Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,47 / Satış: 5,50
€ EURO → Alış: 6,15 / Satış: 6,18

Bitlisli Kürd Musa Bey 1889 Tarihli İngiliz Gazetesinde

Bitlisli Kürd Musa Bey 1889 Tarihli İngiliz Gazetesinde
  • 08.02.2018
  • 2.013 kez okundu

 

The Graphic 7 Aralık 1889

Musa Bey İstanbul’daki mahkemede cinayet ile yargılandı ve beraat etti.

 

 

 

 

Çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

Bir kaç ay önce Daily News gazetesinde Bay Gladstone tarafından detaylı ve kapsamlı bir şekilde ele alınan, Musa Bey adında çok nüfuzlu bir Kürd aşiret liderine karşı ciddi suçlamalar yönetildi. İddaya göre, geçen Mart ayında Muş şehri yakınlarındaki Ağaciyan ailesine ait bir eve Musa Bey ve adamları baskın düzenleyip, ailenin erkeğini* öldürüp evi yağmaladıktan sonra, adamın karısını* ve kızını** kaçırmışlar.

 

 

Kadın karlı yolda daha fazla dayanamayarak ölürken, henüz 15 yaşında olan kızı ise, zorla Musa Bey’in kardeşi Caso’ya cariye olarak verilmek için alıkoyulmuş. Sonradan olanların duyulması üzerine bir kaç jandarma kıza ulaşmak için Caso’nun köyüne giderek kızı bulmuş. Ancak kız ’ ben Müslümanım. Beni rahat bırakın’ diyerek kendileri ile gitmeyeceğini belirtse de, nihayetinde jandarmalar kızı alıp (Bitlis’teki) Ermeni cemaatine teslim ederken, Musa Bey de hakkındaki bu iddalar ve diğer suçlamalarla ilgili ifade vermek için İstanbul’a çağrılmış.

 

Musa Bey, hakkındaki iki iddianemede bulunan on suçlama için 23 Kasım’daki duruşmasında hazır bulunmuş. Kamu savcısı Halid Bey davanın birinci oturumunda tanıklardan sadece ikisini dinlemiş. Savcı Halid Bey’in tanıkları dinleme ve sorgulama tarzı, yakışıklı sanığın yüzüne tebessüm getirirken, mahkeme salonunda bulunan dinleyicilerin tepki, kınama ve itirazlarına neden olmuş. Musa Bey’in kibirli ve meydan okurca duruşu, mahkemenin onun tarafını tuttuğunu bildiğinin açık ispatıymış. Aslında Musa Bey’in yüksek mevkidekiler tarafından korunup kollandığı ve üstelik Padişah’ın dahi İslam’a karşı olan önyargılara fırsat verilmesini istememesine rağmen, Musa Bey’in mahkemeye çıkartılması da ayrıca çok şaşırtıcı. Kendisinin mahkemeye hava atmak için geldiği düşünülse de, aslında Sir William White’ın baskıları sonucu bu mahkeme gerçekleşmiş. İstanbul’daki genel kanı, bu yüksek mevkilerde desteği ve bağlantıları olan Kürd aşiret liderinin, muhtemelen hafifte olsa bir cezaya çarpıtılması beklenilmekteymiş.

 

 

Ancak, Bay Gladstone’a rağmen, Daily News’e rağmen ve üstelik aleyhinde gerçekleşen detaylı tanık ifadelerine rağmen; Musa Bey ilk duruşmasında beraat etmiş. – Haberdeki gravürümüz, İstanbul’daki Abdullah Kardeşler’in çektiği Musa Bey’in bir fotoğrafına ait olup, bize L. Herald gazetesinden Bay Edgar Whittaker tarafından gönderilmiştir.

 

 

Çevirmenin notu: Bu gazete haberi, 7 Aralık 1889 tarihli İngiliz The Graphic gazetesinde yayımlanmıştır. * Haberde bahsi geçen ve öldürülen Gulizar’ın babasının ismi Mihran, annesinin ismi Altun ve kızının ismi ise Gulizar’dır. ** Gulizar üzerine epeyi haber yapılmış ve kitaplar yazılmıştır. Musa Bey her ne kadar ilk mahkemesinde beraat ettirilmiş olsa da, daha sonraları açılan itiraz davaları sonucu ceza alarak Mekke’ye sürülmüştür.

 

Araştırma ve çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

 

Etiketler: / / / /

Lord Kinross’un 1951 Bitlis ziyareti – Ahlat, Tatvan ve Deli Mito
‘Lord Kinross – Kutsal Anadolu Toprakları’ adı ile 2003 yılında Türkçe’ye çevirilmiş bir kitabı okurken, hem dili hem de tanımlamaları...
Silêmanê Kurd li Swêdê – Rohat Alakom
            Xebata lêkolerê kurd Rohat Alakom di derbarê yekem penaberê kurd ku di sala 1929an...
İsmet İnönü’ye Gönderilen Dersim-Ovacık Kürt Raporu
  Jön Türklerle başlayan ‘tek tipleştirme’ politikası Cumhuriyetin ilanıyla beraber ‘Kemalizm’ kimliği altında bütün Kürt coğrafyasını etkisi altına aldı.  ...
Sultan II.Abdulhamid’e Yönelik Suikast’e Karışan Bitlisli Ermeniler
  Sultan II.Abdulhamid’e karşı 21 Temmuz 1905 günü ‘Ermeni Devrimci Federasyonu’ tarafından Hamidiye Camii önünde bombalı suikast düzenlendi.    ...
Çin Seddi’nden Bitlis Kalesi’ni görmek
  Tarihine ve kültürüne değer vermeyen toplumların hallerini düşündüm.                 ‘Bitlis’in sembolü kalesidir’...
Kaniya Beqa
  Çend roj heye di êvar de heta sibê dengê beqan li kaniya beqan de dihat. Ji ber tîrsa ku...
Atatürk’e Gönderilen Raporlarda Alişer’in (Koçgiri) Şiirleri – BELGE
  Alişer, 1900-1937 yılları arasında önemli roller üstlenmiştir. Lider kişiliği yanı sıra Dersim bölgesinde halk tarafından çok sevilen bir kişi...
Bitlis’in sembolü (beş) minare değil, kalesidir
Bitlis’te beş minare olmadığı gibi, şehrin sembolü de kaledir.   Şehirlerin ya insan eliyle yapılmış yada doğal güzellikleri sayılan, bir...
Ebu Eyyub (Eyüp Sultan) Kardeşi Feyzullah Ensari’nin Türbesi Bitlis’te mi?
  Feyzullah EL-Ensari, Eyüp Sultan (Ebu Eyyûb Halid bin Zeyd veya Ebu Eyyûb El-Ensarî)’nin kardeşi olduğu ‘rivayet’ edilir. Kürt Coğrafyasında...
1947 Tarihli ”Bitlis’te Kürtçülük Raporu” BELGE
  17.01.1947 tarihli bu belge Bitlis Valiliği tarafından dönemin İçişleri Bakanlığına çekilmiş. İçişleri Bakanlığı ise raporu C.H.P Genel Sekreterine aktarmıştır....
Unutulmuş Bilge Bir Kürdün Hikayesi
  Onunla ilk tanışmam, Santiago de Compostela Universitesi İspanyol Dili ve Kültürü kursunda olmuştu. Kursun yaz döneminde, kurs ögrencileri birer...
Bitlis’e patates ilk kez ne zaman ve kimler tarafından getirildi?
    Bitlis denince ilk akla gelenler genellikle tütün, bal, ceviz ve Büryan kebabı olur. Ancak temel ana tüketim ürünlerinden...
Bitlis Rojkili Mir Şemseddin ve Karakoyunlu Kara Yusuf
          Bitlis Rojkili Kürd hükümdar Mir Şemseddin ve Karakoyunlu Türkmen hükümdar Kara Yusuf   Baran Zeydanlıoğlu...
Orta Asya Kürtleri – Araştırma
  Orta Asya sınırlarına Kürtlerin ilk göçü 17’nci yüzyılda Safevi hükümdarı Şah Abbas’ın Türkmenlerden gelen saldırılara karşı kalkan görevi üstlenmesi...
Mutkili Xelîl Xeyalî’nin Fotoğrafları
  Saîd-î Kurdî kendisi için ‘Milli Onurumuz’ demiştir. Jîn dergisinde yazılar yazan Xelîl Xeyalî 1900-1920 Kürd örgütlenmeleri arasında yer aldı....
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ