Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,73 / Satış: 5,75
€ EURO → Alış: 6,33 / Satış: 6,36

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis
  • 19.11.2015

Bitlis’in adının geçtiği 1880 tarihli bir gazetedeki gravür dikkatimi çekti ve neyin nesidir diye araştırmaya koyuldum. Bir çok batı devletleri kütüphanelerinin dijital arşivlerini tarayıp gazetenin aslına ulaşamayınca, özel koleksiyoncu bir İskoçyalı’nın yardımı ile, gravürün yayımlandığı gazetenin aslına ulaşmayı başardım.

Gravür, 1880 yılı Bitlis’inin de dahil olduğu çok büyük bir coğrafyada vuku bulmuş kuraklık ve kıtlığın detaylarını aktaran Illustrated London News gazetesi haberinde kullanılmış. Haberin ve gravürün detaylarını, aslına sadık kalarak çevirdim.

 

 

 

Araştırma ve çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

Britanya Hükümetinin konsoloslukları ve diğer resmi birimleri tarafından bildirildiğine göre, son altı aydır Türkiye’nin (Osmanlı) Ermenistan ve Kürdistan Bölgelerinde ve ayrıca Fars Ülkesi’ne (İran) bağlı Hazar Denizi taraflarında çok sıkıntının hakim olduğudur.

Musul’daki albay Miles, Diyarbakır’daki binbaşı Trotter, Tebriz’deki başkonsolosluktan Abbot, Van’daki yüzbaşı Clayton, Erzurum’daki binbaşı Everett , Süryani ve Ermeni patrikler ve aşiret liderlerinden içler acısı raporlar gelmiştir. Söylenildiğine göre yaklaşık üç buçuk milyon insan açlık ile karşı karşıyadır.

Geçen sene hasat zamanı yağan aşırı yağışların tahıl ve üzümlere çok zarar vermesi, hemen akabindeki yazın kurak geçmesi, yüksek rakamlardaki büyükbaş hayvan ve koyunların da telef olması, Mezopotamya ve kuzey yaylalarındaki kıtlığın ortak nedenlerindendir.

 

Hatırlanacağı gibi Mayıs ayının altısında Londra Valisi’nin de başkanlığında, Londra Belediye Binası’nda bir toplantı düzenlendi. Toplantıda Dışişleri’nin müsaadesi ile İngiliz Konsolosluklarının gözetiminde gerçekleşecek bir Yardım Fon’u açıldı. Fon, çeşitli komitelerin idaresinde, hiçbir etnik ve farklılık gözetmeyecektir. Bu fonun veznedarı 96, Gloucester-terrace, Hyde Park adresinde ikamet eden Mr. Alfred Henriquez’dir, yardımlar ayrıca Paddington Craven caddesindeki Londra Joint-Stock Bankası yada Chapel sokak no.10’da ikamet eden Bayan Strangford tarafından teslim alınacaklardır.

 

 

b2

Gazetemizdeki bu çizim (gravür), Kürdistan’ın Bitlis şehrindeki zavallı insanların bir yardım mutfağının önünde nasıl toplandıklarını gösteren bir eskizden alınmıştır. Bitlis dağlar arasında konumlanmış, Vangölü’ne yakın çok tarihi bir şehirdir. Kıtlık burada çok ağır bir şekilde hissedilmektedir. Şehirdeki Çorba Mutfağı, finansmanını İngiliz Konsolosu Binbaşı Trotter’un karşıladığı Bitlis’te bulunan Amerikan Misyoner Kolleji’nde görevli ,Rev.S.E.Knapp tarafından kurulmuştur. Bağışları almaya gelenler ayakta duramayacak kadar öyle zayıf, takatsiz ve güçsüzler ki, en ufak bir dokunuşta sendeleyip yere yığılıyor ve zorlukla tekrar ayağa kalkabiliyorlar. Bazen kıtlıktansa iştahın zorladığından çorba kazanına hücum edenler oluyor, ki görevli zaptiyeler anında zor kullanarak böylelerini uzaklaştırıyorlar, çünkü bu yemekler kesinlikle sadece açlıktan çok zor durumda olanlara veriliyor. İki günde bir dağıtılan yemek ise et suyu, tuz ve buğdaydan oluşan ve yaklaşık 350 pay verilen çorbadan oluşmakta.

Eskiz albay C. Grantley Norton tarafından çizilmiştir.

Illustrated London News – 28 Ağustos 1880 , sayfa 214

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayımlanamaz.

Etiketler: / / / / / /

Nasuh Paşa Bitlislilerin damadı idi
Bitlislilerin damadı olan Nasuh Paşa’nın adının verildiği ‘Nasuh Paşa Camii, 1920’ler, Amid (Kara-Amid) Diyarbekir. Nasuh Paşa da, diğer bir çok...
İsmail Beşikçi Vakfı’nda Bitlis tarihi üzerine panel
Di vê panelê de bi riya nivîsên Baran Zeydanlıoğlu yên di derbarê bajarê Bêdlîsê û paşeroja hikumdarên wê de dê...
Bitlis evleri ve kapı-pencere çevrelerinin beyaza boyanması geleneği
’Evler kare şeklinde kesilmiş pastel kırmızımsı taşlardan ve genellikle de iki katlı olarak inşa edilmişlerdi. Büyük bir taş ustalığı ve...
Bitlis – Kürdlerin tarihteki Buhara ve Semerkant’ı
16. ve 18. yüzyıl arasında Bitlis’in ilim irfan merkezleri olan medreseleri, aynı dönemde büyük bir şatafata sahip olan Semerkant ve...
İsmail Beşikçi Bitlis ve Ahalisi adlı kitabı yorumladı
Bitlis’in 19. yüzyıldaki toplumsal, ekonomik ve kültürel durumunu anlatan bir kitap var. Bitlis ve Ahalisi İsmail Beşikçi ‘Seyyahların Anlatımlarıyla Bitlis...
Osmanlı’da – Bitlis Kürd Beyliği’nde Kölelik ve Köle Pazarları
Köleliğin çok eski çağlardan beri var olduğu ve hemen hemen tüm kıtalarda 1800’lerin ortalarına kadar da yer aldığı bilinen bir...
BİTLİS SANA HASRET WILLIAM SAROYAN
William Saroyan ünlü bir Amerikalı Ermeni yazar. Hem Oscar’ı, hem Pulitzer’i olan tek adam. Kendini Bitlisli ve Amerikalı olarak görüyor....
Bitlis’te de lewendî ile dolaşılırdı
Her bir coğrafyanın, milletin ve toplumun kendine göre giyim kuşamları vardır. Bölgeden bölgeye değişiklik gösterdikleri gibi şehirler arası da bu...
Kürd Amazon Fatma Seher. Nam-ı diğer Erzurumlu Kara Fatma
Yakın dönem tarih ve savaş kahramanları anlatımlarında Kara Fatma adı ile karşımıza çıkan bir çok kadın bulunmaktadır. Değişik bölge, mıntıka...
ALÎŞÊR’İN MEKTUPLARI HAKKINDA DÜZELTME – Malmîsanij
Koçgirili Alişêr’in iki mektubu, Vate dergisinin 59. sayısında (Zimistan 2019) yayımlanmıştı. Oradaki metinlerin Osmanlıca olan asıllarını okuyunca transkripsiyonda bazı yanlışlar,...
Bitlis’in son beş yüzyıldaki nüfusu ve sakinleri. Kürdler, Ermeniler ve diğerleri
Binlerce yıllık tarihi bir yerleşim yeri olan kadim şehir Bitlis’in nüfusuna ve orada yaşamış kavimlere dair pek çok anlatım vardır....
Li ser Betlîsê û tarîxa Kurdan kitêbeke pir hêja
Baran Zeydanlıoğlu 11 roj berê, di 5ê mehê da kitêba xwe ” Seyyahların Anlatımlarıyla BİTLİS ve AHALİSİ” ji min ra...
Bitlis’te Kitap Tanıtımı, İmza ve Söyleşi Günü Düzenlendi
Yeni çıkan ‘Seyyahların anlatımlarıyla Bitlis ve Ahalisi’ adlı kitabın ilk tanıtım ve imza günü Bitlis’te gerçekleşti. Bitlis Düşünce ve Akademik...
Koçgirili Alişer’in İki Mektubu
 Birinci Dünya Savaşı’ndan Osmanlı Devleti yenik, İtilaf Devletleri galip çıktı. 1918 yılında İstanbul’da Kurdistan Teali Cemiyeti (KTC) kuruldu. Cemiyetin başkanı...
Kitap Duyurusu – Seyyahların Anlatımlarıyla BİTLİS ve AHALİSİ
’Seyyahların anlatımlarıyla BİTLİS ve AHALİSİ’ adlı kitap, yakında DARA YAYINLARI’ndan çıkıyor.           360 sayfadan oluşan ve...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ