Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,06 / Satış: 6,09
€ EURO → Alış: 6,78 / Satış: 6,81

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947
  • 24.05.2016

1931 yılında ağabeyi Şeyh Ahmed’in Irak’a karşı başlattığı Kürt ayaklanmasında yer alan ve ayaklanmanın bastırılmasından sonra, önce Basra, ardından da Süleymaniye’ye sürgüne gönderilen Molla Mustafa Barzanî, 1943 yılında sürgün tutulduğu Süleymaniye’den kaçarak Barzan’a gitmiş ve kısa bir süre sonra Arap yönetimine karşı büyük bir ayaklanma başlatmıştı.

 

 

 

 

1945′te isyanın kanlı bir şekilde bastırılması üzerine geriye kalan peşmergeleriyle birlikte Doğu Kürdistan’a geçmiş ve 22 Ocak 1946′da ilan edilen Kürdistan Cumhuriyeti’nin kuruluşunda yer almıştı. Ancak, 17 Aralık 1946′da İran’ın Mehabad’ı işgal etmesiyle Kürdistan Cumhuriyeti’nin yıkılması ve 31 Mart 1947′de Pêşewa Qadi Muhammed ve arkadaşlarının idam edilmesi üzerine, peşmergeleriyle birlikte Güney Kürdistan’a dönen Barzanî, burada uzalaşı ile sorunu halletmek istiyordu. Ne var ki Doğu Kürdistan’daki uygulamada Kürtlerin başarısızlığını gören Irak yönetimi uzun bir süredir Barzanî ailesinin başkaldırılarıyla kendilerini meşgul eden Kürt sorununu şiddetle çözmeyi hedeflemekteydi. Zaten güç kaybetmiş olan Kürtler, böylece uzun süre sessiz kalacaklardı.

Barzanî’nin beraberindeki Peşmergeler, SSCB’de eğitim esnasında (24 Nisan 1949)

 

moskova1

Kısa bir süre içerisinde Barzan’a yerleşen Molla Mustafa, burada Kürtlerin hak sorunu için yeni bir stratejinin temellerini attı ve Kürdistan Demokrat Partisi’ı kurarak Kürt istemleriyle ilgili çeşitli programlar hazırladı. Irak hükümetinin kısa bir süre sonra gelen sert tepkisine rağmen hükümetle diyalog geliştirmeye çalışan Barzanî sorunun çözümü için bir danışmanlar meclisi oluşturdu. Kısa bir süre sonra Kürt taleplerini Bağdat’a bildirmek için 24 Nisan 1946′da KDP üyesi ve önde gelen bazı aşiret reislerinden oluşan bir barış heyetini Irak Hükümeti’ni ziyaret için Bağdat’a gönderdi. Ancak hükümet, gelen heyeti tutuklayarak iki gün sonra göstermelik bir mahkemeyle heyetteki 17 kişiyi kurşuna dizdi. Olayın üzerinden pek geçmeden 24 Mayıs 1947′de, Irak Ordusu’nda görevli olan ve Barzanî’ye katılan İzzet Abdülaziz, Mustafa Xoşnav, Muhammed Mahmud, Hayrullah Abdülkerim adlı Kürt subaylar tutuklandı ve Bağdat’ta idam edildiler.

Fotoğraf: Barzanîler can güvenliği istemiyle Özbekistan’da bir gösteri yaparken (1947)

moskova2

 

Bu talihsiz olayların ardından Barzanî ve yanındaki 500 peşmerge 27 Mayıs 1947′de Güney Kürdistan’dan çıkma ve Sovyetler Birliği’ne iltica etme kararı alarak uzun bir yürüyüşe başladılar. Barzanî ve peşmergeleri İran-Irak ve Türkiye sınırından çoğu yerde şiddetli çarpışmaları yararak geçtiler ve 15 Haziran 1947′de 5 ölü ve 12 yaralıyla SSCB sınırlarına ulaştılar. Buradan önce Kırgızistan’a ardından da Özbekistan’a gittiler. Rus yetkililer ile bütün uğraşlara rağmen görüşemeyen Barzanî ve arkadaşları en son Moskova’ya yürüdüler ve burada çeşitli gösterilerde bulundular. 11 Yıl boyunca SSCB’de kalan Barzanîler, Abdülkerim Kasım’ın Irak’ta askeri darbeyle Bağdat yönetimini ele geçirmesinin ardından 7 Ekim 1958′de çocuk ve kadınların da olduğu 855 kişilik bir kafileyle Güney Kürdistan’a geri döndüler.

Etiketler: / / / /

Arnavutluk’un İskender Bey’i, Bitlis’in Şerif Bey’i
Arnavutluk’un başkenti Tiran’ı ziyaretimde, havanın yağmurlu olmasını fırsat bilerek Milli Kütüphane olan Biblioteka Kombëtare binasını ziyaret ettim. Hem arşivlerini incelemek hem...
Bitlisli Kürd Zaro Ağa da 1931 yılında Liverpool’da futbol oynadı
İngiliz futbol takımı Liverpool’un Barselona futbol takımını dün akşam Liverpool Anfield stadyumunda 4-0 yenmesi ile biten o tarihi maç, dünyanın...
1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları – Cezalar, Mükâfatlar
1914 yılının ilk aylarında İttihat ve Terakki yönetimine karşı Bitlis’te bir isyan meydana gelmişti. Ayaklanmanın liderleri, Hizan bölgesinin tanınmış dini...
Kürt Şarkılarında Ermeni Dostluğu / Gülizar’ın Feryadı
Kürt ve Ermeni ilişkileri tarihinde dikkat çeken önemli olaylardan birisi de 1889 yılında Ermeni kızı Gülizar’ın Kürt aşiret lideri Hacı...
Nivîskarno! Zarokên Me Heyf in
Ji ber ku min çîrokeke zarokan a sosret xwend, mecbûr mam ku vê gotarê binivîsim. Lewra zarokên me heyf in,...
Malazgirt savaşı ve Kürtler
Bu Savaş, Türklere Anadolu’nun kapılarını açmak için değil, amacı Malazgirt ve Ahlat’tan Rey ve Hemedan’a kadar olan İslam topraklarını ele...
1510’ların Bitlis’ini, Van Gölü çevresini ve Van’ı anlatan İtalyan tüccar
İtalyan bir tüccarın 16. yüzyılda kaleme aldığı anlatımından, kendisinin 1507 yılında Şah İsmail’in ordusu ile birlikte Erzincan’a geldiğini öğreniyoruz. Kırk...
Bitlis’in tarihi mahalleleri ve yerli aileleri
’Bu şehrin büyüleyiciliğini dün akşam vadiden geçerken hissetmiştim, ancak bu sabah gördüklerimden sonra, buranın yapısı ve konumlandırılması itibari ile Batı...
Şerefxanê Bedlîsî – Yaşamı ve Eserleri
Şerefxanê Bedlîsî, 25 Şubat 1543 yılında Mir Şemseddin’in oğlu olarak İran’ın Kerehrud şehrinde dünyaya geldi. Çocukluk yılları Safevi devletinde geçti....
Selahaddin Eyyubi’nin kendi kaleminden Kürdler ve hayatı
İskenderiye Kütüphanesinde bulunan Selahattin Eyyubi’nin el yazması günlüğü, Fransız kadın yazar Genevieve Chauvel tarafından romanlaştırılmış. Mısır, Suriye, Yemen ve Filistin...
Bitlis’te konuşulan dillerin tarihçesi, inkar ve asimilasyon
Bir çok kavim ve medeniyete ev sahipliği yapmış olan Bitlis, hem mimari hem de kültürel olarak muazzam bir geçmişe sahiptir....
Antik Çağ’da Kürdler
Kürtler, Ortadoğu’nun en eski halklarından olup Toros dağlarından Zagros dağlarına kadar uzanan coğrafyada yaşayan ve Hint-avrupa dil grubuna ait bir...
Seyyahların gözüyle  Bitlis ahalisi ve giyim kuşamları, 1600 -1900
‘Bitlis çarşısının üzeri örgülü hasır halılar ve kuru dallarla örtülmüş dar sokaklardan oluşmakta. Tezgahlar çok zengin meyve ve sebze çeşitleri...
Bitlis’in Deliklitaş’ı
’Bu Delikli Taş aynı zamanda bir pınardır’ diye yazmıştır Şerefxanê Bedlîs-î Farsça olarak Bitlis’te kaleme aldığı ve 1597 yılında tamamladığı...
Şerefxanê Bedlîsî ve Osmanlı Padişahı III.Murad minyatürü
Bitlis’in Kürt Hükümdarı Şerefxanê Bedlîsî (sağda ayakta) ve Osmanlı Padişahı III.Murad’ı gösteren minyatür.   ‪Şerefxanê Bedlîsî’nin babası Mir Şemseddin, Osmanlı’yla...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ