Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,36 / Satış: 5,38
€ EURO → Alış: 6,10 / Satış: 6,12

Saîd-î Kurdî 1916 Osmanlı– Rus Savaşında

Saîd-î Kurdî  1916 Osmanlı– Rus Savaşında
  • 18.11.2015
  • 2.486 kez okundu

sad

Sinan Hakan – Kürt Tarihi Dergisi

 

1915-1918 dönemi Kürt toplumu açısından büyük önemi haiz olup Kürt tarihi açısından araştırmacılarca üzerinde henüz derinlemesine çalışılmamış ve tüm yönleriyle aydınlatılmamış bir dönemdir. 1915 baharında Van’ın Ruslarca işgali ile başlayan süreçte Osmanlı-Rus savaş hattı Bitlis’e kadar gerilemiş, bölgede yaşayan binlerce Kürt, savaş bölgesinden batı ve güney istikametine doğru hicret etmek zorunda kalmıştır. Bu dönemin en önemli kesitlerinden biri de Bitlis bölgesinde içinde Bediüzzaman Said-i Kurdi’nin de Kürt milis kuvvetleri kumandanı olarak yer aldığı 1915-1916 Osmanlı-Rus savaşları olmuştur. Konuyla ilgili bazı Osmanlı arşiv belgeleri o dönemi aydınlatmanın yanı sıra, ‘Eski Said’e’ yani Bediüzzaman Said-, Kurdi’ye ilişkin karanlıkta kalmış önemli bilgilere ulaşmamızı mümkün kılmaktadır.

 

1916 yılı Osmanlı-Rus savaşlarında Muş ve Bitlis hattı ile Erzurum’dan Palu’ya kadar olan tüm savaş cephesinde Osmanlı birlikleri ile birlikte gönüllü Kürt milis kuvvetlerinin Rus Ordusuna karşı savaştığı görülmektedir. Bu geniş savaş cephesinde Bitlis ve Muş bölgesinde çok önemli muhabereler cereyan etmiş, bu savaşlarda Kürt milisleri önemli görevler üstlenmişlerdir. Mutkili Hacı Musa Bey’in yanı sıra dönemin Bitlis Vali vekili Memduh Bey bu gönüllü birliklere katılanlar arasında Kührevi Şeyhi Şeyh Abdülbaki, Şeyh Ziyadeddin ve Şeyh Salahaddin ve Said-i Kurdi gibi isimleri de saymaktadır.

Resim: Van Kürt Milis Alayı (Keçe Külahlılar) ve Said-i Kurdi

 

1916 yılında cereyan eden Muş ve Bitlis Muhabereleri sonrasında milis kuvvetleri reislerinden Hacı Musa Bey ve Şeyh Hazret, Mutki ve Huyt (Xwêt)cihetlerindeki muhaberelerde gösterdikleri fedakarlıklara binaen 12 Temmuz 1916 tarihli İrade-i Seniye ile Muhabere Gümüş Liyakat Madalyası’ ile ödüllendirilmiş, Bediüzzaman Said-i Kurdi is Bitlis’te yaralandıktan sonra Ruslara esir düşerek diğer bazı esirlerle beraber Tiflis’e sürülmüştür.

Resim: Said-i Kurdi’ye Harbiye Nazırı Enver Paşa tarafından verilen harp madalyası.

 

Gürcistan’ın Kürt Asıllı Prensesi, Eyyubilerin Ahlat Melikesi Tamta’nın Maceraları
  Kürt asıllı bir Ermeni-Gürcü prensesi olan Tamta (1195?-1254) 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın ilk yarısında yaşamış, ömrünün son...
Bitlis Kürd Hanı’nın 1655’deki dillere destan kütüphanesi ve akıbeti
‘Ey vilayet halkı, kaçan hanın bu Van kuluna 200 kese borcu vardır ve 40 bin koyun Malazgird Beyi Mehmed beye...
Della Valle’nin 1617’deki mektubunda Bitlis Beyi ve Kürdler
  Bitlis tarihi içerikli yazılarda, yabancı batılı seyyahların bu şehre dair izlenim ve anlatımlarına hep değinilir. Yazdığı eserlerde Bitlis’e değinen...
Kürt-Osmanlı İttifakı Bağlamında; İdris-i Bitlisi
  İdris-i Bitlisî, 1452 (bazı kaynaklar da 1457) yılında Rojkan Kürt (Bitlis Hükümdarlığının) idari merkezi olan Bitlis şehrinde Hüsameddin Bitlisi’nin...
AHLAT’I YÖNETEN ”SÖKMENOĞULLARI” KÜRT MÜYDÜ?
  Daha Türkler gelmeden önce Azerbaycan’da, Kürdistan’da, Ermenistan ve Gürcistan’ın doğu ve güney bölümlerinde Rewadi, Merwani ve Şeddadi Kürt devletleri...
Osmanlı Söylemi ve Bir Hegemonyayı Aklama – Kürdistan Sorunu
‘Tarihi, işlemediği biçimde yargılamak hakkına sahip değiliz ve böyle bir tavır bizi fazla bir yere ulaştırmaz. Ancak “olguların” oluş biçimleri...
Lord Kinross’un 1951 Bitlis ziyareti – Ahlat, Tatvan ve Deli Mito
‘Lord Kinross – Kutsal Anadolu Toprakları’ adı ile 2003 yılında Türkçe’ye çevirilmiş bir kitabı okurken, hem dili hem de tanımlamaları...
Silêmanê Kurd li Swêdê – Rohat Alakom
            Xebata lêkolerê kurd Rohat Alakom di derbarê yekem penaberê kurd ku di sala 1929an...
İsmet İnönü’ye Gönderilen Dersim-Ovacık Kürt Raporu
  Jön Türklerle başlayan ‘tek tipleştirme’ politikası Cumhuriyetin ilanıyla beraber ‘Kemalizm’ kimliği altında bütün Kürt coğrafyasını etkisi altına aldı.  ...
Sultan II.Abdulhamid’e Yönelik Suikast’e Karışan Bitlisli Ermeniler
  Sultan II.Abdulhamid’e karşı 21 Temmuz 1905 günü ‘Ermeni Devrimci Federasyonu’ tarafından Hamidiye Camii önünde bombalı suikast düzenlendi.    ...
Çin Seddi’nden Bitlis Kalesi’ni görmek
  Tarihine ve kültürüne değer vermeyen toplumların hallerini düşündüm.                 ‘Bitlis’in sembolü kalesidir’...
Kaniya Beqa
  Çend roj heye di êvar de heta sibê dengê beqan li kaniya beqan de dihat. Ji ber tîrsa ku...
Atatürk’e Gönderilen Raporlarda Alişer’in (Koçgiri) Şiirleri – BELGE
  Alişer, 1900-1937 yılları arasında önemli roller üstlenmiştir. Lider kişiliği yanı sıra Dersim bölgesinde halk tarafından çok sevilen bir kişi...
Bitlis’in sembolü (beş) minare değil, kalesidir
Bitlis’te beş minare olmadığı gibi, şehrin sembolü de kaledir.   Şehirlerin ya insan eliyle yapılmış yada doğal güzellikleri sayılan, bir...
Ebu Eyyub (Eyüp Sultan) Kardeşi Feyzullah Ensari’nin Türbesi Bitlis’te mi?
  Feyzullah EL-Ensari, Eyüp Sultan (Ebu Eyyûb Halid bin Zeyd veya Ebu Eyyûb El-Ensarî)’nin kardeşi olduğu ‘rivayet’ edilir. Kürt Coğrafyasında...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ