Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,79 / Satış: 5,81
€ EURO → Alış: 6,40 / Satış: 6,43

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947

Peşmergeler Moskovaya Yürüyor Mayıs 1947
  • 24.05.2016

1931 yılında ağabeyi Şeyh Ahmed’in Irak’a karşı başlattığı Kürt ayaklanmasında yer alan ve ayaklanmanın bastırılmasından sonra, önce Basra, ardından da Süleymaniye’ye sürgüne gönderilen Molla Mustafa Barzanî, 1943 yılında sürgün tutulduğu Süleymaniye’den kaçarak Barzan’a gitmiş ve kısa bir süre sonra Arap yönetimine karşı büyük bir ayaklanma başlatmıştı.

 

 

 

 

1945′te isyanın kanlı bir şekilde bastırılması üzerine geriye kalan peşmergeleriyle birlikte Doğu Kürdistan’a geçmiş ve 22 Ocak 1946′da ilan edilen Kürdistan Cumhuriyeti’nin kuruluşunda yer almıştı. Ancak, 17 Aralık 1946′da İran’ın Mehabad’ı işgal etmesiyle Kürdistan Cumhuriyeti’nin yıkılması ve 31 Mart 1947′de Pêşewa Qadi Muhammed ve arkadaşlarının idam edilmesi üzerine, peşmergeleriyle birlikte Güney Kürdistan’a dönen Barzanî, burada uzalaşı ile sorunu halletmek istiyordu. Ne var ki Doğu Kürdistan’daki uygulamada Kürtlerin başarısızlığını gören Irak yönetimi uzun bir süredir Barzanî ailesinin başkaldırılarıyla kendilerini meşgul eden Kürt sorununu şiddetle çözmeyi hedeflemekteydi. Zaten güç kaybetmiş olan Kürtler, böylece uzun süre sessiz kalacaklardı.

Barzanî’nin beraberindeki Peşmergeler, SSCB’de eğitim esnasında (24 Nisan 1949)

 

moskova1

Kısa bir süre içerisinde Barzan’a yerleşen Molla Mustafa, burada Kürtlerin hak sorunu için yeni bir stratejinin temellerini attı ve Kürdistan Demokrat Partisi’ı kurarak Kürt istemleriyle ilgili çeşitli programlar hazırladı. Irak hükümetinin kısa bir süre sonra gelen sert tepkisine rağmen hükümetle diyalog geliştirmeye çalışan Barzanî sorunun çözümü için bir danışmanlar meclisi oluşturdu. Kısa bir süre sonra Kürt taleplerini Bağdat’a bildirmek için 24 Nisan 1946′da KDP üyesi ve önde gelen bazı aşiret reislerinden oluşan bir barış heyetini Irak Hükümeti’ni ziyaret için Bağdat’a gönderdi. Ancak hükümet, gelen heyeti tutuklayarak iki gün sonra göstermelik bir mahkemeyle heyetteki 17 kişiyi kurşuna dizdi. Olayın üzerinden pek geçmeden 24 Mayıs 1947′de, Irak Ordusu’nda görevli olan ve Barzanî’ye katılan İzzet Abdülaziz, Mustafa Xoşnav, Muhammed Mahmud, Hayrullah Abdülkerim adlı Kürt subaylar tutuklandı ve Bağdat’ta idam edildiler.

Fotoğraf: Barzanîler can güvenliği istemiyle Özbekistan’da bir gösteri yaparken (1947)

moskova2

 

Bu talihsiz olayların ardından Barzanî ve yanındaki 500 peşmerge 27 Mayıs 1947′de Güney Kürdistan’dan çıkma ve Sovyetler Birliği’ne iltica etme kararı alarak uzun bir yürüyüşe başladılar. Barzanî ve peşmergeleri İran-Irak ve Türkiye sınırından çoğu yerde şiddetli çarpışmaları yararak geçtiler ve 15 Haziran 1947′de 5 ölü ve 12 yaralıyla SSCB sınırlarına ulaştılar. Buradan önce Kırgızistan’a ardından da Özbekistan’a gittiler. Rus yetkililer ile bütün uğraşlara rağmen görüşemeyen Barzanî ve arkadaşları en son Moskova’ya yürüdüler ve burada çeşitli gösterilerde bulundular. 11 Yıl boyunca SSCB’de kalan Barzanîler, Abdülkerim Kasım’ın Irak’ta askeri darbeyle Bağdat yönetimini ele geçirmesinin ardından 7 Ekim 1958′de çocuk ve kadınların da olduğu 855 kişilik bir kafileyle Güney Kürdistan’a geri döndüler.

Etiketler: / / / /

Bir Askerin Günlüğü ‘Dersim Soykırımı’
Çalışmalarını Almanya’da sürdüren tarihçi Zeynep Türkyılmaz Dersim’de 1938’te devlet eliyle yaşatılan vahşete dair önemli bir belgeyi paylaşıyor. Harekata katılan bir...
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ – El-Hediyyetü’l-Ḥamîdiyye fi’l-luġati’l-Kürdiyye
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ, ilk meclisin her iki devre çalışmalarına aktif biçimde katıldı ve Kānûn-ı Esâsî taraftarı ve istibdat karşıtı yönelimiyle...
Nasuh Paşa Bitlislilerin damadı idi
Bitlislilerin damadı olan Nasuh Paşa’nın adının verildiği ‘Nasuh Paşa Camii, 1920’ler, Amid (Kara-Amid) Diyarbekir. Nasuh Paşa da, diğer bir çok...
İsmail Beşikçi Vakfı’nda Bitlis tarihi üzerine panel
Di vê panelê de bi riya nivîsên Baran Zeydanlıoğlu yên di derbarê bajarê Bêdlîsê û paşeroja hikumdarên wê de dê...
Bitlis evleri ve kapı-pencere çevrelerinin beyaza boyanması geleneği
’Evler kare şeklinde kesilmiş pastel kırmızımsı taşlardan ve genellikle de iki katlı olarak inşa edilmişlerdi. Büyük bir taş ustalığı ve...
Bitlis – Kürdlerin tarihteki Buhara ve Semerkant’ı
16. ve 18. yüzyıl arasında Bitlis’in ilim irfan merkezleri olan medreseleri, aynı dönemde büyük bir şatafata sahip olan Semerkant ve...
İsmail Beşikçi Bitlis ve Ahalisi adlı kitabı yorumladı
Bitlis’in 19. yüzyıldaki toplumsal, ekonomik ve kültürel durumunu anlatan bir kitap var. Bitlis ve Ahalisi İsmail Beşikçi ‘Seyyahların Anlatımlarıyla Bitlis...
Osmanlı’da – Bitlis Kürd Beyliği’nde Kölelik ve Köle Pazarları
Köleliğin çok eski çağlardan beri var olduğu ve hemen hemen tüm kıtalarda 1800’lerin ortalarına kadar da yer aldığı bilinen bir...
BİTLİS SANA HASRET WILLIAM SAROYAN
William Saroyan ünlü bir Amerikalı Ermeni yazar. Hem Oscar’ı, hem Pulitzer’i olan tek adam. Kendini Bitlisli ve Amerikalı olarak görüyor....
Bitlis’te de lewendî ile dolaşılırdı
Her bir coğrafyanın, milletin ve toplumun kendine göre giyim kuşamları vardır. Bölgeden bölgeye değişiklik gösterdikleri gibi şehirler arası da bu...
Kürd Amazon Fatma Seher. Nam-ı diğer Erzurumlu Kara Fatma
Yakın dönem tarih ve savaş kahramanları anlatımlarında Kara Fatma adı ile karşımıza çıkan bir çok kadın bulunmaktadır. Değişik bölge, mıntıka...
ALÎŞÊR’İN MEKTUPLARI HAKKINDA DÜZELTME – Malmîsanij
Koçgirili Alişêr’in iki mektubu, Vate dergisinin 59. sayısında (Zimistan 2019) yayımlanmıştı. Oradaki metinlerin Osmanlıca olan asıllarını okuyunca transkripsiyonda bazı yanlışlar,...
Bitlis’in son beş yüzyıldaki nüfusu ve sakinleri. Kürdler, Ermeniler ve diğerleri
Binlerce yıllık tarihi bir yerleşim yeri olan kadim şehir Bitlis’in nüfusuna ve orada yaşamış kavimlere dair pek çok anlatım vardır....
Li ser Betlîsê û tarîxa Kurdan kitêbeke pir hêja
Baran Zeydanlıoğlu 11 roj berê, di 5ê mehê da kitêba xwe ” Seyyahların Anlatımlarıyla BİTLİS ve AHALİSİ” ji min ra...
Bitlis’te Kitap Tanıtımı, İmza ve Söyleşi Günü Düzenlendi
Yeni çıkan ‘Seyyahların anlatımlarıyla Bitlis ve Ahalisi’ adlı kitabın ilk tanıtım ve imza günü Bitlis’te gerçekleşti. Bitlis Düşünce ve Akademik...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ