Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,36 / Satış: 6,38
€ EURO → Alış: 7,43 / Satış: 7,46

Sason Beyliği ve Şerefname

Sason Beyliği ve Şerefname
  • 19.11.2015
  • 4.849 kez okundu

 

Arap-İslam istilası sırasında (649), Muş ve Sason kralının “Senasır adında bir kafir” olduğunu söyleyen Şeref Han, Muş adının da Senasır’ın oğlunun adından geldiğini yazar.

 

 

 

 

 

 

Şerefname’de adları verilen Sason beyleri çok daha geç dönemde yöneten şu isimlerdir:

Mir Ebu Bekir (en ünlüsü),

Hıdır,

Ali (Hıdır’ın kardeşi. Ali, Şah İsmail’e gidip kendisiyle dostluk kuranlardan biridir. Şah İsmail’in Tebriz’deki sarayında iken ölmüştür. Şah’a giden “Kürt beyleri” tutuklanırken, ona özel ve sıcak bir ilgi gösterilmiştir), Hıdır, Muhammed (Birini Sason aşiretleri, diğerini Şah İsmail atadı. Ama ikisi arasında iç-savaş patlak verdi. Daha sonraları Sason yönetimi 1516’daki Mısır seferi sırasında Yavuz’a sığınan Muhammed’e verildi),

Muhammed (1516/7-1532/3),

Süleyman,

Bahaddin,

Saruhan, Muhammed,

Süleyman (1521-?),

Bahaddin (Bunun döneminde Sason Eyaleti ve beyliğine Hazzo dendi), Saruhan (1579’da Gürcistana bağlı Çıldır’da Osmanlılar safında Kızılbaşlar’la çarpışırken öldü),

Muhammed (1579-1596),

Ahmet (1596-1597).

Harita Mehrdad Izady’nin “Kürtler” adlı eserinden alınmıştır.

Son zamanlarda “Hazzo Hükümdarları” diye tanınan Sason hükümdarları hakkındadır.

Tarihin inceliklerine vakıf olan ve edebiyat sanatı ile konuşma üsluplarını bilenler rivayet ederler ki; Sason hükümdarlarının soyu Kisra (Sasani) hükümdarlarına ulaşır. Bu konudaki doğru rivayet şudur ki, onlar Bedlis hükümdarlarının amca oğullarıdır. Aslında bunlar, İzzeddin ve Diyaddin adında iki kardeşti. Ermenistan bölgesinin merkezi Ahlat’tan Bedlis şehrine geldiler ve Sason şehrini Tavit adındaki bir Gürcü adamdan aldılar; buranın yönetimini İzzeddin eline aldı. Özetin detayı Bedlis Hükümdarları konusunda anlatılacaktı

Kürdler “İzzeddin” sözcüğünü kendi özel lehçeleriyle “Azzin” şeklinde telaffuz ettikleri için, bu yörenin hükümdarları “Azzani” lakabıyla ün yaptılar. Sason kalesinin istilası sırasında, Rojkan aşiretinden birçok kimseler o tarafa yerleştiler: buranın eski kavmi dört kabileden ibarettir: Şeroyi, Babusi, Susani v

Tımoki. Bu hükümdarlar Erzen nahiyesini de miras kalmış mülklerine katmaya muvaffak oldukları için, Hasankeyf aşiretlerinden olup oralarda oturan Haldi, Dermıxari(Dirmığari) ve Azizan gibi birkaç kabileyi de ilhak etmeye muvaffak oldular.

 

 

Sason hükümdarları, Kürdistan hükümdarları arasında cesaretleri, cömertlikleri, kahramanlıkları ve alicenaplıklarıyla ün yapmışlardır. Onlar savaş ve döğüş meydanlarında, tehlikelere ve çarpışmalara atılmakta daima emsallerinden üstün olmuşlardır. Ayrıca ulu krallarla ve büyüksultanlarla da geçinme ve siyaset yollarını izlemişlerdir. Bundan ötürüdür ki, peşpeşe Kürdistan’ı egemenlikleri altına alan Akkoyunlu, Kızılbaş(Safeviler) ve Osmanlı gibi devletlerin saldırıları sırasında, onlar bu akılı siyasetlerine ve makul geçinme ağacının dallarına bağlı kalarak, ülkelerini vilayetlerine yapılacak saldırıdan kurtarmasını bilmişlerdir; hatta bu devletlerin güvenini ve sevgisini bile kazanmışlardır.

Bu hükümdarlardan halk arasında meşhur olan ve ünü yayılan hükümdar, Mir Ebu Bekir’di. Kendisi iki uyanık çocuk bıraktı: Hıdır Bey ve Ali Bey.

Hazırlayan: Behcet Çiftçi

Etiketler: / / /

Bitlis’e tütün ne zaman geldi?
Tütün denince akla hep Bitlis tütünü ve sigarası gelir. Peki tütün köken olarak hangi coğrafyaya aitti? Kaçıncı yüzyılda Osmanlı’ya ve...
Tarihimizden Bir Portre: Mela Selim Efendi
Hizan şeyhlerinden biri olan Mela Selim Efendi***, yaşadığı döneme göre oldukça bilgili ve gelişkin biri olduğundan Hizan şeyhi Sebgetullah Hizanî’nin...
1913’ün Bitlis valisi ve Hizanlı Şeyh Seyyid Ali
Bu anlatım, 1908-9 yılları arası, Bitlis ve Van’da Britanya Konsolos Yardımcısı olarak görev yapmış Arshak Safrastian’ın, 1948 yılında yayımladığı ‘Kurds...
Bîblîyografyaya Kirmanckî [Zazakî]  1963-2017 weşanîyaye
  Bîblîyografyaya Kirmanckî I1963-2017I ke hetê Mutlu Canî ra sey xebata tezê masterî amebî amadekerdiş, hetê weşanxaneyê Vateyî ra...
“ZAZA” ADININ KAYNAĞI HAKKINDA BİRKAÇ NOT
Bir Kürt toplumsal grubu olan Zazalarla ilgili yazılan yazıların kimisinde sırf mülahaza olsun diye neredeyse içinde “z” harfinin geçtiği her...
Ahlat’ın 1046’daki Kürd hükümdarı ve Nasır-i Hüsrev’in Bitlis ziyareti
İran ve İslam dünyası edebiyatı içerisinde önemli bir yere sahip olan Nasır-i Hüsrev, 1045 yılında çıktığı yedi yıllık seyahati sırasında...
“ŞÊX EVDIREHÎM ASLA TESLİM OLMAZ!”
  Ben 1929 yılının onbirinci ayında, Pali’nın (Palu’nun) Xoşmat köyünde doğmuşum. Xoşmat, esasen eski bir Ermeni köyüdür. Orada çok arazi...
Bitlis kralının başının kesilmesi ve Prenses Gülşenraz
Üzerinde Fransızca olarak ’bakın Bitlis kralının başını kesip bu sepet içerisinde size getirdim’ yazısı olan bu gravür için, daha önceki...
Bitlis nire Albanya nire?
1911 28 Eylülünde İtalyan-Osmanlı harbi başladı, 1912 8 Ekiminde küçük Karadağ krallığının Osmanlı devletine savaş ilan etmesiyle sona erdi. Bir...
Kızıl Meydan’ın sosyalist dengbeji: Sûsika Simo
Ayağındaki prangaları kopardı, sesini tüm Sovyet ülkesine duyurdu, Lenin’e yazdığı kılamlarla anıldı. İyi ki vardı, iyi ki yaşadı…   Elvan...
Tavernier 1660’larda Bitlis ve Tatvan’dan geçerken
‘Bitlis beyi ülkenin en güçlüsü. Diğer beyler ya Osmanlı Padişahı’na yada İran Şahı’na bağlı olup biat ederken, Bitlis Beyi kimseye biat...
Kayıp Kürt kolonileri – Mısır, Ürdün, Lübnan, Filistin ve Yemen Kürtleri
      Kayıp Kürt kolonileri Ortadoğu’daki Arap devletlerinde yaşayan Kürtler’in tarihi, yayılmanın efsanevi Kürt Sultan Selahaddin Eyyubi döneminde başladığını...
27 Temmuz 1655, Bitlis şehrine saldırı ve Abdal Han
‘Bitlis Kalesi’nin Osmanlı ile ne alakası ola. Bu kale Osmanlı kalesi olsa içinde Osmanlı kulu olurdu. Biz Osmanoğlu’nun kulu değil,...
Cuinet’in 1889 tarihli Bitlis Vilayeti raporu
Bu çeviri, Fransız araştırmacı yazar Vital Cuinet’in 1889 yılında Bitlis Vilayeti hakkında tuttuğu Fransızca raporun Türkçe’ye çevirisidir. Cuinet’in 1894 yılında yayımladığı...
Hırvatların Kürtlüğü üzerine
    ABDULMELİK Ş. BEKİR Hırvatların köken olarak Kürt olduğuna dair bir söylentinin zaman zaman gündeme geldiği oluyor. Halkların kökenine...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ