Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,31 / Satış: 5,33
€ EURO → Alış: 6,03 / Satış: 6,05

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis
  • 19.11.2015

Bitlis’in adının geçtiği 1880 tarihli bir gazetedeki gravür dikkatimi çekti ve neyin nesidir diye araştırmaya koyuldum. Bir çok batı devletleri kütüphanelerinin dijital arşivlerini tarayıp gazetenin aslına ulaşamayınca, özel koleksiyoncu bir İskoçyalı’nın yardımı ile, gravürün yayımlandığı gazetenin aslına ulaşmayı başardım.

Gravür, 1880 yılı Bitlis’inin de dahil olduğu çok büyük bir coğrafyada vuku bulmuş kuraklık ve kıtlığın detaylarını aktaran Illustrated London News gazetesi haberinde kullanılmış. Haberin ve gravürün detaylarını, aslına sadık kalarak çevirdim.

 

 

 

Araştırma ve çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

Britanya Hükümetinin konsoloslukları ve diğer resmi birimleri tarafından bildirildiğine göre, son altı aydır Türkiye’nin (Osmanlı) Ermenistan ve Kürdistan Bölgelerinde ve ayrıca Fars Ülkesi’ne (İran) bağlı Hazar Denizi taraflarında çok sıkıntının hakim olduğudur.

Musul’daki albay Miles, Diyarbakır’daki binbaşı Trotter, Tebriz’deki başkonsolosluktan Abbot, Van’daki yüzbaşı Clayton, Erzurum’daki binbaşı Everett , Süryani ve Ermeni patrikler ve aşiret liderlerinden içler acısı raporlar gelmiştir. Söylenildiğine göre yaklaşık üç buçuk milyon insan açlık ile karşı karşıyadır.

Geçen sene hasat zamanı yağan aşırı yağışların tahıl ve üzümlere çok zarar vermesi, hemen akabindeki yazın kurak geçmesi, yüksek rakamlardaki büyükbaş hayvan ve koyunların da telef olması, Mezopotamya ve kuzey yaylalarındaki kıtlığın ortak nedenlerindendir.

 

Hatırlanacağı gibi Mayıs ayının altısında Londra Valisi’nin de başkanlığında, Londra Belediye Binası’nda bir toplantı düzenlendi. Toplantıda Dışişleri’nin müsaadesi ile İngiliz Konsolosluklarının gözetiminde gerçekleşecek bir Yardım Fon’u açıldı. Fon, çeşitli komitelerin idaresinde, hiçbir etnik ve farklılık gözetmeyecektir. Bu fonun veznedarı 96, Gloucester-terrace, Hyde Park adresinde ikamet eden Mr. Alfred Henriquez’dir, yardımlar ayrıca Paddington Craven caddesindeki Londra Joint-Stock Bankası yada Chapel sokak no.10’da ikamet eden Bayan Strangford tarafından teslim alınacaklardır.

 

 

b2

Gazetemizdeki bu çizim (gravür), Kürdistan’ın Bitlis şehrindeki zavallı insanların bir yardım mutfağının önünde nasıl toplandıklarını gösteren bir eskizden alınmıştır. Bitlis dağlar arasında konumlanmış, Vangölü’ne yakın çok tarihi bir şehirdir. Kıtlık burada çok ağır bir şekilde hissedilmektedir. Şehirdeki Çorba Mutfağı, finansmanını İngiliz Konsolosu Binbaşı Trotter’un karşıladığı Bitlis’te bulunan Amerikan Misyoner Kolleji’nde görevli ,Rev.S.E.Knapp tarafından kurulmuştur. Bağışları almaya gelenler ayakta duramayacak kadar öyle zayıf, takatsiz ve güçsüzler ki, en ufak bir dokunuşta sendeleyip yere yığılıyor ve zorlukla tekrar ayağa kalkabiliyorlar. Bazen kıtlıktansa iştahın zorladığından çorba kazanına hücum edenler oluyor, ki görevli zaptiyeler anında zor kullanarak böylelerini uzaklaştırıyorlar, çünkü bu yemekler kesinlikle sadece açlıktan çok zor durumda olanlara veriliyor. İki günde bir dağıtılan yemek ise et suyu, tuz ve buğdaydan oluşan ve yaklaşık 350 pay verilen çorbadan oluşmakta.

Eskiz albay C. Grantley Norton tarafından çizilmiştir.

Illustrated London News – 28 Ağustos 1880 , sayfa 214

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayımlanamaz.

Etiketler: / / / / / /

Seyyahların gözüyle  Bitlis ahalisi ve giyim kuşamları, 1600 -1900
‘Bitlis çarşısının üzeri örgülü hasır halılar ve kuru dallarla örtülmüş dar sokaklardan oluşmakta. Tezgahlar çok zengin meyve ve sebze çeşitleri...
Bitlis’in Deliklitaş’ı
’Bu Delikli Taş aynı zamanda bir pınardır’ diye yazmıştır Şerefxanê Bedlîs-î Farsça olarak Bitlis’te kaleme aldığı ve 1597 yılında tamamladığı...
Şerefxanê Bedlîsî ve Osmanlı Padişahı III.Murad minyatürü
Bitlis’in Kürt Hükümdarı Şerefxanê Bedlîsî (sağda ayakta) ve Osmanlı Padişahı III.Murad’ı gösteren minyatür.   ‪Şerefxanê Bedlîsî’nin babası Mir Şemseddin, Osmanlı’yla...
Bitlis Hizanlı Law Reşid ve Kemal Fevzi
Minarelerden yükselen ezan sesi, Bitlis Çarşısı’nda tatlı bir telaşın başlamasına neden olmuştu. Orucun son günüydü. Son iftar açılmış, son şerbetler...
Zorqlu Kürd? Zorq neresi ola?
1850 sonrası Bitlis ve civarından geçmiş bazı seyyahların anlatımları ile birlikte yayımlanmış bir gravürün altında Fransızca olarak ’guerrier Kurde de...
Bitlisli Said-i Kurdi ve Venezüellalı Rafael de Nogales
Çeşitli yayın organları ve platformlarda paylaşılan bir görsel için ‘Saidi Nursi’nin cephede çekilmiş fotoğrafı’ veya ‘Bediüzamman’ın Ruslara karşı savaşırken fotoğrafı’...
1882’deki Büyük Bitlis Yangını
Bitlis şehir merkezinde vuku bulmuş bir çok doğal felaket, sosyolojik ve siyasi hadiselere dair anlatımlar hep var olmuşlardır. Kıtlık, muhacirlik,...
1913 – Bir Bitlisli Kürd Bebek
Bu çeviri, rahibe Mary D. Uline’in Bitlis’ten Amerika’ya göndermiş olduğu bir mektubun içeriğine aittir. Bitlis Amerikan – Ermeni İlahiyat Kız...
1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi...
Dersimli Kürd kızı Emê  ve  Harput Misyoner Okulu
Bu çeviri, Harput Amerikan İlahiyat Okulu’nda 1857 – 1893 yılları arasında idarecilik yapmış, Amerikalı misyoner çift Bay ve Bayan Crosby...
Gürcistan’ın Kürt Asıllı Prensesi, Eyyubilerin Ahlat Melikesi Tamta’nın Maceraları
  Kürt asıllı bir Ermeni-Gürcü prensesi olan Tamta (1195?-1254) 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın ilk yarısında yaşamış, ömrünün son...
Bitlis Kürd Hanı’nın 1655’deki dillere destan kütüphanesi ve akıbeti
‘Ey vilayet halkı, kaçan hanın bu Van kuluna 200 kese borcu vardır ve 40 bin koyun Malazgird Beyi Mehmed beye...
Della Valle’nin 1617’deki mektubunda Bitlis Beyi ve Kürdler
  Bitlis tarihi içerikli yazılarda, yabancı batılı seyyahların bu şehre dair izlenim ve anlatımlarına hep değinilir. Yazdığı eserlerde Bitlis’e değinen...
Kürt-Osmanlı İttifakı Bağlamında; İdris-i Bitlisi
  İdris-i Bitlisî, 1452 (bazı kaynaklar da 1457) yılında Rojkan Kürt (Bitlis Hükümdarlığının) idari merkezi olan Bitlis şehrinde Hüsameddin Bitlisi’nin...
AHLAT’I YÖNETEN ”SÖKMENOĞULLARI” KÜRT MÜYDÜ?
  Daha Türkler gelmeden önce Azerbaycan’da, Kürdistan’da, Ermenistan ve Gürcistan’ın doğu ve güney bölümlerinde Rewadi, Merwani ve Şeddadi Kürt devletleri...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ