Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 3,86 / Satış: 3,87
€ EURO → Alış: 4,55 / Satış: 4,57

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947
  • 24.05.2016

1931 yılında ağabeyi Şeyh Ahmed’in Irak’a karşı başlattığı Kürt ayaklanmasında yer alan ve ayaklanmanın bastırılmasından sonra, önce Basra, ardından da Süleymaniye’ye sürgüne gönderilen Molla Mustafa Barzanî, 1943 yılında sürgün tutulduğu Süleymaniye’den kaçarak Barzan’a gitmiş ve kısa bir süre sonra Arap yönetimine karşı büyük bir ayaklanma başlatmıştı.

 

 

 

 

1945′te isyanın kanlı bir şekilde bastırılması üzerine geriye kalan peşmergeleriyle birlikte Doğu Kürdistan’a geçmiş ve 22 Ocak 1946′da ilan edilen Kürdistan Cumhuriyeti’nin kuruluşunda yer almıştı. Ancak, 17 Aralık 1946′da İran’ın Mehabad’ı işgal etmesiyle Kürdistan Cumhuriyeti’nin yıkılması ve 31 Mart 1947′de Pêşewa Qadi Muhammed ve arkadaşlarının idam edilmesi üzerine, peşmergeleriyle birlikte Güney Kürdistan’a dönen Barzanî, burada uzalaşı ile sorunu halletmek istiyordu. Ne var ki Doğu Kürdistan’daki uygulamada Kürtlerin başarısızlığını gören Irak yönetimi uzun bir süredir Barzanî ailesinin başkaldırılarıyla kendilerini meşgul eden Kürt sorununu şiddetle çözmeyi hedeflemekteydi. Zaten güç kaybetmiş olan Kürtler, böylece uzun süre sessiz kalacaklardı.

Barzanî’nin beraberindeki Peşmergeler, SSCB’de eğitim esnasında (24 Nisan 1949)

 

moskova1

Kısa bir süre içerisinde Barzan’a yerleşen Molla Mustafa, burada Kürtlerin hak sorunu için yeni bir stratejinin temellerini attı ve Kürdistan Demokrat Partisi’ı kurarak Kürt istemleriyle ilgili çeşitli programlar hazırladı. Irak hükümetinin kısa bir süre sonra gelen sert tepkisine rağmen hükümetle diyalog geliştirmeye çalışan Barzanî sorunun çözümü için bir danışmanlar meclisi oluşturdu. Kısa bir süre sonra Kürt taleplerini Bağdat’a bildirmek için 24 Nisan 1946′da KDP üyesi ve önde gelen bazı aşiret reislerinden oluşan bir barış heyetini Irak Hükümeti’ni ziyaret için Bağdat’a gönderdi. Ancak hükümet, gelen heyeti tutuklayarak iki gün sonra göstermelik bir mahkemeyle heyetteki 17 kişiyi kurşuna dizdi. Olayın üzerinden pek geçmeden 24 Mayıs 1947′de, Irak Ordusu’nda görevli olan ve Barzanî’ye katılan İzzet Abdülaziz, Mustafa Xoşnav, Muhammed Mahmud, Hayrullah Abdülkerim adlı Kürt subaylar tutuklandı ve Bağdat’ta idam edildiler.

Fotoğraf: Barzanîler can güvenliği istemiyle Özbekistan’da bir gösteri yaparken (1947)

moskova2

 

Bu talihsiz olayların ardından Barzanî ve yanındaki 500 peşmerge 27 Mayıs 1947′de Güney Kürdistan’dan çıkma ve Sovyetler Birliği’ne iltica etme kararı alarak uzun bir yürüyüşe başladılar. Barzanî ve peşmergeleri İran-Irak ve Türkiye sınırından çoğu yerde şiddetli çarpışmaları yararak geçtiler ve 15 Haziran 1947′de 5 ölü ve 12 yaralıyla SSCB sınırlarına ulaştılar. Buradan önce Kırgızistan’a ardından da Özbekistan’a gittiler. Rus yetkililer ile bütün uğraşlara rağmen görüşemeyen Barzanî ve arkadaşları en son Moskova’ya yürüdüler ve burada çeşitli gösterilerde bulundular. 11 Yıl boyunca SSCB’de kalan Barzanîler, Abdülkerim Kasım’ın Irak’ta askeri darbeyle Bağdat yönetimini ele geçirmesinin ardından 7 Ekim 1958′de çocuk ve kadınların da olduğu 855 kişilik bir kafileyle Güney Kürdistan’a geri döndüler.

Etiketler: / / / /

İsmet İnönü’nün Kürt Raporu
Erzincan Kürt merkezi olursa Kürdistan’ın kurulmasından korkarım. Van ve Erzincan’da acele olarak, Muş ovasında tedricen ve Elazığ ovasında kuvvetli Türk...
Ah Tamara…
Van’daki Akdamar Adası’na da ismini verdiği rivayet edilen Akdamar efsanesi, zamanında bu adada yaşayan baş keşişin güzelliği dillere destan kızı...
Xelil Xeyali’nin Kürt Dili Üzerine Görüşleri
“Yayın yöntemi”ne ilişkin görüşü ikinci yazıya bırakmıştım. Fakat bu yönteme ilişkin ayrıntılı bilgiler vermeden önce onun temelini oluşturan bazı işlerden...
Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Kürt Şehri Bitlis
  Wilhelm Köhler/Kitap  17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun egemenliği altında bulunan geniş coğrafyada sürüp giden yaşamla ilgili bugün elimizdeki en önemli...
Bitlis Beyliği’nin Statüsü,Rolü ve Önemi – Araştırma
Mela Mahmud Beyazidi; “Yabancı devletler, Kurdistan’ı işgal edebilmek için, herşeyden önce, Bitlis Beyliği’ni zapt etmeye yeltenmişlerdir.”        ...
1838’in Bitlis’i ve Southgate’in Kürd Şerif Bey ile tanışması
Bu çeviri, Amerikalı Misyoner rahip Horatio Southgate’in 1838 – 1839 yılları arasında Bitlis’ten geçerken tuttuğu notların İngilizce aslına sadık kalınarak...
Said Nursi’de Özgürlük Söylemi
  Gençken içine girdiği ilim dünyasında özgürlüğü bir hayat biçimi olarak benimsemiştir. İlk hayatı hocaları ile olan serüvende onun düşüncelerini...
Kırd,Kırmanc, Dımıli veya Zaza Kürtleri
Bazı illerde ise denebilir ki sadece birer ilçenin sınırları içinde Dımıli lehçesi konuşulur. Semsûr’un Alduş (Gerger), Ruha’nın Sêwreg (Siverek), Bedlis’in...
Kerkük Kan Ağlıyormuş
“Kerkük, Kürdistan´ın bir parçasıdır. Oradaki Türkmenler, Kürtlere sığınmış muhacir ve sığınmacılardır. Kerkük, Azerbeycan´da bir kent değil ki Türk´ü kan ağlasın....
Şekerci Hanı ve Said-i Kurdi’nin Dünyası
  Bediüzzaman Saidê Kurdî Henüz 30 yaşlarında Van’dan İstanbul’a gidip Fatih’te bulunan Şekirci Hanı’na yerleşiyor. Ve odasının kapısına bu yazıyı...
Pîyesa ‘Bîdlîs’ ya Wîllîam Saroyan
Ehmed Kurd nîne, ji hindikayî (kêmhejmaran) ye, ango ji tirkan. Lê ferqa wî ew e ku xwediye loqonteyek e. Ji...
Vasa’yı kurtarmak, Hasankeyf’i öldürmek
On milyonluk nüfusu ile bir İskandinav ülkesi olan İsveç’te 1700’e yakın müze bulunmaktadır. Bu müzelerden dünyanın ilk açık hava müzesi...
Tarihte Kerkük ve Kürtler
  Kerkük tarihine kısaca bir bakalım; Arkeolojik kazılar sonucunda Kerkük’te 28 bin yıl önce Neandertallerin yaşadığı kanıtlanmıştır. Şehir bir çok...
Yol Ayrımı; Askeri Uçak ve Milletin Özgür İradesi
  Irak, denilen devlet 1926 yılında Gertrude Bell’in Kral Faysal ile misterik aşkının imkansız çocuğu olarak dünyaya geldi. Irak bir...
Lozan, Ankara ve Sevr Antlaşması
    Türkiye Lozan ve Ankara kartını Uluslararası topluma ve Kürtlere gösterirken, Sevr antlaşmasından neden söz etmez? İşte, Lozan, Ankara...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ