Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 8,05 / Satış: 8,08
€ EURO → Alış: 9,65 / Satış: 9,68

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis
  • 19.11.2015

Bitlis’in adının geçtiği 1880 tarihli bir gazetedeki gravür dikkatimi çekti ve neyin nesidir diye araştırmaya koyuldum. Bir çok batı devletleri kütüphanelerinin dijital arşivlerini tarayıp gazetenin aslına ulaşamayınca, özel koleksiyoncu bir İskoçyalı’nın yardımı ile, gravürün yayımlandığı gazetenin aslına ulaşmayı başardım.

Gravür, 1880 yılı Bitlis’inin de dahil olduğu çok büyük bir coğrafyada vuku bulmuş kuraklık ve kıtlığın detaylarını aktaran Illustrated London News gazetesi haberinde kullanılmış. Haberin ve gravürün detaylarını, aslına sadık kalarak çevirdim.

 

 

 

Araştırma ve çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

Britanya Hükümetinin konsoloslukları ve diğer resmi birimleri tarafından bildirildiğine göre, son altı aydır Türkiye’nin (Osmanlı) Ermenistan ve Kürdistan Bölgelerinde ve ayrıca Fars Ülkesi’ne (İran) bağlı Hazar Denizi taraflarında çok sıkıntının hakim olduğudur.

Musul’daki albay Miles, Diyarbakır’daki binbaşı Trotter, Tebriz’deki başkonsolosluktan Abbot, Van’daki yüzbaşı Clayton, Erzurum’daki binbaşı Everett , Süryani ve Ermeni patrikler ve aşiret liderlerinden içler acısı raporlar gelmiştir. Söylenildiğine göre yaklaşık üç buçuk milyon insan açlık ile karşı karşıyadır.

Geçen sene hasat zamanı yağan aşırı yağışların tahıl ve üzümlere çok zarar vermesi, hemen akabindeki yazın kurak geçmesi, yüksek rakamlardaki büyükbaş hayvan ve koyunların da telef olması, Mezopotamya ve kuzey yaylalarındaki kıtlığın ortak nedenlerindendir.

 

Hatırlanacağı gibi Mayıs ayının altısında Londra Valisi’nin de başkanlığında, Londra Belediye Binası’nda bir toplantı düzenlendi. Toplantıda Dışişleri’nin müsaadesi ile İngiliz Konsolosluklarının gözetiminde gerçekleşecek bir Yardım Fon’u açıldı. Fon, çeşitli komitelerin idaresinde, hiçbir etnik ve farklılık gözetmeyecektir. Bu fonun veznedarı 96, Gloucester-terrace, Hyde Park adresinde ikamet eden Mr. Alfred Henriquez’dir, yardımlar ayrıca Paddington Craven caddesindeki Londra Joint-Stock Bankası yada Chapel sokak no.10’da ikamet eden Bayan Strangford tarafından teslim alınacaklardır.

 

 

b2

Gazetemizdeki bu çizim (gravür), Kürdistan’ın Bitlis şehrindeki zavallı insanların bir yardım mutfağının önünde nasıl toplandıklarını gösteren bir eskizden alınmıştır. Bitlis dağlar arasında konumlanmış, Vangölü’ne yakın çok tarihi bir şehirdir. Kıtlık burada çok ağır bir şekilde hissedilmektedir. Şehirdeki Çorba Mutfağı, finansmanını İngiliz Konsolosu Binbaşı Trotter’un karşıladığı Bitlis’te bulunan Amerikan Misyoner Kolleji’nde görevli ,Rev.S.E.Knapp tarafından kurulmuştur. Bağışları almaya gelenler ayakta duramayacak kadar öyle zayıf, takatsiz ve güçsüzler ki, en ufak bir dokunuşta sendeleyip yere yığılıyor ve zorlukla tekrar ayağa kalkabiliyorlar. Bazen kıtlıktansa iştahın zorladığından çorba kazanına hücum edenler oluyor, ki görevli zaptiyeler anında zor kullanarak böylelerini uzaklaştırıyorlar, çünkü bu yemekler kesinlikle sadece açlıktan çok zor durumda olanlara veriliyor. İki günde bir dağıtılan yemek ise et suyu, tuz ve buğdaydan oluşan ve yaklaşık 350 pay verilen çorbadan oluşmakta.

Eskiz albay C. Grantley Norton tarafından çizilmiştir.

Illustrated London News – 28 Ağustos 1880 , sayfa 214

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayımlanamaz.

Etiketler: / / / / / /

Kürtler Savaşçı ve Özgürlüklerini Seven Bir Milettir
Babil harabeleri, muazzam boyutları ile yolcuyu etkiliyor; binalar, duvarlar veya kapılar olduğu için değil, ama bir zamanlar bir binanın bulunduğu...
Endülüs’ün Emevi Abdurrahman’ı bilinirken, Bitlis Beyliği’nin Kürd Abdal Han’ı hiç bilinmez
İsimlerini çeşitli nedenlerden dolayı tarihe yazdırmış ünlü hükümdarlar vardır. Kimi cesareti, kurnazlığı, ele geçirdiği topraklar ve savaşçılığı ile, kimi de...
Bitlis’te ateşler eşliğinde Xetire, Têrintêz ve Ayd-i Kurdî kutlanırdı
Kürdlerin çok zengin, köklü ve bir okadar da kadim sözlü anlatım geleneği vardır. Kah dengbej geleneği ile kah çîvanoklar anlatımları...
Kürt Tarihinde Newroz’un Yeri
Newroz Bayramı Kürt Ulusal Bayramları içerisinde önemli bir yere sahiptir. Newroz Bayramı üzerine bir çok kutlama ritüeli bulunmaktadır. Kürtler dışında...
Gökmeydan değil, Gog Meydan. Nam-ı diğer Çevgan Meydanı
Bitlis’in ünlü meydanları denilince, akıllara hemen Avel Meydan ve Gökmeydan gelir. Bazı yerlerde Gök Meydan şeklinde yazılsa da genellikle bitişik...
‘Mewlidê Kirdî’ adı üzerine
İnternet ortamında menşei belli olmayan birçok saçma dezenformasyon her gün dolaşıma giriyor. Elbette dikkate alınmamalı, ama kimi temel noktalarda cevap...
Ekim 1881- Kürd kumandanın top güllesi ile infazı
‘İnfazın gerçekleşeceği günden bir gün öncesi, ağzı havaya doğru kaldırılmış o büyük kalibreli demirden yapılma top meydana kurulmuştu. Şafağın sökmesiyle...
Manuscute neresidir? Bitlis’ten üç, Diyarbekir’den beş günlük mesafededir
1600 yılının temmuz ayında, beraberindeki altı yüz kişilik bir kervan eşliğinde Halep üzeri Diyarbekir ve Bitlis yaparak yolculuğuna devam eden...
Aşkın ve İmanın Şairi: Fethi
Kalemin ve kelamın gücünü simgeleyen, ona hayat katan, yüreğinin çığlıklarını korkusuzca bütün renkleriyle ortaya koyabilen Kürt coğrafyasının edebi hafızasında unutulmuş,...
İsveç kralı Demirbaş Şarl’ın (1709) Osmanlı’ya borçları  ve alacaklıların İsveç macerası
Osmanlı tarihinde Kral Demirbaş Şarl’ın askerleriyle birlikte İstanbul’daki Sultan’a sığındığı ve yıllarca padişahın misafiri olduğu anlatılır. Peki kimdi bu kral?...
Kurdîyê Bidlîsî Kimdi?
  1918-1919 yılarında Kürt basınında yazılarına rastladığımız Kurdîyê Bidlîsî kimdi?                 M.MALMÎSANIJ  ...
Geleneksel Kürt Mezar Taşları – Filîtê Quto Örneği
Hançer, Kürtler arasında sıklıkla kullanılan ve taşınan bıçak çeşididir. Kürt erkekleri 1900’lerin başlarına kadar hançerleri günlük hayatında taşımış ve kullanmıştır....
160 yıl yaşamış Bitlisli Zaro Ağa ile Londra’da yapılmış bir röportaj ve bilinmeyenler
Hemşerim olan Mutkili Kürd Zaro Ağa hakkında yazılmış onlarca yerli ve yabancı arşive rastlamış ve bunların çoğunu da incelemişimdir. Birbirinden...
İsmail Beşikçi: Kürdler, Şehir, Şehirlileşme
  26-27 Mart 2016 tarihlerinde düzenlenen II. Uluslararası Bitlis Sempozyumu, Kürtler, Şehir, Şehirlileşme konusunu irdeliyor. Sempozyuma sunulan bildiriler kitaplaştırılmış.      ...
Kürt Kadınları Neşeli ve Güzeller Parlak Kıyafetler Giyerler
Bana doğru uzaktan bir kadın grubu geliyor. Şerefli renkleri ile onlar kürt kadınları. Kökleri kazmak ve yaprakları toplamakla meşguldürler. Benim...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ