Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 4,80 / Satış: 4,82
€ EURO → Alış: 5,59 / Satış: 5,61

Bitlis Kralı’nın Kesik Başı

Bitlis Kralı’nın Kesik Başı
  • 17.03.2018
  • 7.804 kez okundu

 

Üzerinde Fransızca olarak ’bakınız Bitlis Kralı’nın başını kesip bu sepet içerisinde size getirdim’ yazısı olan bu gravürü, Bitlis’in geçmişine dair arşiv taramam sırasında bir kaç sene önce denk gelmiş ve daha sonra araştırmak üzere arşivime almıştım.

 

 

 

 

 

  • Baran Zeydanlıoğlu

 

 

Yakın zaman içerisinde incelediğim bazı kaynaklarda, başı kesilmiş olarak tasvir edilmiş bu ’Bitlis Kral’ının, 1534 yılında Bitlis Tatik’teki (Yolalan) savaşta öldürülen Bitlis Kürd Hükümdarı Emir Şeref Xan olduğudur.

 

Emir Şeref Xan, Kürdlerin Tarihi adlı eser Şerefname’yi 1597’de yazan Şerefxane Bedlis-i’nin dedesidir.

 

Kanuni Sultan Süleyman hükümdarlığındaki Osmanlı Ordusu, o zaman Azerbeycan Umumi Valisi olan Ulama (Han) Paşa komutasında 1532 yılında, Emir Şeref Xan’ın hükümdarlığında olan Bitlis Kürd Beyliği’ni ele geçirmek için saldırmış ancak başaramamıştır. Şehri kuşatan Ulama Paşa, Rojkan Kürd Beyliği’nin üstün direnişiyle karşılaşınca, arkasında çok sayı da ölü bırakıp geri çekilir. Ancak çeşitli entrikalarla sarayın desteğini kazanarak 1534’de tekrar saldırır.

 

 

Ulama Paşa aslen Teke mıntıkası Türkmenlerinden olup önce Şahkulu İsyanı’nda Osmanlı’ya karşı yer almış, yenilgiyle Safeviler’in tarafına geçip Şah İsmail’e sığınmış ve onun kızı ile evlenerek, o dönem Van’a hükmeden Safevilerin naibliğine atanmıştır. Daha sonraki yıllarda Safevi Şahı Tahmasb ile ters düşen Ulama Paşa tekrar saf değiştirip, Osmanlı’ya sığınarak Sultan Süleyman’ın affını dilemiş ve Osmanlı için görev talep etmiştir. Hem Safeviler hemde Emir Şeref Xan şahsında Kürdlere karşı Sultan Süleyman’ın sarayına bilgi ve istihbarat vererek, Emir Şeref Xan’ın yerine kendisini Beylerbeyi olarak atatmıştır. Emir Şeref Xan’ın Ulama Paşa ve ailesine zamanında yardım etmiş olmasına rağmen, Osmanlı’nın da onayını ve askeri gücünü kendi komutasında arkasına alan Ulema Paşa, 1534 yılında (bazı kaynaklarda 1533 diye geçer) Bitlis Rojki Kürdlerine saldırarak Emir Şeref Xan’ı Tatik’te öldürmüştür. Bu yenilgiden sonra Bitlis Kürd Beyliği Osmanlı idaresine bir süreliğine geçmiş ve Rojkanlar da İran/Safeviler’e sığınmışlardır. Şerefname’nin yazarı Şerefxane Bedlis-i de İran’da dünyaya gelmiştir.

 

Rivayete göre Emir Şeref Xan’ı öldüren Ulama Paşa, Xan’ın kafasını kestikten sonra İstanbul’daki Serdarıekrem-i Makbul ünvanlı Pargalı İbrahim Paşa’ya Emir Şeref Xan’ın kesik başını göndermiştir. Başka bir rivayete göre ise, Şeref Xan’ın başını kesen ve bir sepete koydurtan Ulama Paşa, şahsen Pargalı’nın huzuruna çıkarak yanında götürdüğü sepetin içindeki kesik başı kendisine sunmuştur.

Pargalı İbrahim Paşa gravürü (1648) 

Pargalı İbrahim Paşa’nın Bitlis beyliğine karşı yapılan saldırıda entrika ve rolünün olduğu bilinmekte. Pargalı İbrahim Paşa, Kanuni Sultan Süleyman tarafından yatağında boğdurularak öldürülmüştür. Figani’nin Pargalı için söylediği bu sözler meşhurdur; Dünyaya iki İbrahim geldi; Biri putları yıktı diğeri putları dikti” Pargalı İbrahim heykellere olan düşkünlüğüyle bilinir…

 

’Bitlis Kralı’nın Kesik Başı’ adlı bu gravür, Fransız ressam Emmanuel (Jean Nepomucene) de Ghendt tarafından 1780’lerde çizilmiştir. Gravürün aslı ABD San Francisco Güzel Sanatlar Müzesi’nde bulunmaktadır.

 

 

Baran Zeydanlıoğlu – 16 Mart 2018

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayınlanamaz

 

Etiketler: / / / / / / /

Cuinet’in 1889 tarihli Bitlis Vilayeti raporu
Bu çeviri, Fransız araştırmacı yazar Vital Cuinet’in 1889 yılında Bitlis Vilayeti hakkında tuttuğu Fransızca raporun Türkçe’ye çevirisidir. Cuinet’in 1894 yılında yayımladığı...
Hırvatların Kürtlüğü üzerine
    ABDULMELİK Ş. BEKİR Hırvatların köken olarak Kürt olduğuna dair bir söylentinin zaman zaman gündeme geldiği oluyor. Halkların kökenine...
”Kürt Sorunu” Kiminle Başladı?
24 Haziran seçimlerinden ötürü sık sık Kürt şehirlerinde halka ‘Sorunu onlar başlattı.Biz bitirdik’ propagandası yapılıyor. AKP’nin CHP’ye yönelik propaganda temelini...
1511’de Destan Yazan Rojkiler
  Bitlisli Emir Şeref Xan Fars ülkesinde zindandadır. Onu kurtarmak için Bitlisli Rojki Aşiretinden özel bir süvari birliği yola çıkar....
24 Haziran 2018 Seçimleri, Siyasi ve Toplumsal Durum
Sosyolog Yaşar Abduselamoğlu’yla 24 Haziran 2018’de düzenlenecek olan Cumhurbaşkanlığı ve 27. Dönem Milletvekili seçimlerini konuşmaya devam ediyoruz…      ...
Bir Bilge Kürd’ün ‘Delirişi’
  Karanlığa hapsolmuş, üzerinden büyük bir şehrin vefasızlığı geçmiş; Yüreğimiz de yaşattığımız o kahramanlara…            ...
Kürtler, Seçim İttifakları ve  Türkiye Seçimleri
    Sosyolog Yaşar Abduselamoğlu’yla 24 Haziran 2018’de yapılacak olan Seçimleri konuşmaya devam ediyoruz…            ...
Bitlisli Musa Bey ve Misyonerler Hadisesi
1883 yılında vuku bulan ve Amerikan Misyoner Heyeti’nin İstanbul Merkezi raporlarıyla da doğrulanan olayın detaylarını, 1913’ün Nisan ayında Bitlis, Tatvan...
24 Haziran 2018 Seçimlerinde Kürtlerin Tutumu Ne Olacak?
  24 Haziran 2018 Seçimleri yaklaşırken kamuoyu Kürt siyasi partileri ve Kürt toplumunun seçimde nasıl bir tavır alacağını merak ediyor....
Derbarê Zaro Axa de Reklamek (1928)
  Li havîna sala 2001ê gava min geştekê li Amerîkayê kir, min serdana Dr. Vera Beaudin Saîdpourî kir. Li sala...
Kürd Kara Fatma, Kasım 1887’de dünya basınında (II)
    İngiliz Pall Mall Gazette adlı Londra merkezli gazetenin İstanbul muhabiri, Kasım 1887’de dünya ajanslarına ’KARA FATMA, AMAZON –...
Kürd KARA FATMA İstanbul’da (I)
Bu çeviri, 22 Nisan 1854 tarihli The Illustrated London News Gazetesi haberinin aslına sadık kalınarak yapılmıştır. 1853 – 1856 Kırım...
Osmanlılardan Önce Batı Anadolu’da Devlet Kuran Menteşeoğulları’nın Kürtlüğü
  Bu çalışma, Türklerin ‘Menteşe Beyliği’, ’Menteşeoğulları’, ya da ‘Menteşe Emirliği’ diye adlandırdığı beyliğin kurucu ve yönetici hanedanının etnik kökenine...
Bitlis Ayaklanması – Tarihi Araştırma
  Jön-türklerin iktidara gelişlerinin ilk yılları, Türkiye Kürtlerinin toplumsal ve siyasal yaşamlannda meydana gelen canlanmayı gösterir.        ...
1914 Bitlis Kürd İsyanı Öncesi ve Sonrası Mektupları
  Bu çeviriler, Bitlis İsyanı sırasında, şehirdeki Holyoke Amerikan Ermeni Kız Koleji’nde 1915’e kadar görev yapmış rahibe Mary D.Uline ve...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ