Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,46 / Satış: 5,48
€ EURO → Alış: 6,20 / Satış: 6,22

Sason Beyliği ve Şerefname

Sason Beyliği ve Şerefname
  • 19.11.2015

 

Arap-İslam istilası sırasında (649), Muş ve Sason kralının “Senasır adında bir kafir” olduğunu söyleyen Şeref Han, Muş adının da Senasır’ın oğlunun adından geldiğini yazar.

 

 

 

 

 

 

Şerefname’de adları verilen Sason beyleri çok daha geç dönemde yöneten şu isimlerdir:

Mir Ebu Bekir (en ünlüsü),

Hıdır,

Ali (Hıdır’ın kardeşi. Ali, Şah İsmail’e gidip kendisiyle dostluk kuranlardan biridir. Şah İsmail’in Tebriz’deki sarayında iken ölmüştür. Şah’a giden “Kürt beyleri” tutuklanırken, ona özel ve sıcak bir ilgi gösterilmiştir), Hıdır, Muhammed (Birini Sason aşiretleri, diğerini Şah İsmail atadı. Ama ikisi arasında iç-savaş patlak verdi. Daha sonraları Sason yönetimi 1516’daki Mısır seferi sırasında Yavuz’a sığınan Muhammed’e verildi),

Muhammed (1516/7-1532/3),

Süleyman,

Bahaddin,

Saruhan, Muhammed,

Süleyman (1521-?),

Bahaddin (Bunun döneminde Sason Eyaleti ve beyliğine Hazzo dendi), Saruhan (1579’da Gürcistana bağlı Çıldır’da Osmanlılar safında Kızılbaşlar’la çarpışırken öldü),

Muhammed (1579-1596),

Ahmet (1596-1597).

Harita Mehrdad Izady’nin “Kürtler” adlı eserinden alınmıştır.

Son zamanlarda “Hazzo Hükümdarları” diye tanınan Sason hükümdarları hakkındadır.

Tarihin inceliklerine vakıf olan ve edebiyat sanatı ile konuşma üsluplarını bilenler rivayet ederler ki; Sason hükümdarlarının soyu Kisra (Sasani) hükümdarlarına ulaşır. Bu konudaki doğru rivayet şudur ki, onlar Bedlis hükümdarlarının amca oğullarıdır. Aslında bunlar, İzzeddin ve Diyaddin adında iki kardeşti. Ermenistan bölgesinin merkezi Ahlat’tan Bedlis şehrine geldiler ve Sason şehrini Tavit adındaki bir Gürcü adamdan aldılar; buranın yönetimini İzzeddin eline aldı. Özetin detayı Bedlis Hükümdarları konusunda anlatılacaktı

Kürdler “İzzeddin” sözcüğünü kendi özel lehçeleriyle “Azzin” şeklinde telaffuz ettikleri için, bu yörenin hükümdarları “Azzani” lakabıyla ün yaptılar. Sason kalesinin istilası sırasında, Rojkan aşiretinden birçok kimseler o tarafa yerleştiler: buranın eski kavmi dört kabileden ibarettir: Şeroyi, Babusi, Susani v

Tımoki. Bu hükümdarlar Erzen nahiyesini de miras kalmış mülklerine katmaya muvaffak oldukları için, Hasankeyf aşiretlerinden olup oralarda oturan Haldi, Dermıxari(Dirmığari) ve Azizan gibi birkaç kabileyi de ilhak etmeye muvaffak oldular.

 

 

Sason hükümdarları, Kürdistan hükümdarları arasında cesaretleri, cömertlikleri, kahramanlıkları ve alicenaplıklarıyla ün yapmışlardır. Onlar savaş ve döğüş meydanlarında, tehlikelere ve çarpışmalara atılmakta daima emsallerinden üstün olmuşlardır. Ayrıca ulu krallarla ve büyüksultanlarla da geçinme ve siyaset yollarını izlemişlerdir. Bundan ötürüdür ki, peşpeşe Kürdistan’ı egemenlikleri altına alan Akkoyunlu, Kızılbaş(Safeviler) ve Osmanlı gibi devletlerin saldırıları sırasında, onlar bu akılı siyasetlerine ve makul geçinme ağacının dallarına bağlı kalarak, ülkelerini vilayetlerine yapılacak saldırıdan kurtarmasını bilmişlerdir; hatta bu devletlerin güvenini ve sevgisini bile kazanmışlardır.

Bu hükümdarlardan halk arasında meşhur olan ve ünü yayılan hükümdar, Mir Ebu Bekir’di. Kendisi iki uyanık çocuk bıraktı: Hıdır Bey ve Ali Bey.

Hazırlayan: Behcet Çiftçi

Etiketler: / / /

1510’ların Bitlis’ini, Van Gölü çevresini ve Van’ı anlatan İtalyan tüccar
İtalyan bir tüccarın 16. yüzyılda kaleme aldığı anlatımından, kendisinin 1507 yılında Şah İsmail’in ordusu ile birlikte Erzincan’a geldiğini öğreniyoruz. Kırk...
Bitlis’in tarihi mahalleleri ve yerli aileleri
’Bu şehrin büyüleyiciliğini dün akşam vadiden geçerken hissetmiştim, ancak bu sabah gördüklerimden sonra, buranın yapısı ve konumlandırılması itibari ile Batı...
Şerefxanê Bedlîsî – Yaşamı ve Eserleri
Şerefxanê Bedlîsî, 25 Şubat 1543 yılında Mir Şemseddin’in oğlu olarak İran’ın Kerehrud şehrinde dünyaya geldi. Çocukluk yılları Safevi devletinde geçti....
Selahaddin Eyyubi’nin kendi kaleminden Kürdler ve hayatı
İskenderiye Kütüphanesinde bulunan Selahattin Eyyubi’nin el yazması günlüğü, Fransız kadın yazar Genevieve Chauvel tarafından romanlaştırılmış. Mısır, Suriye, Yemen ve Filistin...
Bitlis’te konuşulan dillerin tarihçesi, inkar ve asimilasyon
Bir çok kavim ve medeniyete ev sahipliği yapmış olan Bitlis, hem mimari hem de kültürel olarak muazzam bir geçmişe sahiptir....
Antik Çağ’da Kürdler
Kürtler, Ortadoğu’nun en eski halklarından olup Toros dağlarından Zagros dağlarına kadar uzanan coğrafyada yaşayan ve Hint-avrupa dil grubuna ait bir...
Seyyahların gözüyle  Bitlis ahalisi ve giyim kuşamları, 1600 -1900
‘Bitlis çarşısının üzeri örgülü hasır halılar ve kuru dallarla örtülmüş dar sokaklardan oluşmakta. Tezgahlar çok zengin meyve ve sebze çeşitleri...
Bitlis’in Deliklitaş’ı
’Bu Delikli Taş aynı zamanda bir pınardır’ diye yazmıştır Şerefxanê Bedlîs-î Farsça olarak Bitlis’te kaleme aldığı ve 1597 yılında tamamladığı...
Şerefxanê Bedlîsî ve Osmanlı Padişahı III.Murad minyatürü
Bitlis’in Kürt Hükümdarı Şerefxanê Bedlîsî (sağda ayakta) ve Osmanlı Padişahı III.Murad’ı gösteren minyatür.   ‪Şerefxanê Bedlîsî’nin babası Mir Şemseddin, Osmanlı’yla...
Bitlis Hizanlı Law Reşid ve Kemal Fevzi
Minarelerden yükselen ezan sesi, Bitlis Çarşısı’nda tatlı bir telaşın başlamasına neden olmuştu. Orucun son günüydü. Son iftar açılmış, son şerbetler...
Zorqlu Kürd? Zorq neresi ola?
1850 sonrası Bitlis ve civarından geçmiş bazı seyyahların anlatımları ile birlikte yayımlanmış bir gravürün altında Fransızca olarak ’guerrier Kurde de...
Bitlisli Said-i Kurdi ve Venezüellalı Rafael de Nogales
Çeşitli yayın organları ve platformlarda paylaşılan bir görsel için ‘Saidi Nursi’nin cephede çekilmiş fotoğrafı’ veya ‘Bediüzamman’ın Ruslara karşı savaşırken fotoğrafı’...
1882’deki Büyük Bitlis Yangını
Bitlis şehir merkezinde vuku bulmuş bir çok doğal felaket, sosyolojik ve siyasi hadiselere dair anlatımlar hep var olmuşlardır. Kıtlık, muhacirlik,...
1913 – Bir Bitlisli Kürd Bebek
Bu çeviri, rahibe Mary D. Uline’in Bitlis’ten Amerika’ya göndermiş olduğu bir mektubun içeriğine aittir. Bitlis Amerikan – Ermeni İlahiyat Kız...
1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ