Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,46 / Satış: 5,48
€ EURO → Alış: 6,20 / Satış: 6,22

Saîd-î Kurdî 1916 Osmanlı– Rus Savaşında

Saîd-î Kurdî  1916 Osmanlı– Rus Savaşında
  • 18.11.2015

sad

Sinan Hakan – Kürt Tarihi Dergisi

 

1915-1918 dönemi Kürt toplumu açısından büyük önemi haiz olup Kürt tarihi açısından araştırmacılarca üzerinde henüz derinlemesine çalışılmamış ve tüm yönleriyle aydınlatılmamış bir dönemdir. 1915 baharında Van’ın Ruslarca işgali ile başlayan süreçte Osmanlı-Rus savaş hattı Bitlis’e kadar gerilemiş, bölgede yaşayan binlerce Kürt, savaş bölgesinden batı ve güney istikametine doğru hicret etmek zorunda kalmıştır. Bu dönemin en önemli kesitlerinden biri de Bitlis bölgesinde içinde Bediüzzaman Said-i Kurdi’nin de Kürt milis kuvvetleri kumandanı olarak yer aldığı 1915-1916 Osmanlı-Rus savaşları olmuştur. Konuyla ilgili bazı Osmanlı arşiv belgeleri o dönemi aydınlatmanın yanı sıra, ‘Eski Said’e’ yani Bediüzzaman Said-, Kurdi’ye ilişkin karanlıkta kalmış önemli bilgilere ulaşmamızı mümkün kılmaktadır.

 

1916 yılı Osmanlı-Rus savaşlarında Muş ve Bitlis hattı ile Erzurum’dan Palu’ya kadar olan tüm savaş cephesinde Osmanlı birlikleri ile birlikte gönüllü Kürt milis kuvvetlerinin Rus Ordusuna karşı savaştığı görülmektedir. Bu geniş savaş cephesinde Bitlis ve Muş bölgesinde çok önemli muhabereler cereyan etmiş, bu savaşlarda Kürt milisleri önemli görevler üstlenmişlerdir. Mutkili Hacı Musa Bey’in yanı sıra dönemin Bitlis Vali vekili Memduh Bey bu gönüllü birliklere katılanlar arasında Kührevi Şeyhi Şeyh Abdülbaki, Şeyh Ziyadeddin ve Şeyh Salahaddin ve Said-i Kurdi gibi isimleri de saymaktadır.

Resim: Van Kürt Milis Alayı (Keçe Külahlılar) ve Said-i Kurdi

 

1916 yılında cereyan eden Muş ve Bitlis Muhabereleri sonrasında milis kuvvetleri reislerinden Hacı Musa Bey ve Şeyh Hazret, Mutki ve Huyt (Xwêt)cihetlerindeki muhaberelerde gösterdikleri fedakarlıklara binaen 12 Temmuz 1916 tarihli İrade-i Seniye ile Muhabere Gümüş Liyakat Madalyası’ ile ödüllendirilmiş, Bediüzzaman Said-i Kurdi is Bitlis’te yaralandıktan sonra Ruslara esir düşerek diğer bazı esirlerle beraber Tiflis’e sürülmüştür.

Resim: Said-i Kurdi’ye Harbiye Nazırı Enver Paşa tarafından verilen harp madalyası.

 

1510’ların Bitlis’ini, Van Gölü çevresini ve Van’ı anlatan İtalyan tüccar
İtalyan bir tüccarın 16. yüzyılda kaleme aldığı anlatımından, kendisinin 1507 yılında Şah İsmail’in ordusu ile birlikte Erzincan’a geldiğini öğreniyoruz. Kırk...
Bitlis’in tarihi mahalleleri ve yerli aileleri
’Bu şehrin büyüleyiciliğini dün akşam vadiden geçerken hissetmiştim, ancak bu sabah gördüklerimden sonra, buranın yapısı ve konumlandırılması itibari ile Batı...
Şerefxanê Bedlîsî – Yaşamı ve Eserleri
Şerefxanê Bedlîsî, 25 Şubat 1543 yılında Mir Şemseddin’in oğlu olarak İran’ın Kerehrud şehrinde dünyaya geldi. Çocukluk yılları Safevi devletinde geçti....
Selahaddin Eyyubi’nin kendi kaleminden Kürdler ve hayatı
İskenderiye Kütüphanesinde bulunan Selahattin Eyyubi’nin el yazması günlüğü, Fransız kadın yazar Genevieve Chauvel tarafından romanlaştırılmış. Mısır, Suriye, Yemen ve Filistin...
Bitlis’te konuşulan dillerin tarihçesi, inkar ve asimilasyon
Bir çok kavim ve medeniyete ev sahipliği yapmış olan Bitlis, hem mimari hem de kültürel olarak muazzam bir geçmişe sahiptir....
Antik Çağ’da Kürdler
Kürtler, Ortadoğu’nun en eski halklarından olup Toros dağlarından Zagros dağlarına kadar uzanan coğrafyada yaşayan ve Hint-avrupa dil grubuna ait bir...
Seyyahların gözüyle  Bitlis ahalisi ve giyim kuşamları, 1600 -1900
‘Bitlis çarşısının üzeri örgülü hasır halılar ve kuru dallarla örtülmüş dar sokaklardan oluşmakta. Tezgahlar çok zengin meyve ve sebze çeşitleri...
Bitlis’in Deliklitaş’ı
’Bu Delikli Taş aynı zamanda bir pınardır’ diye yazmıştır Şerefxanê Bedlîs-î Farsça olarak Bitlis’te kaleme aldığı ve 1597 yılında tamamladığı...
Şerefxanê Bedlîsî ve Osmanlı Padişahı III.Murad minyatürü
Bitlis’in Kürt Hükümdarı Şerefxanê Bedlîsî (sağda ayakta) ve Osmanlı Padişahı III.Murad’ı gösteren minyatür.   ‪Şerefxanê Bedlîsî’nin babası Mir Şemseddin, Osmanlı’yla...
Bitlis Hizanlı Law Reşid ve Kemal Fevzi
Minarelerden yükselen ezan sesi, Bitlis Çarşısı’nda tatlı bir telaşın başlamasına neden olmuştu. Orucun son günüydü. Son iftar açılmış, son şerbetler...
Zorqlu Kürd? Zorq neresi ola?
1850 sonrası Bitlis ve civarından geçmiş bazı seyyahların anlatımları ile birlikte yayımlanmış bir gravürün altında Fransızca olarak ’guerrier Kurde de...
Bitlisli Said-i Kurdi ve Venezüellalı Rafael de Nogales
Çeşitli yayın organları ve platformlarda paylaşılan bir görsel için ‘Saidi Nursi’nin cephede çekilmiş fotoğrafı’ veya ‘Bediüzamman’ın Ruslara karşı savaşırken fotoğrafı’...
1882’deki Büyük Bitlis Yangını
Bitlis şehir merkezinde vuku bulmuş bir çok doğal felaket, sosyolojik ve siyasi hadiselere dair anlatımlar hep var olmuşlardır. Kıtlık, muhacirlik,...
1913 – Bir Bitlisli Kürd Bebek
Bu çeviri, rahibe Mary D. Uline’in Bitlis’ten Amerika’ya göndermiş olduğu bir mektubun içeriğine aittir. Bitlis Amerikan – Ermeni İlahiyat Kız...
1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ