Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,93 / Satış: 5,96
€ EURO → Alış: 6,54 / Satış: 6,57

Saîd-î Kurdî 1916 Osmanlı– Rus Savaşında

Saîd-î Kurdî  1916 Osmanlı– Rus Savaşında
  • 18.11.2015

sad

Sinan Hakan – Kürt Tarihi Dergisi

 

1915-1918 dönemi Kürt toplumu açısından büyük önemi haiz olup Kürt tarihi açısından araştırmacılarca üzerinde henüz derinlemesine çalışılmamış ve tüm yönleriyle aydınlatılmamış bir dönemdir. 1915 baharında Van’ın Ruslarca işgali ile başlayan süreçte Osmanlı-Rus savaş hattı Bitlis’e kadar gerilemiş, bölgede yaşayan binlerce Kürt, savaş bölgesinden batı ve güney istikametine doğru hicret etmek zorunda kalmıştır. Bu dönemin en önemli kesitlerinden biri de Bitlis bölgesinde içinde Bediüzzaman Said-i Kurdi’nin de Kürt milis kuvvetleri kumandanı olarak yer aldığı 1915-1916 Osmanlı-Rus savaşları olmuştur. Konuyla ilgili bazı Osmanlı arşiv belgeleri o dönemi aydınlatmanın yanı sıra, ‘Eski Said’e’ yani Bediüzzaman Said-, Kurdi’ye ilişkin karanlıkta kalmış önemli bilgilere ulaşmamızı mümkün kılmaktadır.

 

1916 yılı Osmanlı-Rus savaşlarında Muş ve Bitlis hattı ile Erzurum’dan Palu’ya kadar olan tüm savaş cephesinde Osmanlı birlikleri ile birlikte gönüllü Kürt milis kuvvetlerinin Rus Ordusuna karşı savaştığı görülmektedir. Bu geniş savaş cephesinde Bitlis ve Muş bölgesinde çok önemli muhabereler cereyan etmiş, bu savaşlarda Kürt milisleri önemli görevler üstlenmişlerdir. Mutkili Hacı Musa Bey’in yanı sıra dönemin Bitlis Vali vekili Memduh Bey bu gönüllü birliklere katılanlar arasında Kührevi Şeyhi Şeyh Abdülbaki, Şeyh Ziyadeddin ve Şeyh Salahaddin ve Said-i Kurdi gibi isimleri de saymaktadır.

Resim: Van Kürt Milis Alayı (Keçe Külahlılar) ve Said-i Kurdi

 

1916 yılında cereyan eden Muş ve Bitlis Muhabereleri sonrasında milis kuvvetleri reislerinden Hacı Musa Bey ve Şeyh Hazret, Mutki ve Huyt (Xwêt)cihetlerindeki muhaberelerde gösterdikleri fedakarlıklara binaen 12 Temmuz 1916 tarihli İrade-i Seniye ile Muhabere Gümüş Liyakat Madalyası’ ile ödüllendirilmiş, Bediüzzaman Said-i Kurdi is Bitlis’te yaralandıktan sonra Ruslara esir düşerek diğer bazı esirlerle beraber Tiflis’e sürülmüştür.

Resim: Said-i Kurdi’ye Harbiye Nazırı Enver Paşa tarafından verilen harp madalyası.

 

En Fazla Ermeni Kurtaran Kürt; Müküslü Muhtıla Bey
En fazla Ermeni’yi ölümden, gazap ve katliamdan kurtaran Kürt bana göre Van’ın Müküs (Bahçesaray) kazasından olan Beylerin Beyi Muhtıla Bey’dir. 19....
Mark Sykes’ın 1900’lerin Başında Bitlis’i Ziyareti Ve Kürd Aşiretleri Listesi
1879 doğumlu İngiliz siyasetçi, ajan, diplomat, asker, yazar ve bir gezgin olan Mark Sykes özellikle Osmanlı – Kürd ve Arap...
”Zazaki” ile ”Zaza Dili” Ayrı Şeylerdir
  Resmi dilde oluşturulan tanım ve kavramlar, bir süre sonra halk tarafından benimsenip içselleştiriliyor. Örneğin, hatırlıyorum, “Anadol” dediğimizde, sadece şimdiki...
Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir....
Cumhuriyet Dönemi Asimilasyon Politikaları: Siirt, Muş, Bitlis ve Van
  ”Asimilasyon olgusu, son iki asrın en büyük cinayetidir! Bu asimile olmuş taklitçiler ise ne kadar gülünç cinayetlere sebep olmuşlardır,...
Kurdolog Bazil Nikitin’den Times’e ”Dersim Harekatı” Eleştirisi
Bugünkü ‘’Cumhuryet’’ gazetesi, uzak şarkın vaziyeti hakkında bir makale neşrederek uzak şarkın o kadar uzakta olmadığını ve diğer Asya memleketlerinin...
Mîrza Seîd – Kurdê Yekem Li Swêdê (1893)
Ev lêkolîna jêrîn ji du beşan pêk tê. Di beşa yekem de jîyana Mîrza Seîd bi tevayî û di beşa...
Fransızca Çizgi Anlatımda Bitlis ve Kürdler  
Bitlis’in tarihteki konumu ve önemi üzerine yüzlerce makale, anlatım ve arşive denk gelmişimdir. Hepsinde de özellikle iki önemli siyaset adamının...
Bir Askerin Günlüğü ‘Dersim Soykırımı’
Çalışmalarını Almanya’da sürdüren tarihçi Zeynep Türkyılmaz Dersim’de 1938’te devlet eliyle yaşatılan vahşete dair önemli bir belgeyi paylaşıyor. Harekata katılan bir...
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ – El-Hediyyetü’l-Ḥamîdiyye fi’l-luġati’l-Kürdiyye
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ, ilk meclisin her iki devre çalışmalarına aktif biçimde katıldı ve Kānûn-ı Esâsî taraftarı ve istibdat karşıtı yönelimiyle...
Nasuh Paşa Bitlislilerin damadı idi
Bitlislilerin damadı olan Nasuh Paşa’nın adının verildiği ‘Nasuh Paşa Camii, 1920’ler, Amid (Kara-Amid) Diyarbekir. Nasuh Paşa da, diğer bir çok...
İsmail Beşikçi Vakfı’nda Bitlis tarihi üzerine panel
Di vê panelê de bi riya nivîsên Baran Zeydanlıoğlu yên di derbarê bajarê Bêdlîsê û paşeroja hikumdarên wê de dê...
Bitlis evleri ve kapı-pencere çevrelerinin beyaza boyanması geleneği
’Evler kare şeklinde kesilmiş pastel kırmızımsı taşlardan ve genellikle de iki katlı olarak inşa edilmişlerdi. Büyük bir taş ustalığı ve...
Bitlis – Kürdlerin tarihteki Buhara ve Semerkant’ı
16. ve 18. yüzyıl arasında Bitlis’in ilim irfan merkezleri olan medreseleri, aynı dönemde büyük bir şatafata sahip olan Semerkant ve...
İsmail Beşikçi Bitlis ve Ahalisi adlı kitabı yorumladı
Bitlis’in 19. yüzyıldaki toplumsal, ekonomik ve kültürel durumunu anlatan bir kitap var. Bitlis ve Ahalisi İsmail Beşikçi ‘Seyyahların Anlatımlarıyla Bitlis...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ