Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,05 / Satış: 6,08
€ EURO → Alış: 6,54 / Satış: 6,56

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis

Batı Asya’da Kıtlık – 1880, Bitlis
  • 19.11.2015

Bitlis’in adının geçtiği 1880 tarihli bir gazetedeki gravür dikkatimi çekti ve neyin nesidir diye araştırmaya koyuldum. Bir çok batı devletleri kütüphanelerinin dijital arşivlerini tarayıp gazetenin aslına ulaşamayınca, özel koleksiyoncu bir İskoçyalı’nın yardımı ile, gravürün yayımlandığı gazetenin aslına ulaşmayı başardım.

Gravür, 1880 yılı Bitlis’inin de dahil olduğu çok büyük bir coğrafyada vuku bulmuş kuraklık ve kıtlığın detaylarını aktaran Illustrated London News gazetesi haberinde kullanılmış. Haberin ve gravürün detaylarını, aslına sadık kalarak çevirdim.

 

 

 

Araştırma ve çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

Britanya Hükümetinin konsoloslukları ve diğer resmi birimleri tarafından bildirildiğine göre, son altı aydır Türkiye’nin (Osmanlı) Ermenistan ve Kürdistan Bölgelerinde ve ayrıca Fars Ülkesi’ne (İran) bağlı Hazar Denizi taraflarında çok sıkıntının hakim olduğudur.

Musul’daki albay Miles, Diyarbakır’daki binbaşı Trotter, Tebriz’deki başkonsolosluktan Abbot, Van’daki yüzbaşı Clayton, Erzurum’daki binbaşı Everett , Süryani ve Ermeni patrikler ve aşiret liderlerinden içler acısı raporlar gelmiştir. Söylenildiğine göre yaklaşık üç buçuk milyon insan açlık ile karşı karşıyadır.

Geçen sene hasat zamanı yağan aşırı yağışların tahıl ve üzümlere çok zarar vermesi, hemen akabindeki yazın kurak geçmesi, yüksek rakamlardaki büyükbaş hayvan ve koyunların da telef olması, Mezopotamya ve kuzey yaylalarındaki kıtlığın ortak nedenlerindendir.

 

Hatırlanacağı gibi Mayıs ayının altısında Londra Valisi’nin de başkanlığında, Londra Belediye Binası’nda bir toplantı düzenlendi. Toplantıda Dışişleri’nin müsaadesi ile İngiliz Konsolosluklarının gözetiminde gerçekleşecek bir Yardım Fon’u açıldı. Fon, çeşitli komitelerin idaresinde, hiçbir etnik ve farklılık gözetmeyecektir. Bu fonun veznedarı 96, Gloucester-terrace, Hyde Park adresinde ikamet eden Mr. Alfred Henriquez’dir, yardımlar ayrıca Paddington Craven caddesindeki Londra Joint-Stock Bankası yada Chapel sokak no.10’da ikamet eden Bayan Strangford tarafından teslim alınacaklardır.

 

 

b2

Gazetemizdeki bu çizim (gravür), Kürdistan’ın Bitlis şehrindeki zavallı insanların bir yardım mutfağının önünde nasıl toplandıklarını gösteren bir eskizden alınmıştır. Bitlis dağlar arasında konumlanmış, Vangölü’ne yakın çok tarihi bir şehirdir. Kıtlık burada çok ağır bir şekilde hissedilmektedir. Şehirdeki Çorba Mutfağı, finansmanını İngiliz Konsolosu Binbaşı Trotter’un karşıladığı Bitlis’te bulunan Amerikan Misyoner Kolleji’nde görevli ,Rev.S.E.Knapp tarafından kurulmuştur. Bağışları almaya gelenler ayakta duramayacak kadar öyle zayıf, takatsiz ve güçsüzler ki, en ufak bir dokunuşta sendeleyip yere yığılıyor ve zorlukla tekrar ayağa kalkabiliyorlar. Bazen kıtlıktansa iştahın zorladığından çorba kazanına hücum edenler oluyor, ki görevli zaptiyeler anında zor kullanarak böylelerini uzaklaştırıyorlar, çünkü bu yemekler kesinlikle sadece açlıktan çok zor durumda olanlara veriliyor. İki günde bir dağıtılan yemek ise et suyu, tuz ve buğdaydan oluşan ve yaklaşık 350 pay verilen çorbadan oluşmakta.

Eskiz albay C. Grantley Norton tarafından çizilmiştir.

Illustrated London News – 28 Ağustos 1880 , sayfa 214

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayımlanamaz.

Etiketler: / / / / / /

Prof. Dr. Ludwig Paul: Zazalar Kürd, Zazakî Kürdî Bir Dildir
Ludwig Paul, Zazaların Kürd olduğunu ve Zazakînin Kürdî bir “dil” olduğunu, her dil bir millettir teorisinin doğru olmadığını, bir milletin...
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’ya dair – Roşan Lezgin yazdı
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’nun Türkçü şiirlerinden öteden beri sözedilirdi ama bu şiirlerin nerede yayınlandıkları konusunda kaynak gösterilmezdi.      ...
Yaşar Kemal 1951 Haziran’ında Kurtalan’dan Bitlis’e geçerken
1951 yılının Haziran ayında bir röportaj muhabiri olarak gelir Yaşar Kemal ve diğer gazeteci arkadaşları Bitlis’e. Daha doğrusu trenle Kurtalan’a...
En Fazla Ermeni Kurtaran Kürt; Müküslü Muhtıla Bey
En fazla Ermeni’yi ölümden, gazap ve katliamdan kurtaran Kürt bana göre Van’ın Müküs (Bahçesaray) kazasından olan Beylerin Beyi Muhtıla Bey’dir. 19....
Mark Sykes’ın 1900’lerin Başında Bitlis’i Ziyareti Ve Kürd Aşiretleri Listesi
1879 doğumlu İngiliz siyasetçi, ajan, diplomat, asker, yazar ve bir gezgin olan Mark Sykes özellikle Osmanlı – Kürd ve Arap...
”Zazaki” ile ”Zaza Dili” Ayrı Şeylerdir
  Resmi dilde oluşturulan tanım ve kavramlar, bir süre sonra halk tarafından benimsenip içselleştiriliyor. Örneğin, hatırlıyorum, “Anadol” dediğimizde, sadece şimdiki...
Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir....
Cumhuriyet Dönemi Asimilasyon Politikaları: Siirt, Muş, Bitlis ve Van
  ”Asimilasyon olgusu, son iki asrın en büyük cinayetidir! Bu asimile olmuş taklitçiler ise ne kadar gülünç cinayetlere sebep olmuşlardır,...
Kurdolog Bazil Nikitin’den Times’e ”Dersim Harekatı” Eleştirisi
Bugünkü ‘’Cumhuryet’’ gazetesi, uzak şarkın vaziyeti hakkında bir makale neşrederek uzak şarkın o kadar uzakta olmadığını ve diğer Asya memleketlerinin...
Mîrza Seîd – Kurdê Yekem Li Swêdê (1893)
Ev lêkolîna jêrîn ji du beşan pêk tê. Di beşa yekem de jîyana Mîrza Seîd bi tevayî û di beşa...
Fransızca Çizgi Anlatımda Bitlis ve Kürdler  
Bitlis’in tarihteki konumu ve önemi üzerine yüzlerce makale, anlatım ve arşive denk gelmişimdir. Hepsinde de özellikle iki önemli siyaset adamının...
Bir Askerin Günlüğü ‘Dersim Soykırımı’
Çalışmalarını Almanya’da sürdüren tarihçi Zeynep Türkyılmaz Dersim’de 1938’te devlet eliyle yaşatılan vahşete dair önemli bir belgeyi paylaşıyor. Harekata katılan bir...
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ – El-Hediyyetü’l-Ḥamîdiyye fi’l-luġati’l-Kürdiyye
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ, ilk meclisin her iki devre çalışmalarına aktif biçimde katıldı ve Kānûn-ı Esâsî taraftarı ve istibdat karşıtı yönelimiyle...
Nasuh Paşa Bitlislilerin damadı idi
Bitlislilerin damadı olan Nasuh Paşa’nın adının verildiği ‘Nasuh Paşa Camii, 1920’ler, Amid (Kara-Amid) Diyarbekir. Nasuh Paşa da, diğer bir çok...
İsmail Beşikçi Vakfı’nda Bitlis tarihi üzerine panel
Di vê panelê de bi riya nivîsên Baran Zeydanlıoğlu yên di derbarê bajarê Bêdlîsê û paşeroja hikumdarên wê de dê...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ