Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,67 / Satış: 5,70
€ EURO → Alış: 6,27 / Satış: 6,30

Sason Beyliği ve Şerefname

Sason Beyliği ve Şerefname
  • 19.11.2015

 

Arap-İslam istilası sırasında (649), Muş ve Sason kralının “Senasır adında bir kafir” olduğunu söyleyen Şeref Han, Muş adının da Senasır’ın oğlunun adından geldiğini yazar.

 

 

 

 

 

 

Şerefname’de adları verilen Sason beyleri çok daha geç dönemde yöneten şu isimlerdir:

Mir Ebu Bekir (en ünlüsü),

Hıdır,

Ali (Hıdır’ın kardeşi. Ali, Şah İsmail’e gidip kendisiyle dostluk kuranlardan biridir. Şah İsmail’in Tebriz’deki sarayında iken ölmüştür. Şah’a giden “Kürt beyleri” tutuklanırken, ona özel ve sıcak bir ilgi gösterilmiştir), Hıdır, Muhammed (Birini Sason aşiretleri, diğerini Şah İsmail atadı. Ama ikisi arasında iç-savaş patlak verdi. Daha sonraları Sason yönetimi 1516’daki Mısır seferi sırasında Yavuz’a sığınan Muhammed’e verildi),

Muhammed (1516/7-1532/3),

Süleyman,

Bahaddin,

Saruhan, Muhammed,

Süleyman (1521-?),

Bahaddin (Bunun döneminde Sason Eyaleti ve beyliğine Hazzo dendi), Saruhan (1579’da Gürcistana bağlı Çıldır’da Osmanlılar safında Kızılbaşlar’la çarpışırken öldü),

Muhammed (1579-1596),

Ahmet (1596-1597).

Harita Mehrdad Izady’nin “Kürtler” adlı eserinden alınmıştır.

Son zamanlarda “Hazzo Hükümdarları” diye tanınan Sason hükümdarları hakkındadır.

Tarihin inceliklerine vakıf olan ve edebiyat sanatı ile konuşma üsluplarını bilenler rivayet ederler ki; Sason hükümdarlarının soyu Kisra (Sasani) hükümdarlarına ulaşır. Bu konudaki doğru rivayet şudur ki, onlar Bedlis hükümdarlarının amca oğullarıdır. Aslında bunlar, İzzeddin ve Diyaddin adında iki kardeşti. Ermenistan bölgesinin merkezi Ahlat’tan Bedlis şehrine geldiler ve Sason şehrini Tavit adındaki bir Gürcü adamdan aldılar; buranın yönetimini İzzeddin eline aldı. Özetin detayı Bedlis Hükümdarları konusunda anlatılacaktı

Kürdler “İzzeddin” sözcüğünü kendi özel lehçeleriyle “Azzin” şeklinde telaffuz ettikleri için, bu yörenin hükümdarları “Azzani” lakabıyla ün yaptılar. Sason kalesinin istilası sırasında, Rojkan aşiretinden birçok kimseler o tarafa yerleştiler: buranın eski kavmi dört kabileden ibarettir: Şeroyi, Babusi, Susani v

Tımoki. Bu hükümdarlar Erzen nahiyesini de miras kalmış mülklerine katmaya muvaffak oldukları için, Hasankeyf aşiretlerinden olup oralarda oturan Haldi, Dermıxari(Dirmığari) ve Azizan gibi birkaç kabileyi de ilhak etmeye muvaffak oldular.

 

 

Sason hükümdarları, Kürdistan hükümdarları arasında cesaretleri, cömertlikleri, kahramanlıkları ve alicenaplıklarıyla ün yapmışlardır. Onlar savaş ve döğüş meydanlarında, tehlikelere ve çarpışmalara atılmakta daima emsallerinden üstün olmuşlardır. Ayrıca ulu krallarla ve büyüksultanlarla da geçinme ve siyaset yollarını izlemişlerdir. Bundan ötürüdür ki, peşpeşe Kürdistan’ı egemenlikleri altına alan Akkoyunlu, Kızılbaş(Safeviler) ve Osmanlı gibi devletlerin saldırıları sırasında, onlar bu akılı siyasetlerine ve makul geçinme ağacının dallarına bağlı kalarak, ülkelerini vilayetlerine yapılacak saldırıdan kurtarmasını bilmişlerdir; hatta bu devletlerin güvenini ve sevgisini bile kazanmışlardır.

Bu hükümdarlardan halk arasında meşhur olan ve ünü yayılan hükümdar, Mir Ebu Bekir’di. Kendisi iki uyanık çocuk bıraktı: Hıdır Bey ve Ali Bey.

Hazırlayan: Behcet Çiftçi

Etiketler: / / /

Osmanlı’da – Bitlis Kürd Beyliği’nde Kölelik ve Köle Pazarları
Köleliğin çok eski çağlardan beri var olduğu ve hemen hemen tüm kıtalarda 1800’lerin ortalarına kadar da yer aldığı bilinen bir...
BİTLİS SANA HASRET WILLIAM SAROYAN
William Saroyan ünlü bir Amerikalı Ermeni yazar. Hem Oscar’ı, hem Pulitzer’i olan tek adam. Kendini Bitlisli ve Amerikalı olarak görüyor....
Bitlis’te de lewendî ile dolaşılırdı
Her bir coğrafyanın, milletin ve toplumun kendine göre giyim kuşamları vardır. Bölgeden bölgeye değişiklik gösterdikleri gibi şehirler arası da bu...
Kürd Amazon Fatma Seher. Nam-ı diğer Erzurumlu Kara Fatma
Yakın dönem tarih ve savaş kahramanları anlatımlarında Kara Fatma adı ile karşımıza çıkan bir çok kadın bulunmaktadır. Değişik bölge, mıntıka...
ALÎŞÊR’İN MEKTUPLARI HAKKINDA DÜZELTME – Malmîsanij
Koçgirili Alişêr’in iki mektubu, Vate dergisinin 59. sayısında (Zimistan 2019) yayımlanmıştı. Oradaki metinlerin Osmanlıca olan asıllarını okuyunca transkripsiyonda bazı yanlışlar,...
Bitlis’in son beş yüzyıldaki nüfusu ve sakinleri. Kürdler, Ermeniler ve diğerleri
Binlerce yıllık tarihi bir yerleşim yeri olan kadim şehir Bitlis’in nüfusuna ve orada yaşamış kavimlere dair pek çok anlatım vardır....
Li ser Betlîsê û tarîxa Kurdan kitêbeke pir hêja
Baran Zeydanlıoğlu 11 roj berê, di 5ê mehê da kitêba xwe ” Seyyahların Anlatımlarıyla BİTLİS ve AHALİSİ” ji min ra...
Bitlis’te Kitap Tanıtımı, İmza ve Söyleşi Günü Düzenlendi
Yeni çıkan ‘Seyyahların anlatımlarıyla Bitlis ve Ahalisi’ adlı kitabın ilk tanıtım ve imza günü Bitlis’te gerçekleşti. Bitlis Düşünce ve Akademik...
Koçgirili Alişer’in İki Mektubu
 Birinci Dünya Savaşı’ndan Osmanlı Devleti yenik, İtilaf Devletleri galip çıktı. 1918 yılında İstanbul’da Kurdistan Teali Cemiyeti (KTC) kuruldu. Cemiyetin başkanı...
Kitap Duyurusu – Seyyahların Anlatımlarıyla BİTLİS ve AHALİSİ
’Seyyahların anlatımlarıyla BİTLİS ve AHALİSİ’ adlı kitap, yakında DARA YAYINLARI’ndan çıkıyor.           360 sayfadan oluşan ve...
Prenses Tamta – Ahlat’ın Kürd – Ermeni – Gürcü Melikesi
18 Mayıs 2019 tarihinde Tel Aviv’de gerçekleşen Eurovision Şarkı Yarışması’nda Kıbrıs Cumhuriyeti’ni Tamta adlı bayan bir şarkıcı temsil etti. Bu...
Arnavutluk’un İskender Bey’i, Bitlis’in Şerif Bey’i
Arnavutluk’un başkenti Tiran’ı ziyaretimde, havanın yağmurlu olmasını fırsat bilerek Milli Kütüphane olan Biblioteka Kombëtare binasını ziyaret ettim. Hem arşivlerini incelemek hem...
Bitlisli Kürd Zaro Ağa da 1931 yılında Liverpool’da futbol oynadı
İngiliz futbol takımı Liverpool’un Barselona futbol takımını dün akşam Liverpool Anfield stadyumunda 4-0 yenmesi ile biten o tarihi maç, dünyanın...
1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları – Cezalar, Mükâfatlar
1914 yılının ilk aylarında İttihat ve Terakki yönetimine karşı Bitlis’te bir isyan meydana gelmişti. Ayaklanmanın liderleri, Hizan bölgesinin tanınmış dini...
Kürt Şarkılarında Ermeni Dostluğu / Gülizar’ın Feryadı
Kürt ve Ermeni ilişkileri tarihinde dikkat çeken önemli olaylardan birisi de 1889 yılında Ermeni kızı Gülizar’ın Kürt aşiret lideri Hacı...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ