Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,85 / Satış: 6,87
€ EURO → Alış: 7,73 / Satış: 7,76

1890-1900 Bitlis ve Van Vilayetlerinin Milliyetlere Göre Demografik Yapısı

1890-1900 Bitlis ve Van Vilayetlerinin Milliyetlere Göre Demografik Yapısı
  • 30.03.2018
Van ve Bitlis vilayetilerinin milliyet ve nüfusa göre taksimini gösterir istatistiki şekiller.Osmanlı arşivinde  PLK.p.. / 2875 nolu kayıt belgesiyle yer alan Bitlis ve Van vilayetlerinin demografik durumunu gösteren belge.

 

 

 

 

 

 

 

  • N.A.Rojki / Volkan Şahin

Osmanlı arşivinde  PLK.p.. / 2875 nolu kayıt belgesiyle yer alan Bitlis ve Van vilayetlerinin demografik durumunu gösteren belge. Belge de Bitlis ve Van’a bağlı sancaklarda yaşayan milletlerin nüfus oranları ve yoğunlukları sadece %’lik şeklinde verilmiştir. Sayı olarak herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir. İstatistikler 1890-1900 yıllarını kapsamaktadır.

İlk üç tablo da Bitlis ve Van vilayetlerinde yaşayan milletlerin yüzdelik oranına yer verilirken diğer üç tablo da ise, Vilayetlere bağlı sancak ve kazalara yer verilmiştir.

Demografik yapıya örnek olarak Bitlis sancağında ‘Fıstık Yeşili’ olarak belirtilen Türkler, vilayet kapsamında toplam nüfuslarının karşılığı %3’lere denk gelirken, Van vilayetinde ise Türklerin nüfusu %4-5 olarak belirtilmektedir. Osmanlı Devleti tarafından yapılan bu araştırma kapsamında Siirt sancağında Arap nüfusun %1 bile olmadığı görülmektedir. Siirt’te Arapların yoğun olarak yaşadığı belirtilir fakat Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus ve milliyet araştırmasında ‘diğer’ kategori de yer almışlardır.

Not: 1. tablolardaki renklerin milliyetlere göre dağılımı şu şekilde:

 

A.) Pembe Renk: Kürd
B.) Fıstık Yeşili: Türk
C.) Sarı Renk: Ermeni
D.) Turkuvaz Rengi: Nasturi(Hristiyan mezhebi)
E.) Koyu mavi: Diğer Milletler

1-Van ve Bitlis vilayetlerinde ki ahalinin millet itibarıyla taksimi: Kaza ve sancaklardaki muktadarinine göre olmuştur.

Van Vilayeti:
1. Van sancağı: Kürd, Ermeni, Nasturi, Türk, Diğer milletler

2. Hakkari Sancağı: Kürd, Ermeni, Nasturi

Bitlis Vilayeti:

1. Muş  Sancağı: Kürd, Ermeni
2. Bitlis Sancağı: Kürd, Ermeni, Türk
3. Siirt  Sancağı: Kürd, Ermeni

Not: 2. Tablodaki renklerin vilayetlere göre sınıflandırılması şu şekilde:

A.) Pembe Renk: Bitlis Vilayeti
B.) Sarı Renk: Van Vilayeti
  2. Van ve Bitlis Vilayetlerindeki Mukadder Nufusa Göre Taksimi:

Her iki vilayetteki kaza ve sancaktaki mikdar haneye göre taksim edilmiştir.

1. Van Sancağı: Erciş, Adilcevaz, Gevaş, Çatax, Bekiri, Van şehri, Van kazası, Artemutan, El-Bak, Karçikan, Muradiye
2. Bitlis Sancağı: Bitlis şehri, Bitlis kazası, Ahlat, Mutki, Hizan
3. Muş Sancağı: Muş şehri, Muş kazası, Malazgirt, Bulanık, Varto, Sason
4.Siirt Sancağı: Siirt şehri, Siirt kazası, Şirwan, Pervari, Eruh, Havel                                                       
5.Hakkari Sancağı: El-Bak, Hamidiye, Gever, Colemerg, Beytu’ş şebab, Şemdinan, Nasturi arazisi
6.Genç Sancağı: Genç şehri, Kulp

Not: 3. tablolardaki renklerin milliyetlere göre dağılımı şu şekilde:

A.) Pembe Renk: Kürd
B.) Fıstık Yeşili: Türk
C.) Sarı Renk: Ermeni
D.) Turkuvaz Rengi: Nasturi(Hristiyan mezhebi)
E.) Koyu mavi: Diğer Milletler

Son üç tablo da Van ve Bitlis vilayetlerinin şehir ve sancaklarına yer verilmiştir.

3.1. Van Vilayetinin milliyet itibari ile taksimi:

Kaza ve Sancaklardaki hane adedine göre tasnif edilmiştir.

3. 1.Van Vilayeti

1. Van Sancağı: Erciş, Adilcevaz, Gevaş, Çatax, Bekiri, Van şehri, Van kazası, Artemutan, El-Bak, Karçikan, Muradiye
2. Hakkari Sancağı: El-Bak, Hamidiye, Gever, Colemerg, Beytu’ş şebab, Şemdinan, Nasturi arazisi

3. 2. Bitlis Vilayetinin milliyet itibari ile taksimi:

3. 2. Bitlis Vilayeti

1. Bitlis Sancağı: Bitlis şehri, Bitlis kazası, Ahlat, Mutki, Hizan
2. Muş Sancağı: Muş şehri, Muş kazası, Malazgirt, Bulanık, Varto, Sason
3. Siirt Sancağı: Siirt şehri, Siirt kazası, Şirwan, Pervari, Eruh, Havel
4. Genç Sancağı: Genç şehri, Kulp

Not: 4. Bölümde ki  tablolardaki renklerin dağılımı:

A.) Sarı Renk: Van Vilayeti
B.) Pembe Renk: Bitlis Vilayeti
C.) Van Gölü

4. 1. Van ve Bitlis vilayetlerindeki kaza ve sancaklardaki köy miktarını gösterir

1. Van Sancağı: Erciş, Adilcevaz, Gevaş, Çatax, Bekiri, Van şehri, Van kazası, Artemutan, El-Bak, Karçikan,  Muradiye
2. Bitlis Sancağı: Bitlis şehri, Bitlis kazası, Ahlat, Mutki, Hizan
3. Muş Sancağı: Muş şehri, Muş kazası, Malazgirt, Bulanık, Varto, Sason
4.Siirt Sancağı: Siirt şehri, Siirt kazası, Şirwan, Pervari, Eruh, Havel                                                       
5.Hakkari Sancağı: El-Bak, Hamidiye, Gever, Colemerg, Beytu’ş şebab, Şemdinan, Nasturi arazisi
6.Genç Sancağı: Genç şehri, Kulp

4. 2.  Van ve Bitlis Vilayetlerinde ki muhtelif kısımların arazi miktarını gösterir. Dairelerde ki miktarlar kaza ve köylerin muhtelif arazilerini gösterir.

 

Etiketler: / / / / / / / / / / / / /

1961 yılının Tatvan’ı ve Van Gölü
Bitlis ve ilçelerine dair arşiv taraması sırasında karşılaştığım ‘Tatvan’ adlı bir geminin izini sürmeye başladım. Daha önceleri 1950’li yılların arşivlerinde...
Bitlis ve ilçelerinin tarihini anlatıyorlar gözleri kapalı, vicdanları esir bir halde
Memleketim olan Bitlis ve ilçelerinin tarihine dair arşiv çalışmalarına başlamam on beş seneden fazla olmuştur. Aslında doğup büyüdüğüm Tatvan’a ve...
Bitlis Rojkili Huma Hatun ve Kürdlere ‘Abbasi’ Denilmesi
1655 yılında Bitlis, Van, Diyarbekir ve Mardin mıntıkaları da dahil olmak üzere, çok geniş bir coğrafyayı gezen Osmanlı’nın ünlü seyyahı...
Kadim Bir Kürd Aşireti: Zeydan
Zeydan isminin kökeninin, Kürdçedeki zeyî-dan yani arıcılıkdaki ‘oğul vermek, çoğalmak’ fiili gibi bir kökenden geldiği söylenir. Zeydan (Zeîdan, Zeydanlı, Zeydî...
Bitlis’in konuşma ve yazı dilindeki X, Q, Ê, W harflerinin kullanılması
Dillerin, lehçelerin ve şivelerin kendilerine özgü vurguları ve kullanım şekilleri vardır. Kâh yazılı kâh sözlü olarak, belirli bir yapıya sahiptir...
“Kürd’e fırsat verme Yârâb” sözde şiir uydurmadır – Murat Bardakçı
“Kürd’e fırsat verme Yârâb, dehre sultân olmasın” mısrası ile başlayan şiiri güya Yavuz Sultan Selim yazmış, Berbat bir şiir bozuntusunun...
Prof. Dr. Ludwig Paul: Zazalar Kürd, Zazakî Kürdî Bir Dildir
Ludwig Paul, Zazaların Kürd olduğunu ve Zazakînin Kürdî bir “dil” olduğunu, her dil bir millettir teorisinin doğru olmadığını, bir milletin...
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’ya dair – Roşan Lezgin yazdı
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’nun Türkçü şiirlerinden öteden beri sözedilirdi ama bu şiirlerin nerede yayınlandıkları konusunda kaynak gösterilmezdi.      ...
Yaşar Kemal 1951 Haziran’ında Kurtalan’dan Bitlis’e geçerken
1951 yılının Haziran ayında bir röportaj muhabiri olarak gelir Yaşar Kemal ve diğer gazeteci arkadaşları Bitlis’e. Daha doğrusu trenle Kurtalan’a...
En Fazla Ermeni Kurtaran Kürt; Müküslü Muhtıla Bey
En fazla Ermeni’yi ölümden, gazap ve katliamdan kurtaran Kürt bana göre Van’ın Müküs (Bahçesaray) kazasından olan Beylerin Beyi Muhtıla Bey’dir. 19....
Mark Sykes’ın 1900’lerin Başında Bitlis’i Ziyareti Ve Kürd Aşiretleri Listesi
1879 doğumlu İngiliz siyasetçi, ajan, diplomat, asker, yazar ve bir gezgin olan Mark Sykes özellikle Osmanlı – Kürd ve Arap...
”Zazaki” ile ”Zaza Dili” Ayrı Şeylerdir
  Resmi dilde oluşturulan tanım ve kavramlar, bir süre sonra halk tarafından benimsenip içselleştiriliyor. Örneğin, hatırlıyorum, “Anadol” dediğimizde, sadece şimdiki...
Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir....
Cumhuriyet Dönemi Asimilasyon Politikaları: Siirt, Muş, Bitlis ve Van
  ”Asimilasyon olgusu, son iki asrın en büyük cinayetidir! Bu asimile olmuş taklitçiler ise ne kadar gülünç cinayetlere sebep olmuşlardır,...
Kurdolog Bazil Nikitin’den Times’e ”Dersim Harekatı” Eleştirisi
Bugünkü ‘’Cumhuryet’’ gazetesi, uzak şarkın vaziyeti hakkında bir makale neşrederek uzak şarkın o kadar uzakta olmadığını ve diğer Asya memleketlerinin...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ