Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,73 / Satış: 6,76
€ EURO → Alış: 7,32 / Satış: 7,35

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947
  • 24.05.2016

1931 yılında ağabeyi Şeyh Ahmed’in Irak’a karşı başlattığı Kürt ayaklanmasında yer alan ve ayaklanmanın bastırılmasından sonra, önce Basra, ardından da Süleymaniye’ye sürgüne gönderilen Molla Mustafa Barzanî, 1943 yılında sürgün tutulduğu Süleymaniye’den kaçarak Barzan’a gitmiş ve kısa bir süre sonra Arap yönetimine karşı büyük bir ayaklanma başlatmıştı.

 

 

 

 

1945′te isyanın kanlı bir şekilde bastırılması üzerine geriye kalan peşmergeleriyle birlikte Doğu Kürdistan’a geçmiş ve 22 Ocak 1946′da ilan edilen Kürdistan Cumhuriyeti’nin kuruluşunda yer almıştı. Ancak, 17 Aralık 1946′da İran’ın Mehabad’ı işgal etmesiyle Kürdistan Cumhuriyeti’nin yıkılması ve 31 Mart 1947′de Pêşewa Qadi Muhammed ve arkadaşlarının idam edilmesi üzerine, peşmergeleriyle birlikte Güney Kürdistan’a dönen Barzanî, burada uzalaşı ile sorunu halletmek istiyordu. Ne var ki Doğu Kürdistan’daki uygulamada Kürtlerin başarısızlığını gören Irak yönetimi uzun bir süredir Barzanî ailesinin başkaldırılarıyla kendilerini meşgul eden Kürt sorununu şiddetle çözmeyi hedeflemekteydi. Zaten güç kaybetmiş olan Kürtler, böylece uzun süre sessiz kalacaklardı.

Barzanî’nin beraberindeki Peşmergeler, SSCB’de eğitim esnasında (24 Nisan 1949)

 

moskova1

Kısa bir süre içerisinde Barzan’a yerleşen Molla Mustafa, burada Kürtlerin hak sorunu için yeni bir stratejinin temellerini attı ve Kürdistan Demokrat Partisi’ı kurarak Kürt istemleriyle ilgili çeşitli programlar hazırladı. Irak hükümetinin kısa bir süre sonra gelen sert tepkisine rağmen hükümetle diyalog geliştirmeye çalışan Barzanî sorunun çözümü için bir danışmanlar meclisi oluşturdu. Kısa bir süre sonra Kürt taleplerini Bağdat’a bildirmek için 24 Nisan 1946′da KDP üyesi ve önde gelen bazı aşiret reislerinden oluşan bir barış heyetini Irak Hükümeti’ni ziyaret için Bağdat’a gönderdi. Ancak hükümet, gelen heyeti tutuklayarak iki gün sonra göstermelik bir mahkemeyle heyetteki 17 kişiyi kurşuna dizdi. Olayın üzerinden pek geçmeden 24 Mayıs 1947′de, Irak Ordusu’nda görevli olan ve Barzanî’ye katılan İzzet Abdülaziz, Mustafa Xoşnav, Muhammed Mahmud, Hayrullah Abdülkerim adlı Kürt subaylar tutuklandı ve Bağdat’ta idam edildiler.

Fotoğraf: Barzanîler can güvenliği istemiyle Özbekistan’da bir gösteri yaparken (1947)

moskova2

 

Bu talihsiz olayların ardından Barzanî ve yanındaki 500 peşmerge 27 Mayıs 1947′de Güney Kürdistan’dan çıkma ve Sovyetler Birliği’ne iltica etme kararı alarak uzun bir yürüyüşe başladılar. Barzanî ve peşmergeleri İran-Irak ve Türkiye sınırından çoğu yerde şiddetli çarpışmaları yararak geçtiler ve 15 Haziran 1947′de 5 ölü ve 12 yaralıyla SSCB sınırlarına ulaştılar. Buradan önce Kırgızistan’a ardından da Özbekistan’a gittiler. Rus yetkililer ile bütün uğraşlara rağmen görüşemeyen Barzanî ve arkadaşları en son Moskova’ya yürüdüler ve burada çeşitli gösterilerde bulundular. 11 Yıl boyunca SSCB’de kalan Barzanîler, Abdülkerim Kasım’ın Irak’ta askeri darbeyle Bağdat yönetimini ele geçirmesinin ardından 7 Ekim 1958′de çocuk ve kadınların da olduğu 855 kişilik bir kafileyle Güney Kürdistan’a geri döndüler.

Etiketler: / / / /

Kadim Bir Kürd Aşireti: Zeydan
Zeydan isminin kökeninin, Kürdçedeki zeyî-dan yani arıcılıkdaki ‘oğul vermek, çoğalmak’ fiili gibi bir kökenden geldiği söylenir. Zeydan (Zeîdan, Zeydanlı, Zeydî...
Bitlis’in konuşma ve yazı dilindeki X, Q, Ê, W harflerinin kullanılması
Dillerin, lehçelerin ve şivelerin kendilerine özgü vurguları ve kullanım şekilleri vardır. Kâh yazılı kâh sözlü olarak, belirli bir yapıya sahiptir...
“Kürd’e fırsat verme Yârâb” sözde şiir uydurmadır – Murat Bardakçı
“Kürd’e fırsat verme Yârâb, dehre sultân olmasın” mısrası ile başlayan şiiri güya Yavuz Sultan Selim yazmış, Berbat bir şiir bozuntusunun...
Prof. Dr. Ludwig Paul: Zazalar Kürd, Zazakî Kürdî Bir Dildir
Ludwig Paul, Zazaların Kürd olduğunu ve Zazakînin Kürdî bir “dil” olduğunu, her dil bir millettir teorisinin doğru olmadığını, bir milletin...
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’ya dair – Roşan Lezgin yazdı
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’nun Türkçü şiirlerinden öteden beri sözedilirdi ama bu şiirlerin nerede yayınlandıkları konusunda kaynak gösterilmezdi.      ...
Yaşar Kemal 1951 Haziran’ında Kurtalan’dan Bitlis’e geçerken
1951 yılının Haziran ayında bir röportaj muhabiri olarak gelir Yaşar Kemal ve diğer gazeteci arkadaşları Bitlis’e. Daha doğrusu trenle Kurtalan’a...
En Fazla Ermeni Kurtaran Kürt; Müküslü Muhtıla Bey
En fazla Ermeni’yi ölümden, gazap ve katliamdan kurtaran Kürt bana göre Van’ın Müküs (Bahçesaray) kazasından olan Beylerin Beyi Muhtıla Bey’dir. 19....
Mark Sykes’ın 1900’lerin Başında Bitlis’i Ziyareti Ve Kürd Aşiretleri Listesi
1879 doğumlu İngiliz siyasetçi, ajan, diplomat, asker, yazar ve bir gezgin olan Mark Sykes özellikle Osmanlı – Kürd ve Arap...
”Zazaki” ile ”Zaza Dili” Ayrı Şeylerdir
  Resmi dilde oluşturulan tanım ve kavramlar, bir süre sonra halk tarafından benimsenip içselleştiriliyor. Örneğin, hatırlıyorum, “Anadol” dediğimizde, sadece şimdiki...
Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir....
Cumhuriyet Dönemi Asimilasyon Politikaları: Siirt, Muş, Bitlis ve Van
  ”Asimilasyon olgusu, son iki asrın en büyük cinayetidir! Bu asimile olmuş taklitçiler ise ne kadar gülünç cinayetlere sebep olmuşlardır,...
Kurdolog Bazil Nikitin’den Times’e ”Dersim Harekatı” Eleştirisi
Bugünkü ‘’Cumhuryet’’ gazetesi, uzak şarkın vaziyeti hakkında bir makale neşrederek uzak şarkın o kadar uzakta olmadığını ve diğer Asya memleketlerinin...
Mîrza Seîd – Kurdê Yekem Li Swêdê (1893)
Ev lêkolîna jêrîn ji du beşan pêk tê. Di beşa yekem de jîyana Mîrza Seîd bi tevayî û di beşa...
Fransızca Çizgi Anlatımda Bitlis ve Kürdler  
Bitlis’in tarihteki konumu ve önemi üzerine yüzlerce makale, anlatım ve arşive denk gelmişimdir. Hepsinde de özellikle iki önemli siyaset adamının...
Bir Askerin Günlüğü ‘Dersim Soykırımı’
Çalışmalarını Almanya’da sürdüren tarihçi Zeynep Türkyılmaz Dersim’de 1938’te devlet eliyle yaşatılan vahşete dair önemli bir belgeyi paylaşıyor. Harekata katılan bir...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ