Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 8,38 / Satış: 8,41
€ EURO → Alış: 9,96 / Satış: 10,00

Saîd-î Kurdî 1916 Osmanlı– Rus Savaşında

Saîd-î Kurdî  1916 Osmanlı– Rus Savaşında
  • 18.11.2015

sad

Sinan Hakan – Kürt Tarihi Dergisi

 

1915-1918 dönemi Kürt toplumu açısından büyük önemi haiz olup Kürt tarihi açısından araştırmacılarca üzerinde henüz derinlemesine çalışılmamış ve tüm yönleriyle aydınlatılmamış bir dönemdir. 1915 baharında Van’ın Ruslarca işgali ile başlayan süreçte Osmanlı-Rus savaş hattı Bitlis’e kadar gerilemiş, bölgede yaşayan binlerce Kürt, savaş bölgesinden batı ve güney istikametine doğru hicret etmek zorunda kalmıştır. Bu dönemin en önemli kesitlerinden biri de Bitlis bölgesinde içinde Bediüzzaman Said-i Kurdi’nin de Kürt milis kuvvetleri kumandanı olarak yer aldığı 1915-1916 Osmanlı-Rus savaşları olmuştur. Konuyla ilgili bazı Osmanlı arşiv belgeleri o dönemi aydınlatmanın yanı sıra, ‘Eski Said’e’ yani Bediüzzaman Said-, Kurdi’ye ilişkin karanlıkta kalmış önemli bilgilere ulaşmamızı mümkün kılmaktadır.

 

1916 yılı Osmanlı-Rus savaşlarında Muş ve Bitlis hattı ile Erzurum’dan Palu’ya kadar olan tüm savaş cephesinde Osmanlı birlikleri ile birlikte gönüllü Kürt milis kuvvetlerinin Rus Ordusuna karşı savaştığı görülmektedir. Bu geniş savaş cephesinde Bitlis ve Muş bölgesinde çok önemli muhabereler cereyan etmiş, bu savaşlarda Kürt milisleri önemli görevler üstlenmişlerdir. Mutkili Hacı Musa Bey’in yanı sıra dönemin Bitlis Vali vekili Memduh Bey bu gönüllü birliklere katılanlar arasında Kührevi Şeyhi Şeyh Abdülbaki, Şeyh Ziyadeddin ve Şeyh Salahaddin ve Said-i Kurdi gibi isimleri de saymaktadır.

Resim: Van Kürt Milis Alayı (Keçe Külahlılar) ve Said-i Kurdi

 

1916 yılında cereyan eden Muş ve Bitlis Muhabereleri sonrasında milis kuvvetleri reislerinden Hacı Musa Bey ve Şeyh Hazret, Mutki ve Huyt (Xwêt)cihetlerindeki muhaberelerde gösterdikleri fedakarlıklara binaen 12 Temmuz 1916 tarihli İrade-i Seniye ile Muhabere Gümüş Liyakat Madalyası’ ile ödüllendirilmiş, Bediüzzaman Said-i Kurdi is Bitlis’te yaralandıktan sonra Ruslara esir düşerek diğer bazı esirlerle beraber Tiflis’e sürülmüştür.

Resim: Said-i Kurdi’ye Harbiye Nazırı Enver Paşa tarafından verilen harp madalyası.

 

İtalya’da yazılan 1829 tarihli Bitlis Sultanı ve Köle Kız adlı eser
Özellikle 1600 – 1800 yılları arasında, Şark’a ait masallardan ve o diyarda vuku bulmuş hadiselerden esinlenerek yarı kurgu – yarı...
‘’İlk Gece Hakkı’’ Dolayımında Tarih Yazımı, Yöntem ve Kaynakların Kullanımı: Taner Akçam’a Cevap
  Bilindiği üzere tarih yazımının kendine has bir metodolojisi vardır. Tarihin ideolojik/sübjektif, özcü, kısmi ve çarpık bir vaziyet almaması için...
Taner Akçam’ın İddiaları ve Tarihi Gerçekler
Tarihi olay ve olgular bir değerlendirmeye tabi tutulacaksa, bu değerlendirmenin ilk şartı, olay veya olguların yaşandığı dönemin koşulları ve özelliklerinin...
Taner Akçam’ın Suçlamalarına Cevabımızdır
Bilindiği üzere Prof. Taner Akçam’ın 20 Nisan 2021 tarihinde Gazete Duvar’a verdiği röportajda sarf ettiği  “19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin...
Ermeni Sorunu ve Kürdler
Tarih çalışmalarında birincil kaynaklar büyük bir önem taşır. Bu kaynakların başlıcaları; gazeteler, filmler, fotoğraflar, el yazmaları, nüfus sayımları, tapu kayıtları,...
Tarih Kayıt Cetveliyse Sosyoloji Bunun Toplum Vicdanındaki Karşılığıdır
Tarih bilimi toplumlarla ilgili verileri ortaya koyarken belgesel nitelikteki kırıntıları bir araya getirerek toplumlar hakkında genellemeler yapmaktadır. Sosyoloji bilimi ise...
‘Kuyruklu Kürt’ aşağılaması tutmadı, ‘ilk gece hakkı’ genellemesi deneyelim
‘Öküz düşünce bıçak çeken çok olurmuş’ diye bir söz vardır. Zayıf, savunmasız ve güçsüz duruma düşüldüğü taktirde, o anki durumunuzdan...
Tarihçi Taner Akçam’a Tepki
  Tarihçi Taner Akçam’ın ”19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi.” ifadelerine...
Kürtler Savaşçı ve Özgürlüklerini Seven Bir Milettir
Babil harabeleri, muazzam boyutları ile yolcuyu etkiliyor; binalar, duvarlar veya kapılar olduğu için değil, ama bir zamanlar bir binanın bulunduğu...
Endülüs’ün Emevi Abdurrahman’ı bilinirken, Bitlis Beyliği’nin Kürd Abdal Han’ı hiç bilinmez
İsimlerini çeşitli nedenlerden dolayı tarihe yazdırmış ünlü hükümdarlar vardır. Kimi cesareti, kurnazlığı, ele geçirdiği topraklar ve savaşçılığı ile, kimi de...
Bitlis’te ateşler eşliğinde Xetire, Têrintêz ve Ayd-i Kurdî kutlanırdı
Kürdlerin çok zengin, köklü ve bir okadar da kadim sözlü anlatım geleneği vardır. Kah dengbej geleneği ile kah çîvanoklar anlatımları...
Kürt Tarihinde Newroz’un Yeri
Newroz Bayramı Kürt Ulusal Bayramları içerisinde önemli bir yere sahiptir. Newroz Bayramı üzerine bir çok kutlama ritüeli bulunmaktadır. Kürtler dışında...
Gökmeydan değil, Gog Meydan. Nam-ı diğer Çevgan Meydanı
Bitlis’in ünlü meydanları denilince, akıllara hemen Avel Meydan ve Gökmeydan gelir. Bazı yerlerde Gök Meydan şeklinde yazılsa da genellikle bitişik...
‘Mewlidê Kirdî’ adı üzerine
İnternet ortamında menşei belli olmayan birçok saçma dezenformasyon her gün dolaşıma giriyor. Elbette dikkate alınmamalı, ama kimi temel noktalarda cevap...
Ekim 1881- Kürd kumandanın top güllesi ile infazı
‘İnfazın gerçekleşeceği günden bir gün öncesi, ağzı havaya doğru kaldırılmış o büyük kalibreli demirden yapılma top meydana kurulmuştu. Şafağın sökmesiyle...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ