Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 12,93 / Satış: 12,98
€ EURO → Alış: 14,67 / Satış: 14,73

1890-1900 Bitlis ve Van Vilayetlerinin Milliyetlere Göre Demografik Yapısı

1890-1900 Bitlis ve Van Vilayetlerinin Milliyetlere Göre Demografik Yapısı
  • 30.03.2018
Van ve Bitlis vilayetilerinin milliyet ve nüfusa göre taksimini gösterir istatistiki şekiller.Osmanlı arşivinde  PLK.p.. / 2875 nolu kayıt belgesiyle yer alan Bitlis ve Van vilayetlerinin demografik durumunu gösteren belge.

 

 

 

 

 

 

 

  • N.A.Rojki / Volkan Şahin

Osmanlı arşivinde  PLK.p.. / 2875 nolu kayıt belgesiyle yer alan Bitlis ve Van vilayetlerinin demografik durumunu gösteren belge. Belge de Bitlis ve Van’a bağlı sancaklarda yaşayan milletlerin nüfus oranları ve yoğunlukları sadece %’lik şeklinde verilmiştir. Sayı olarak herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir. İstatistikler 1890-1900 yıllarını kapsamaktadır.

İlk üç tablo da Bitlis ve Van vilayetlerinde yaşayan milletlerin yüzdelik oranına yer verilirken diğer üç tablo da ise, Vilayetlere bağlı sancak ve kazalara yer verilmiştir.

Demografik yapıya örnek olarak Bitlis sancağında ‘Fıstık Yeşili’ olarak belirtilen Türkler, vilayet kapsamında toplam nüfuslarının karşılığı %3’lere denk gelirken, Van vilayetinde ise Türklerin nüfusu %4-5 olarak belirtilmektedir. Osmanlı Devleti tarafından yapılan bu araştırma kapsamında Siirt sancağında Arap nüfusun %1 bile olmadığı görülmektedir. Siirt’te Arapların yoğun olarak yaşadığı belirtilir fakat Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus ve milliyet araştırmasında ‘diğer’ kategori de yer almışlardır.

Not: 1. tablolardaki renklerin milliyetlere göre dağılımı şu şekilde:

 

A.) Pembe Renk: Kürd
B.) Fıstık Yeşili: Türk
C.) Sarı Renk: Ermeni
D.) Turkuvaz Rengi: Nasturi(Hristiyan mezhebi)
E.) Koyu mavi: Diğer Milletler

1-Van ve Bitlis vilayetlerinde ki ahalinin millet itibarıyla taksimi: Kaza ve sancaklardaki muktadarinine göre olmuştur.

Van Vilayeti:
1. Van sancağı: Kürd, Ermeni, Nasturi, Türk, Diğer milletler

2. Hakkari Sancağı: Kürd, Ermeni, Nasturi

Bitlis Vilayeti:

1. Muş  Sancağı: Kürd, Ermeni
2. Bitlis Sancağı: Kürd, Ermeni, Türk
3. Siirt  Sancağı: Kürd, Ermeni

Not: 2. Tablodaki renklerin vilayetlere göre sınıflandırılması şu şekilde:

A.) Pembe Renk: Bitlis Vilayeti
B.) Sarı Renk: Van Vilayeti
  2. Van ve Bitlis Vilayetlerindeki Mukadder Nufusa Göre Taksimi:

Her iki vilayetteki kaza ve sancaktaki mikdar haneye göre taksim edilmiştir.

1. Van Sancağı: Erciş, Adilcevaz, Gevaş, Çatax, Bekiri, Van şehri, Van kazası, Artemutan, El-Bak, Karçikan, Muradiye
2. Bitlis Sancağı: Bitlis şehri, Bitlis kazası, Ahlat, Mutki, Hizan
3. Muş Sancağı: Muş şehri, Muş kazası, Malazgirt, Bulanık, Varto, Sason
4.Siirt Sancağı: Siirt şehri, Siirt kazası, Şirwan, Pervari, Eruh, Havel                                                       
5.Hakkari Sancağı: El-Bak, Hamidiye, Gever, Colemerg, Beytu’ş şebab, Şemdinan, Nasturi arazisi
6.Genç Sancağı: Genç şehri, Kulp

Not: 3. tablolardaki renklerin milliyetlere göre dağılımı şu şekilde:

A.) Pembe Renk: Kürd
B.) Fıstık Yeşili: Türk
C.) Sarı Renk: Ermeni
D.) Turkuvaz Rengi: Nasturi(Hristiyan mezhebi)
E.) Koyu mavi: Diğer Milletler

Son üç tablo da Van ve Bitlis vilayetlerinin şehir ve sancaklarına yer verilmiştir.

3.1. Van Vilayetinin milliyet itibari ile taksimi:

Kaza ve Sancaklardaki hane adedine göre tasnif edilmiştir.

3. 1.Van Vilayeti

1. Van Sancağı: Erciş, Adilcevaz, Gevaş, Çatax, Bekiri, Van şehri, Van kazası, Artemutan, El-Bak, Karçikan, Muradiye
2. Hakkari Sancağı: El-Bak, Hamidiye, Gever, Colemerg, Beytu’ş şebab, Şemdinan, Nasturi arazisi

3. 2. Bitlis Vilayetinin milliyet itibari ile taksimi:

3. 2. Bitlis Vilayeti

1. Bitlis Sancağı: Bitlis şehri, Bitlis kazası, Ahlat, Mutki, Hizan
2. Muş Sancağı: Muş şehri, Muş kazası, Malazgirt, Bulanık, Varto, Sason
3. Siirt Sancağı: Siirt şehri, Siirt kazası, Şirwan, Pervari, Eruh, Havel
4. Genç Sancağı: Genç şehri, Kulp

Not: 4. Bölümde ki  tablolardaki renklerin dağılımı:

A.) Sarı Renk: Van Vilayeti
B.) Pembe Renk: Bitlis Vilayeti
C.) Van Gölü

4. 1. Van ve Bitlis vilayetlerindeki kaza ve sancaklardaki köy miktarını gösterir

1. Van Sancağı: Erciş, Adilcevaz, Gevaş, Çatax, Bekiri, Van şehri, Van kazası, Artemutan, El-Bak, Karçikan,  Muradiye
2. Bitlis Sancağı: Bitlis şehri, Bitlis kazası, Ahlat, Mutki, Hizan
3. Muş Sancağı: Muş şehri, Muş kazası, Malazgirt, Bulanık, Varto, Sason
4.Siirt Sancağı: Siirt şehri, Siirt kazası, Şirwan, Pervari, Eruh, Havel                                                       
5.Hakkari Sancağı: El-Bak, Hamidiye, Gever, Colemerg, Beytu’ş şebab, Şemdinan, Nasturi arazisi
6.Genç Sancağı: Genç şehri, Kulp

4. 2.  Van ve Bitlis Vilayetlerinde ki muhtelif kısımların arazi miktarını gösterir. Dairelerde ki miktarlar kaza ve köylerin muhtelif arazilerini gösterir.

 

Etiketler: / / / / / / / / / / / / /

Gravürlere Yansıyan Kürdler
Toplumların kültürel hafızasını ayakta tutan birçok faktör vardır. Güzel sanatlar, gastronomi, folklor, müzik, dans, edebiyat, sözlü anlatım, ritüeller ve mimari...
Bir Çarpıtmanın Anatomisi: Ehmedê Xasî Örneği
Ehmedê Xasî’nin 1899 yılında Osmanlı döneminin Eğitim Bakanlığı olan Maarif-i Umûmiye Nezareti tarafından Diyarbekir’de basılmış Mewlidê Kirdî adlı eseri Zazakî Kürdçesiyle yazılmış...
Katran-ı Tebrizi; Kürt Rewadi ve Şeddadi Devletlerinin Saray Şairi
Katran-ı Tebrizi, 11. yüzyılın tanınmış bir şairidir. Rewadi devletinin başkenti Tebriz’e yakın Şadiabad köyünde doğdu. Bütün yaşamını iki Kürt devletinde; Şeddadilerle Rewadilerde geçirdi. Bu...
Selçukluların Malazgirt’e ilk saldırısı ve Bitlis’ten getirtilen mancınık
Malazgirt denince akla hep Selçuklular, 1071 tarihi ve Alparslan gelir. Ancak Alparslan’ın amcası Tuğrul Bey (Sultan Tuğrul) liderliğinde, Müslümanların Malazgirt’e...
Dersim makalesinde Kürd kelimesini ‘adi’ diye çevirdiler
Prof. Dr. İbrahim Yılmazçelik ve Doç. Dr. Sevim Erdem’in birlikte yazdıkları makalede yaptıkları bir alıntıda Kürd kelimesini ‘adi’ olarak çevirdikleri...
Bitlis’in önünde bağlar türküsü ve Bitlis’in asimilasyonu
Yirminci yüzyılın başlarına kadar vilayet sınırları içerisinde birçok değişik dilin* konuşulduğu kadim Bitlis’e ait şarkı, türkü, kilam, sitran, bar, horovel,...
Efsaneye göre Mardin şehrinin ismi Kürdçeden geliyormuş
Tarihi binlerce yıl öncesine dayanan ve zengin şehir kültürüne sahip şehirler vardır. Bunlar arasında Mardin şehrinin adı ilk sıralarda zikredilir....
İtalya’da yazılan 1829 tarihli Bitlis Sultanı ve Köle Kız adlı eser
Özellikle 1600 – 1800 yılları arasında, Şark’a ait masallardan ve o diyarda vuku bulmuş hadiselerden esinlenerek yarı kurgu – yarı...
‘’İlk Gece Hakkı’’ Dolayımında Tarih Yazımı, Yöntem ve Kaynakların Kullanımı: Taner Akçam’a Cevap
  Bilindiği üzere tarih yazımının kendine has bir metodolojisi vardır. Tarihin ideolojik/sübjektif, özcü, kısmi ve çarpık bir vaziyet almaması için...
Taner Akçam’ın İddiaları ve Tarihi Gerçekler
Tarihi olay ve olgular bir değerlendirmeye tabi tutulacaksa, bu değerlendirmenin ilk şartı, olay veya olguların yaşandığı dönemin koşulları ve özelliklerinin...
Taner Akçam’ın Suçlamalarına Cevabımızdır
Bilindiği üzere Prof. Taner Akçam’ın 20 Nisan 2021 tarihinde Gazete Duvar’a verdiği röportajda sarf ettiği  “19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin...
Ermeni Sorunu ve Kürdler
Tarih çalışmalarında birincil kaynaklar büyük bir önem taşır. Bu kaynakların başlıcaları; gazeteler, filmler, fotoğraflar, el yazmaları, nüfus sayımları, tapu kayıtları,...
Tarih Kayıt Cetveliyse Sosyoloji Bunun Toplum Vicdanındaki Karşılığıdır
Tarih bilimi toplumlarla ilgili verileri ortaya koyarken belgesel nitelikteki kırıntıları bir araya getirerek toplumlar hakkında genellemeler yapmaktadır. Sosyoloji bilimi ise...
‘Kuyruklu Kürt’ aşağılaması tutmadı, ‘ilk gece hakkı’ genellemesi deneyelim
‘Öküz düşünce bıçak çeken çok olurmuş’ diye bir söz vardır. Zayıf, savunmasız ve güçsüz duruma düşüldüğü taktirde, o anki durumunuzdan...
Tarihçi Taner Akçam’a Tepki
  Tarihçi Taner Akçam’ın ”19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi.” ifadelerine...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ