Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 8,05 / Satış: 8,08
€ EURO → Alış: 9,65 / Satış: 9,68

Efsane Kürt kadını Hefse Xan Naqib

Efsane Kürt kadını Hefse Xan Naqib
  • 13.08.2017

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Kürtlerin en az ilgilendikleri alan,
kendi tarihleridir.” M.R. İzady

Kürtler, ata toprakları Kürdistan’da, çağlardan beridir yaşamlarını sürdürüyorlar. Sahip oldukları tarihsel ve kültürel zenginliğe rağmen Kürtlere ilişkin yeteri kadar tatmin edici çalışma yoktur. Var olanlar eksik ve taraflıdırlar. Bu boşluğun temel nedeni kendilerine ait egemen ve hükümran bir devlet aygıtından mahrum bırakılmalarıdır. Kürdistan’ı bölüp parçalayan devletler, Kürt kimliğini, dilini ve tarihini tahrip etmeyi öncelikli işleri haline getirmişlerdir. Kürtlerin örgütlü bir devlet yapısına sahip olmasını engelleyebilmek için her dönem şiddet ve zor yolunu seçmişlerdir.

Öte yandan da sistematik politikalar uygulayarak, Kürtlere dair derli toplu çalışmaların ortaya çıkmasını engellemişlerdir. Kürdistan’ı bölüp, parçalayan, sömürgeleştiren devletlerin bu özellikleri onların çıkarları gereğidir.

Garip olan bu güne kadar dünyanın hiçbir köşesinde, hiçbir müzesinde, hiçbir üniversitesinde Kürtlere dair tek bir arkeolojik nesnenin, kırık bir çömlek parçasının, küçük bir mozaik çalışmasının, duvara nakşedilmiş bir figürün, bir miğferin, bir mızrağın bulunamaması, şaşırtıcı olduğu kadar yadırgatıcıdır da… Bu sonuçtan koca, köhne dünyanın Kürtler konusunda sağır ve dilsiz olduğu sonucuna ulaşabiliriz.

Kürt tarihi ve Kürtler yaşadığı ağır ideolojik ve politik saldırılardan oldukça etkilenmeye açık bir alandı. Kürdoloji yazımı ve çalışmaları daha çok yabancı tarihçiler tarafından yapılmıştır. (Minorsky, Nikitin, Martin van Bruinessen, Orbelli, Lazarev, Lescot, Evliya Çelebi…) Kürt tarihçileri tarih sahnesinde hem yeni ve hem de oldukça azdırlar.

Bu problemli alanda yol almaya çalışmak, adeta iğne ile kuyu kazmak gibidir. Tarihe ve değerlerimize sahiplenmesek, onları yok olmaya terk edeceğiz. Kürdistan’ı sömürgeleştiren güçlerin işini kolaylaştıracağız. Kürt toplumu Clara Zetkin, Rosa Luksemburg, Agust Bebel, Behice Boran, Sabiha Sertel ve diğerlerini bildiği kadar onu yazıp çizdiği kadar kendi kadınlarını, mücadele ve yaşamlarını bilmiyor. Şaşırtıcı olan merakta etmiyor. Bilmiyorum farkında mısınız; Kürdistan mücadelesine emek vermiş, katkı koymuş bu kahraman kadınları hatırlamayarak, unutarak ruhlarını ve aziz anılarını incitiyoruz.

SEVDASI KÜRDİSTAN HEFSE XAN NEQİP

1881 yılında Süleymaniye’de doğdu. Şex Maruf Xafid’in kızı, Şex Mehmud Berzenci’nin amcasının kızıdır. Şex Qadır Hafid’in eşidir. Kürt kadın ve Kürt ulus hareketi içinde çok tanınan ve bilinen bir simadır. Yaşamı boyunca bütün varlığı ve gücüyle mücadelenin içinde ve ön saflarında oldu. Evi Kürtler için bir karargah gibiydi, evinin kapısı sonuna kadar günün her saati bütün Kürtlere açıktı. Evinde Süleymaniyeli kadınlar toplanarak saatlerce sorunlarını ve çözüm yollarını konuşup tartışırlardı. Hefse Xan’ın divanı bir okul işlevine sahipti. Eğittiği kadınlar Kürt mücadelesinin içinde aktif yer aldılar.

1930 yılında bir başına kaleme aldığı, Kürtlerin ulusal taleplerini içeren bir mektubunu Birleşmiş Milletlere ve ilgili yerlere iletti.

Kürt kadınlarını eğitmek, onlara ulusal bilinç kazandırmak için bir gece okulu açtı. Yüzlerce kadını bu okulda eğitti. Bu Kürt tarihinde bilinen ilk kadın okuludur.

Şex Mehmud Berzenci’ye verilen idam kararının durdurulup geri alınması için başını çektiği bir dizi etkinlik düzenledi. Etkin bir kamuoyu oluşturdu. Oluşan kamuoyu Berzenci’nin idamı durdurulmak zorunda kaldı.

Qazi Mıhemed’in başında bulunduğu Genç Mehabad Kürt Cumhuriyeti’ne yoğun maddi-manevi destek verdi. Bu desteğinden ötürü Qazi Mıhemed kendisine bir mektup göndererek emek ve çabalarından ötürü kendisine teşekkür etti.

Siyasal çalışmalarından ötürü takip edildi, zaman-zaman gözaltına alındı, defalarca tutuklandı ve sürgüne gönderildi.

1952 yılında Yekiti Afretani Kürdistan (Kürdistan Kadınlar Birliği) kuruluş çalışmalarını başlattı. Bu çaba Kürt Kadın Teali Cemiyetinden yaklaşık otuz yıl sonra Kürt kadınlarının ilk örgütlenme çabasıydı. Kurduğu derneğin ilk başkanlığını yaptı.

1953 yılında Süleymaniye’de öldü.

Aziz`in anısı ve mücadelesi önünde saygı ile eğiliyorum.

NEVİN GÜNGÖR REŞAN

………………………..

Kaynak: marksist.org

Etiketler:

Kürtler Savaşçı ve Özgürlüklerini Seven Bir Milettir
Babil harabeleri, muazzam boyutları ile yolcuyu etkiliyor; binalar, duvarlar veya kapılar olduğu için değil, ama bir zamanlar bir binanın bulunduğu...
Endülüs’ün Emevi Abdurrahman’ı bilinirken, Bitlis Beyliği’nin Kürd Abdal Han’ı hiç bilinmez
İsimlerini çeşitli nedenlerden dolayı tarihe yazdırmış ünlü hükümdarlar vardır. Kimi cesareti, kurnazlığı, ele geçirdiği topraklar ve savaşçılığı ile, kimi de...
Bitlis’te ateşler eşliğinde Xetire, Têrintêz ve Ayd-i Kurdî kutlanırdı
Kürdlerin çok zengin, köklü ve bir okadar da kadim sözlü anlatım geleneği vardır. Kah dengbej geleneği ile kah çîvanoklar anlatımları...
Kürt Tarihinde Newroz’un Yeri
Newroz Bayramı Kürt Ulusal Bayramları içerisinde önemli bir yere sahiptir. Newroz Bayramı üzerine bir çok kutlama ritüeli bulunmaktadır. Kürtler dışında...
Gökmeydan değil, Gog Meydan. Nam-ı diğer Çevgan Meydanı
Bitlis’in ünlü meydanları denilince, akıllara hemen Avel Meydan ve Gökmeydan gelir. Bazı yerlerde Gök Meydan şeklinde yazılsa da genellikle bitişik...
‘Mewlidê Kirdî’ adı üzerine
İnternet ortamında menşei belli olmayan birçok saçma dezenformasyon her gün dolaşıma giriyor. Elbette dikkate alınmamalı, ama kimi temel noktalarda cevap...
Ekim 1881- Kürd kumandanın top güllesi ile infazı
‘İnfazın gerçekleşeceği günden bir gün öncesi, ağzı havaya doğru kaldırılmış o büyük kalibreli demirden yapılma top meydana kurulmuştu. Şafağın sökmesiyle...
Manuscute neresidir? Bitlis’ten üç, Diyarbekir’den beş günlük mesafededir
1600 yılının temmuz ayında, beraberindeki altı yüz kişilik bir kervan eşliğinde Halep üzeri Diyarbekir ve Bitlis yaparak yolculuğuna devam eden...
Aşkın ve İmanın Şairi: Fethi
Kalemin ve kelamın gücünü simgeleyen, ona hayat katan, yüreğinin çığlıklarını korkusuzca bütün renkleriyle ortaya koyabilen Kürt coğrafyasının edebi hafızasında unutulmuş,...
İsveç kralı Demirbaş Şarl’ın (1709) Osmanlı’ya borçları  ve alacaklıların İsveç macerası
Osmanlı tarihinde Kral Demirbaş Şarl’ın askerleriyle birlikte İstanbul’daki Sultan’a sığındığı ve yıllarca padişahın misafiri olduğu anlatılır. Peki kimdi bu kral?...
Kurdîyê Bidlîsî Kimdi?
  1918-1919 yılarında Kürt basınında yazılarına rastladığımız Kurdîyê Bidlîsî kimdi?                 M.MALMÎSANIJ  ...
Geleneksel Kürt Mezar Taşları – Filîtê Quto Örneği
Hançer, Kürtler arasında sıklıkla kullanılan ve taşınan bıçak çeşididir. Kürt erkekleri 1900’lerin başlarına kadar hançerleri günlük hayatında taşımış ve kullanmıştır....
160 yıl yaşamış Bitlisli Zaro Ağa ile Londra’da yapılmış bir röportaj ve bilinmeyenler
Hemşerim olan Mutkili Kürd Zaro Ağa hakkında yazılmış onlarca yerli ve yabancı arşive rastlamış ve bunların çoğunu da incelemişimdir. Birbirinden...
İsmail Beşikçi: Kürdler, Şehir, Şehirlileşme
  26-27 Mart 2016 tarihlerinde düzenlenen II. Uluslararası Bitlis Sempozyumu, Kürtler, Şehir, Şehirlileşme konusunu irdeliyor. Sempozyuma sunulan bildiriler kitaplaştırılmış.      ...
Kürt Kadınları Neşeli ve Güzeller Parlak Kıyafetler Giyerler
Bana doğru uzaktan bir kadın grubu geliyor. Şerefli renkleri ile onlar kürt kadınları. Kökleri kazmak ve yaprakları toplamakla meşguldürler. Benim...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ