Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,04 / Satış: 6,06
€ EURO → Alış: 6,73 / Satış: 6,76

Bitlisli Kürd Musa Bey 1889 Tarihli İngiliz Gazetesinde

Bitlisli Kürd Musa Bey 1889 Tarihli İngiliz Gazetesinde
  • 08.02.2018

 

The Graphic 7 Aralık 1889

Musa Bey İstanbul’daki mahkemede cinayet ile yargılandı ve beraat etti.

 

 

 

 

Çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

Bir kaç ay önce Daily News gazetesinde Bay Gladstone tarafından detaylı ve kapsamlı bir şekilde ele alınan, Musa Bey adında çok nüfuzlu bir Kürd aşiret liderine karşı ciddi suçlamalar yönetildi. İddaya göre, geçen Mart ayında Muş şehri yakınlarındaki Ağaciyan ailesine ait bir eve Musa Bey ve adamları baskın düzenleyip, ailenin erkeğini* öldürüp evi yağmaladıktan sonra, adamın karısını* ve kızını** kaçırmışlar.

 

 

Kadın karlı yolda daha fazla dayanamayarak ölürken, henüz 15 yaşında olan kızı ise, zorla Musa Bey’in kardeşi Caso’ya cariye olarak verilmek için alıkoyulmuş. Sonradan olanların duyulması üzerine bir kaç jandarma kıza ulaşmak için Caso’nun köyüne giderek kızı bulmuş. Ancak kız ’ ben Müslümanım. Beni rahat bırakın’ diyerek kendileri ile gitmeyeceğini belirtse de, nihayetinde jandarmalar kızı alıp (Bitlis’teki) Ermeni cemaatine teslim ederken, Musa Bey de hakkındaki bu iddalar ve diğer suçlamalarla ilgili ifade vermek için İstanbul’a çağrılmış.

 

Musa Bey, hakkındaki iki iddianemede bulunan on suçlama için 23 Kasım’daki duruşmasında hazır bulunmuş. Kamu savcısı Halid Bey davanın birinci oturumunda tanıklardan sadece ikisini dinlemiş. Savcı Halid Bey’in tanıkları dinleme ve sorgulama tarzı, yakışıklı sanığın yüzüne tebessüm getirirken, mahkeme salonunda bulunan dinleyicilerin tepki, kınama ve itirazlarına neden olmuş. Musa Bey’in kibirli ve meydan okurca duruşu, mahkemenin onun tarafını tuttuğunu bildiğinin açık ispatıymış. Aslında Musa Bey’in yüksek mevkidekiler tarafından korunup kollandığı ve üstelik Padişah’ın dahi İslam’a karşı olan önyargılara fırsat verilmesini istememesine rağmen, Musa Bey’in mahkemeye çıkartılması da ayrıca çok şaşırtıcı. Kendisinin mahkemeye hava atmak için geldiği düşünülse de, aslında Sir William White’ın baskıları sonucu bu mahkeme gerçekleşmiş. İstanbul’daki genel kanı, bu yüksek mevkilerde desteği ve bağlantıları olan Kürd aşiret liderinin, muhtemelen hafifte olsa bir cezaya çarpıtılması beklenilmekteymiş.

 

 

Ancak, Bay Gladstone’a rağmen, Daily News’e rağmen ve üstelik aleyhinde gerçekleşen detaylı tanık ifadelerine rağmen; Musa Bey ilk duruşmasında beraat etmiş. – Haberdeki gravürümüz, İstanbul’daki Abdullah Kardeşler’in çektiği Musa Bey’in bir fotoğrafına ait olup, bize L. Herald gazetesinden Bay Edgar Whittaker tarafından gönderilmiştir.

 

 

Çevirmenin notu: Bu gazete haberi, 7 Aralık 1889 tarihli İngiliz The Graphic gazetesinde yayımlanmıştır. * Haberde bahsi geçen ve öldürülen Gulizar’ın babasının ismi Mihran, annesinin ismi Altun ve kızının ismi ise Gulizar’dır. ** Gulizar üzerine epeyi haber yapılmış ve kitaplar yazılmıştır. Musa Bey her ne kadar ilk mahkemesinde beraat ettirilmiş olsa da, daha sonraları açılan itiraz davaları sonucu ceza alarak Mekke’ye sürülmüştür.

 

Araştırma ve çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

 

Etiketler: / / / /

Arnavutluk’un İskender Bey’i, Bitlis’in Şerif Bey’i
Arnavutluk’un başkenti Tiran’ı ziyaretimde, havanın yağmurlu olmasını fırsat bilerek Milli Kütüphane olan Biblioteka Kombëtare binasını ziyaret ettim. Hem arşivlerini incelemek hem...
Bitlisli Kürd Zaro Ağa da 1931 yılında Liverpool’da futbol oynadı
İngiliz futbol takımı Liverpool’un Barselona futbol takımını dün akşam Liverpool Anfield stadyumunda 4-0 yenmesi ile biten o tarihi maç, dünyanın...
1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları – Cezalar, Mükâfatlar
1914 yılının ilk aylarında İttihat ve Terakki yönetimine karşı Bitlis’te bir isyan meydana gelmişti. Ayaklanmanın liderleri, Hizan bölgesinin tanınmış dini...
Kürt Şarkılarında Ermeni Dostluğu / Gülizar’ın Feryadı
Kürt ve Ermeni ilişkileri tarihinde dikkat çeken önemli olaylardan birisi de 1889 yılında Ermeni kızı Gülizar’ın Kürt aşiret lideri Hacı...
Nivîskarno! Zarokên Me Heyf in
Ji ber ku min çîrokeke zarokan a sosret xwend, mecbûr mam ku vê gotarê binivîsim. Lewra zarokên me heyf in,...
Malazgirt savaşı ve Kürtler
Bu Savaş, Türklere Anadolu’nun kapılarını açmak için değil, amacı Malazgirt ve Ahlat’tan Rey ve Hemedan’a kadar olan İslam topraklarını ele...
1510’ların Bitlis’ini, Van Gölü çevresini ve Van’ı anlatan İtalyan tüccar
İtalyan bir tüccarın 16. yüzyılda kaleme aldığı anlatımından, kendisinin 1507 yılında Şah İsmail’in ordusu ile birlikte Erzincan’a geldiğini öğreniyoruz. Kırk...
Bitlis’in tarihi mahalleleri ve yerli aileleri
’Bu şehrin büyüleyiciliğini dün akşam vadiden geçerken hissetmiştim, ancak bu sabah gördüklerimden sonra, buranın yapısı ve konumlandırılması itibari ile Batı...
Şerefxanê Bedlîsî – Yaşamı ve Eserleri
Şerefxanê Bedlîsî, 25 Şubat 1543 yılında Mir Şemseddin’in oğlu olarak İran’ın Kerehrud şehrinde dünyaya geldi. Çocukluk yılları Safevi devletinde geçti....
Selahaddin Eyyubi’nin kendi kaleminden Kürdler ve hayatı
İskenderiye Kütüphanesinde bulunan Selahattin Eyyubi’nin el yazması günlüğü, Fransız kadın yazar Genevieve Chauvel tarafından romanlaştırılmış. Mısır, Suriye, Yemen ve Filistin...
Bitlis’te konuşulan dillerin tarihçesi, inkar ve asimilasyon
Bir çok kavim ve medeniyete ev sahipliği yapmış olan Bitlis, hem mimari hem de kültürel olarak muazzam bir geçmişe sahiptir....
Antik Çağ’da Kürdler
Kürtler, Ortadoğu’nun en eski halklarından olup Toros dağlarından Zagros dağlarına kadar uzanan coğrafyada yaşayan ve Hint-avrupa dil grubuna ait bir...
Seyyahların gözüyle  Bitlis ahalisi ve giyim kuşamları, 1600 -1900
‘Bitlis çarşısının üzeri örgülü hasır halılar ve kuru dallarla örtülmüş dar sokaklardan oluşmakta. Tezgahlar çok zengin meyve ve sebze çeşitleri...
Bitlis’in Deliklitaş’ı
’Bu Delikli Taş aynı zamanda bir pınardır’ diye yazmıştır Şerefxanê Bedlîs-î Farsça olarak Bitlis’te kaleme aldığı ve 1597 yılında tamamladığı...
Şerefxanê Bedlîsî ve Osmanlı Padişahı III.Murad minyatürü
Bitlis’in Kürt Hükümdarı Şerefxanê Bedlîsî (sağda ayakta) ve Osmanlı Padişahı III.Murad’ı gösteren minyatür.   ‪Şerefxanê Bedlîsî’nin babası Mir Şemseddin, Osmanlı’yla...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ