Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 3,77 / Satış: 3,78
€ EURO → Alış: 4,65 / Satış: 4,67

Bitlisli Kürd Musa Bey 1889 Tarihli İngiliz Gazetesinde

Bitlisli Kürd Musa Bey 1889 Tarihli İngiliz Gazetesinde
  • 08.02.2018

 

The Graphic 7 Aralık 1889

Musa Bey İstanbul’daki mahkemede cinayet ile yargılandı ve beraat etti.

 

 

 

 

Çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

Bir kaç ay önce Daily News gazetesinde Bay Gladstone tarafından detaylı ve kapsamlı bir şekilde ele alınan, Musa Bey adında çok nüfuzlu bir Kürd aşiret liderine karşı ciddi suçlamalar yönetildi. İddaya göre, geçen Mart ayında Muş şehri yakınlarındaki Ağaciyan ailesine ait bir eve Musa Bey ve adamları baskın düzenleyip, ailenin erkeğini* öldürüp evi yağmaladıktan sonra, adamın karısını* ve kızını** kaçırmışlar.

 

 

Kadın karlı yolda daha fazla dayanamayarak ölürken, henüz 15 yaşında olan kızı ise, zorla Musa Bey’in kardeşi Caso’ya cariye olarak verilmek için alıkoyulmuş. Sonradan olanların duyulması üzerine bir kaç jandarma kıza ulaşmak için Caso’nun köyüne giderek kızı bulmuş. Ancak kız ’ ben Müslümanım. Beni rahat bırakın’ diyerek kendileri ile gitmeyeceğini belirtse de, nihayetinde jandarmalar kızı alıp (Bitlis’teki) Ermeni cemaatine teslim ederken, Musa Bey de hakkındaki bu iddalar ve diğer suçlamalarla ilgili ifade vermek için İstanbul’a çağrılmış.

 

Musa Bey, hakkındaki iki iddianemede bulunan on suçlama için 23 Kasım’daki duruşmasında hazır bulunmuş. Kamu savcısı Halid Bey davanın birinci oturumunda tanıklardan sadece ikisini dinlemiş. Savcı Halid Bey’in tanıkları dinleme ve sorgulama tarzı, yakışıklı sanığın yüzüne tebessüm getirirken, mahkeme salonunda bulunan dinleyicilerin tepki, kınama ve itirazlarına neden olmuş. Musa Bey’in kibirli ve meydan okurca duruşu, mahkemenin onun tarafını tuttuğunu bildiğinin açık ispatıymış. Aslında Musa Bey’in yüksek mevkidekiler tarafından korunup kollandığı ve üstelik Padişah’ın dahi İslam’a karşı olan önyargılara fırsat verilmesini istememesine rağmen, Musa Bey’in mahkemeye çıkartılması da ayrıca çok şaşırtıcı. Kendisinin mahkemeye hava atmak için geldiği düşünülse de, aslında Sir William White’ın baskıları sonucu bu mahkeme gerçekleşmiş. İstanbul’daki genel kanı, bu yüksek mevkilerde desteği ve bağlantıları olan Kürd aşiret liderinin, muhtemelen hafifte olsa bir cezaya çarpıtılması beklenilmekteymiş.

 

 

Ancak, Bay Gladstone’a rağmen, Daily News’e rağmen ve üstelik aleyhinde gerçekleşen detaylı tanık ifadelerine rağmen; Musa Bey ilk duruşmasında beraat etmiş. – Haberdeki gravürümüz, İstanbul’daki Abdullah Kardeşler’in çektiği Musa Bey’in bir fotoğrafına ait olup, bize L. Herald gazetesinden Bay Edgar Whittaker tarafından gönderilmiştir.

 

 

Çevirmenin notu: Bu gazete haberi, 7 Aralık 1889 tarihli İngiliz The Graphic gazetesinde yayımlanmıştır. * Haberde bahsi geçen ve öldürülen Gulizar’ın babasının ismi Mihran, annesinin ismi Altun ve kızının ismi ise Gulizar’dır. ** Gulizar üzerine epeyi haber yapılmış ve kitaplar yazılmıştır. Musa Bey her ne kadar ilk mahkemesinde beraat ettirilmiş olsa da, daha sonraları açılan itiraz davaları sonucu ceza alarak Mekke’ye sürülmüştür.

 

Araştırma ve çeviri: Baran Zeydanlıoğlu

 

 

Etiketler: / / / /

AMASYA BAĞIMSIZ KÜRD EMİRLİĞİ
  Murad Ali Ciwan GİRİŞ Halen üzerinde çalıştığım ”Osmanlılardan önce Batı Anadolu’da Kürtler” konusunda kaynak taraması yaparken, ilk önce Şikarî...
Bitlis’in Dideban Dağı ve tarihçesi
Didevan, Dîdvan veya Dideban Dağı Bir çok efsane, anlatım, macera, işgal, savaş ve olaylara sahne olmuş bu dağ, Bitlis Kalesi’nden sonra...
Bitlisli Kürd Musa Bey 1889 Tarihli İngiliz Gazetesinde
  The Graphic 7 Aralık 1889 Musa Bey İstanbul’daki mahkemede cinayet ile yargılandı ve beraat etti.         Çeviri:...
1888 Tarihli Türkçe Dünyalar Sözlüğü Kamusu’l Alam’daki Kürdistan Tanımı
    Asya-yi Garbi’de kısm-ı azamı Memalik-i Osmaniyye’de ve bir kısmı İran’a tabi büyük bir memleket olub, ekseriyet üzere ahalisi...
İsmet İnönü’nün Kürt Raporu
Erzincan Kürt merkezi olursa Kürdistan’ın kurulmasından korkarım. Van ve Erzincan’da acele olarak, Muş ovasında tedricen ve Elazığ ovasında kuvvetli Türk...
Ah Tamara…
Van’daki Akdamar Adası’na da ismini verdiği rivayet edilen Akdamar efsanesi, zamanında bu adada yaşayan baş keşişin güzelliği dillere destan kızı...
Xelil Xeyali’nin Kürt Dili Üzerine Görüşleri
“Yayın yöntemi”ne ilişkin görüşü ikinci yazıya bırakmıştım. Fakat bu yönteme ilişkin ayrıntılı bilgiler vermeden önce onun temelini oluşturan bazı işlerden...
Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Kürt Şehri Bitlis
  Wilhelm Köhler/Kitap  17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun egemenliği altında bulunan geniş coğrafyada sürüp giden yaşamla ilgili bugün elimizdeki en önemli...
Bitlis Beyliği’nin Statüsü,Rolü ve Önemi – Araştırma
Mela Mahmud Beyazidi; “Yabancı devletler, Kurdistan’ı işgal edebilmek için, herşeyden önce, Bitlis Beyliği’ni zapt etmeye yeltenmişlerdir.”        ...
1838’in Bitlis’i ve Southgate’in Kürd Şerif Bey ile tanışması
Bu çeviri, Amerikalı Misyoner rahip Horatio Southgate’in 1838 – 1839 yılları arasında Bitlis’ten geçerken tuttuğu notların İngilizce aslına sadık kalınarak...
Said Nursi’de Özgürlük Söylemi
  Gençken içine girdiği ilim dünyasında özgürlüğü bir hayat biçimi olarak benimsemiştir. İlk hayatı hocaları ile olan serüvende onun düşüncelerini...
Kırd,Kırmanc, Dımıli veya Zaza Kürtleri
Bazı illerde ise denebilir ki sadece birer ilçenin sınırları içinde Dımıli lehçesi konuşulur. Semsûr’un Alduş (Gerger), Ruha’nın Sêwreg (Siverek), Bedlis’in...
Kerkük Kan Ağlıyormuş
“Kerkük, Kürdistan´ın bir parçasıdır. Oradaki Türkmenler, Kürtlere sığınmış muhacir ve sığınmacılardır. Kerkük, Azerbeycan´da bir kent değil ki Türk´ü kan ağlasın....
Şekerci Hanı ve Said-i Kurdi’nin Dünyası
  Bediüzzaman Saidê Kurdî Henüz 30 yaşlarında Van’dan İstanbul’a gidip Fatih’te bulunan Şekirci Hanı’na yerleşiyor. Ve odasının kapısına bu yazıyı...
Pîyesa ‘Bîdlîs’ ya Wîllîam Saroyan
Ehmed Kurd nîne, ji hindikayî (kêmhejmaran) ye, ango ji tirkan. Lê ferqa wî ew e ku xwediye loqonteyek e. Ji...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ