Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 4,84 / Satış: 4,86
€ EURO → Alış: 5,68 / Satış: 5,70

17 Aralık 1959: Kırk dokuz Kürt aydını “bölücülük” İddiasıyla Tutuklandı

17 Aralık 1959: Kırk dokuz Kürt aydını “bölücülük” İddiasıyla Tutuklandı
  • 17.12.2015
  • 5.290 kez okundu

Bundan 56 yıl önce bugün, çoğu Ankara ve İstanbul’da oturmakta olan 40 Kürt aydını, ev ve işyerlerine yapılan “ani baskın”larla gözaltına alındı. İsnat edilen suç, “yabancı devletlerin desteğiyle Türkiye’yi bölmek” idi. Ocak 1961′de tutuksuz yargılanan 10 kişi de aralarına katılınca 50 kişiye ulaştılar, sanıklardan Mardinli Mehmet Emin Batu hücresinde ölü bulununca, toplam sanık sayısı 49’a düştü.

 

 

 

 

 

Bundan sonra da bu davada yargılananlara “Kırkdokuzlar”, olaya “Kırkdokuzlar Olayı”, davaya da “Kırkdokuzlar Davası” denilmeye başlandı. Sonradan aralarına biri tutuklu iki sanık daha katılıp yargılanan sayısı elli bire yükselmiş olsa da dava/olayın “kırkdokuzlar” olarak anılması devam etti.

İstanbul’daki 28. Tümen Komutanlığı 2 No’lu Askeri Mahkemesi’nde 3 Ocak 1961′de başlayan ve yargılananlar arasında Musa Anter, Sait Kırmızıtoprak, Şerafettin Elçi, Naci Kutlay ve Kemal Burkay gibi Kürt aydınlarının da bulunduğu davanın yargı süreci yaklaşık 8 yıl sürdü. Bu davanın savunmaları Kürtlerin Türk mahkemelerindeki ilk resmi kamusal talepleri olarak kayıtlara geçti.

İlk karar 30 Nisan 1964′te verildi. Bütün sanıklar hakkında beraat kararı çıktı. Savcılığın karara itirazı üzerine dosyayı inceleyen askeri yargıtay kararı bozdu ve söz konusu kişilerin ‘milli duyguları yok etmeğe ve zayıflatmaya matuf bulunan cemiyet kurma, bunu sevk ve idare etme, faaliyetlerine katılma’ suçuyla yargılanmalarını istedi.

Bu suça göre yapılan yargılama da 24 Eylül 1965′te verilen kararla son buldu. Kimi sanıklar ceza alırken, kimileri de beraat etti. Askeri savcılık, bu kez de beraat kararlarına itiraz etti. Karar, bir kez daha askeri yargıtay tarafından bozuldu.

Savcılık, başlangıçta sanıkların “Türkiye dışındaki kimi Kürt örgüt ve kadrolarıyla” irtibat kurmuş olduklarını ve sanıkların çoğunun 13 Eylül 1959′da Ankara Atatürk Orman Çiftliği’nde “Kürtçülük amaçlı” bir toplantı düzenlemiş olduklarını iddia etti. Sonrasında sanıkların dergi ve gazetelerdeki yazıları ile aramalarda bulunan mektup ve kitapları üzerinde yoğunlaştı.

Dava ile ilgili son karar 3 Mayıs 1968′de verildi. ‘milli hisleri zayıflatıcı faaliyette bulunmak’tan kimi sanıklar beraat ederken, kimi sanıklar da çeşitli cezalar aldı. Verilen bu karar davanın zaman aşımına uğraması sebebiyle kesinleşmediyse de, Kürt aydınlarının bir kısmı Türkiye’nin çeşitli illerine sürgüne gönderildi.

49′lar Davası’nda yargılanan isimler şunlardı:

1- Şevket Turan, (Mardin – Gülhane Tıp Akademisi Maliye Şube Müdürü ve Levazım Binbaşısı)
2- Naci Kutlay (Kars – Çamlıdere Devlet Hastanesi’nde uzman doktor)
3- Ali Karahan (Siverek – Avukat)
4- Koço Elbistan (Hassa – Kırıkhan’da ilçe doktoru)
5- Yavuz Çamlıbel (Doğubayazıt – Yedek topçu asteğmen)
6- Mehmet Ali Dinler (Cizre – Ankara Hukuk Fakültesi birinci sınıf öğrencisi)
7- Yusuf Kaçar (Dersim, Nazimiye – Birinci İnşaat Tekniker Okulu öğrencisi)
8- Nurettin Yılmaz (Cizre – Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi)
9- Ziya Şerefhanoglu (Bitlis – Avukat)
10- Medet Serhat (Iğdır – İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi.
11- Hasan Akkuş (Urfa – İktisat Fakültesi öğrencisi)
12- Örfi Akkoyunlu (Pötürge – Madeni eşya fabrikatörü)
13- Selim Kılıçoğlu (Varto – Kıdemli üsteğmen)
14- Şahabettin Septioğlu (Palu – Yüksek ziraat mühendisi, levazım asteğmeni)
15- Said Elçi (Bingöl – Muhasebeci.)
16- Sait Kırmızıtoprak (Dersim, Nazımiye – İstanbul Tıp Fakültesi son sınıf öğrencisi.)
17- Yasar Kaya (Iğdır – İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi.)
18- Faik Savaş (Genç – İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi.)
19- Haydar Aksu (Kiğı – Stajyer avukat)
20- Ziya Acar (Kulp – İstanbul Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi
21- Fadıl Budak (Diyarbakır – İstanbul Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi.)
22- Halil Demirel (İslahiye – Yardımcı topçu asteğmen)
23- Ferit Bilen (Diyarbakır – Kundura mağazası sahibi)
24- Esat Cemiloğlu (Diyarbakır – Yüksek ziraat mühendisi.)
25- Mustafa Nuri Direkçigil (Diyarbakır – Sağlık müfettişi)
26- Fevzi Avşar (Kars – İstanbul Tıp Fakültesi öğrencisi)
27- Necati Siyahkan (Siverek – İstanbul Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi. )
28- Hasan Ulus (Erzurum)
29- Nazmi Balkaş (Lice – İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi öğrencisi)
30- Hüseyin Oğuz Üçok (Diyarbakır – İstanbul Tıp Fakültesi diş hekimliği öğrencisi)
31- Mehmet Nazım Çiğdem (Ankara – Boya ve inşaat işleri ustası)
32- Fevzi Kartal (Van – Yedek asteğmen)
33- Mehmet Aydemir (Siverek – İstanbul Tıp Fakültesi öğrencisi)
34- Abdurrahman Efem Dolak (Diyarbakır – İleri Yurt gazetesinin sahibi ve güven gazetesinin ortağı)
35- Musa Anter (Nusaybin – HEP’in kuruculuğunu ve İstanbul Kürt Enstitüsü’nün başkanlığını yaptı. 1937’den başlayarak öldürüldüğü 20 Eylül 1992’ye kadar sürekli olarak Kürt mücadelesinin önemli saflarında yer aldı ve sürekli olarak Kürtçülük yaptığı iddiasıyla yargılandı)
36- Canip Yıldırım (Diyarbakır – Avukat)
37- Emin Kotan (Muş – Elektrik muhasibi)
38- Ökkeş Karadağ (Maraş)
39. Muhsin Şavata (Malatya – Hayvan tüccarı.)
40- Turgut Akın (Ergani – Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi üçüncü sınıf öğrencisi)
41- Sıtkı Elbistan (Hassa – Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi)
42- Şerafettin Elçi (Cizre – Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi.
43- Mustafa Ramanlı (Beşiri – Ankara Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi)
44- Mehmet Özer (Siverek – Ankara Tıp Fakültesi son sınıf öğrencisi)
45- Feyzullah Demirtaş (Palu – Ziraat teknisyeni)
46- Cezmi Balkaş (Lice – Orman Fakültesi öğrencisi)
47- Halis Yokuş (Kars – İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi öğrencisi)
48- İsmet Balkaş (Lice – Tıp Fakültesi öğrencisi)
49- Sait Bingöl (Bingöl – İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğrencisi)

Kaynak: Kürtleri Düşünmek/Wordpress – Avni Özgürel/Radikal

Etiketler: / / / / / /

24 Haziran 2018 Seçimleri, Siyasi ve Toplumsal Durum
Sosyolog Yaşar Abduselamoğlu’yla 24 Haziran 2018’de düzenlenecek olan Cumhurbaşkanlığı ve 27. Dönem Milletvekili seçimlerini konuşmaya devam ediyoruz…      ...
Bir Bilge Kürd’ün ‘Delirişi’
  Karanlığa hapsolmuş, üzerinden büyük bir şehrin vefasızlığı geçmiş; Yüreğimiz de yaşattığımız o kahramanlara…            ...
Kürtler, Seçim İttifakları ve  Türkiye Seçimleri
    Sosyolog Yaşar Abduselamoğlu’yla 24 Haziran 2018’de yapılacak olan Seçimleri konuşmaya devam ediyoruz…            ...
Bitlisli Musa Bey ve Misyonerler Hadisesi
1883 yılında vuku bulan ve Amerikan Misyoner Heyeti’nin İstanbul Merkezi raporlarıyla da doğrulanan olayın detaylarını, 1913’ün Nisan ayında Bitlis, Tatvan...
24 Haziran 2018 Seçimlerinde Kürtlerin Tutumu Ne Olacak?
  24 Haziran 2018 Seçimleri yaklaşırken kamuoyu Kürt siyasi partileri ve Kürt toplumunun seçimde nasıl bir tavır alacağını merak ediyor....
Derbarê Zaro Axa de Reklamek (1928)
  Li havîna sala 2001ê gava min geştekê li Amerîkayê kir, min serdana Dr. Vera Beaudin Saîdpourî kir. Li sala...
Kürd Kara Fatma, Kasım 1887’de dünya basınında (II)
    İngiliz Pall Mall Gazette adlı Londra merkezli gazetenin İstanbul muhabiri, Kasım 1887’de dünya ajanslarına ’KARA FATMA, AMAZON –...
Kürd KARA FATMA İstanbul’da (I)
Bu çeviri, 22 Nisan 1854 tarihli The Illustrated London News Gazetesi haberinin aslına sadık kalınarak yapılmıştır. 1853 – 1856 Kırım...
Osmanlılardan Önce Batı Anadolu’da Devlet Kuran Menteşeoğulları’nın Kürtlüğü
  Bu çalışma, Türklerin ‘Menteşe Beyliği’, ’Menteşeoğulları’, ya da ‘Menteşe Emirliği’ diye adlandırdığı beyliğin kurucu ve yönetici hanedanının etnik kökenine...
Bitlis Ayaklanması – Tarihi Araştırma
  Jön-türklerin iktidara gelişlerinin ilk yılları, Türkiye Kürtlerinin toplumsal ve siyasal yaşamlannda meydana gelen canlanmayı gösterir.        ...
1914 Bitlis Kürd İsyanı Öncesi ve Sonrası Mektupları
  Bu çeviriler, Bitlis İsyanı sırasında, şehirdeki Holyoke Amerikan Ermeni Kız Koleji’nde 1915’e kadar görev yapmış rahibe Mary D.Uline ve...
Bitlis İsyanı Sonrası Son Demler
  Hz. Peygamber (s.a.v.) ”Haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır.” der. Haksızlık hangi dönem kim tarafından yapılırsa yapılsın, haksızlığa karşı sessiz...
Kürd Mona Lisa – Keça Kafroş
Özellikle Irak Kürdistan Bölgesi’ni ziyaret edenler, hemen hemen her evin bir odasında genç bir kız tablosunun asılı olduğunu görmüşlerdir. Genellikle...
Bitlis Ayaklanmasına Detaylı Bakış
  1914 BİTLİS İSYANI HAKKINDA 1919 YILINDA “JÎN” DERGİSİ”NDE YAYIMLANAN BİTLİSLİ “LAW REŞİD”İN YAZISI            ...
Bitlis İsyanı Mektupları 1-6 Nisan 1914
Bu mektuplar, Bitlis’teki Amerikan Ermeni Koleji’nde görev yapmış bayan Mary D.Uline’nin Boston’daki arkadaşlarına yazdıkları mektuplardır. 1-6 Nisan 1914 tarihleri arasında...
ZİYARETÇİ YORUMLARI
  1. Süleyman dedi ki:

    Kemal Burkay diye bir kişi 49 lar içinde varlığı ile bir tartışma var.Fotoğraftaki Kemal Burkay sonradan eklenmiş gibi duruyor.Fotomontaj.Bu haberin ne maksatla yapıldığı anlaşılmamaktadır.Bir fotomotaj yayın yapmak bitlisnameye yakışmıyor.Bu haberin acil düzeltilmesi lazım.

YORUM YAZ