Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,57 / Satış: 6,59
€ EURO → Alış: 7,21 / Satış: 7,23

Mutkili Xelîl Xeyalî’nin Fotoğrafları

Mutkili Xelîl Xeyalî’nin Fotoğrafları
  • 22.09.2018

 

Saîd-î Kurdî kendisi için ‘Milli Onurumuz’ demiştir. Jîn dergisinde yazılar yazan Xelîl Xeyalî 1900-1920 Kürd örgütlenmeleri arasında yer aldı.

 

 

 

 

 

 

Bitlis Mutkili Xelîl Xeyalî 1864-1946 yılları arasında yaşamıştır.

ilk Kürdçe alfabe ve dilbilgisi kitabını ve ilk Kürdçe düzyazıyı yazmıştır. Kürdçe’nin Kurmanci, Zazaki lehçeleriyle, Türkçe, Farsça, Arapça ve Fransızca’yı bilen bir Kürd aydını idi Xeyalî.

Fotoğrafları ilk defa Bitlisname sayfası tarafından paylaşılmakta.

Saîd-î Kurdî kendisi için ‘Milli Onurumuz’ demiştir. Jîn dergisinde yazılar yazan Xelîl Xeyalî 1900-1920 Kürd örgütlenmeleri arasında yer aldı. Kürd öğrencilerini okutturup dernekler açtırdı. Kürdçe’nin Kurmancî lehçesinde bir elifbâ kitabı da yazdı. Kürdçe üzerine çalışmalar yürüttü.

Xeyalî’inin Ankara’daki mezar yeri tespit edildikten sonra, Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu (Bitlisname) olarak bir kaç sene önce de ziyaret edilmişti.

 

Bitlisli Xeyalî’yi rahmet ve saygıyla anıyoruz.

 

 

Ey kardeşler! Adavet, düşmanlık ve husumeti kalbinizden çıkarınız, barışınız, “Müminler kardeştir” hükmünü nazar-ı dikkate alınız. Arkadaşlar, okullar açınız, çocuklarınızı ilim öğretmeye çalıştırınız; bilgisizlik ayıbını onlara layık görmeyiniz . “Beşikten mezara kadar ilmi arayınız” emrine sarılıp uymak bize farzdır. Ey ulema-yı navdar, ey nüfus ve iktidar sahibi Kürt liderleri, iyice biliniz ki milletimizin hayatı, Kurdistan’ın selameti sizin ittifakınız da, gayretinizde, hamiyetinizdedir.

Reddedilmesi gereken kötü adetleri bırakın. Kürt bireylerini barıştırınız, hayır ve şerri onlara anlatınız. Öncülük ediniz. Öncülüğünüz Kurdistan’ın yararına faidesine,milletin terakki ve yükselmesi konusunda olsun,nefsiniz yani kendiniz için olmasın.

Kıyameti hatırınıza getiriniz. Bu alem-i fanide namınızı iyilikle bırakınız. ”Allah sana iyilik ettiği gibi sende iyilik et” ayet-i kerimesini aklınızdan çıkarmayınız.

Xelîl Xeyalî: Kurdistan, sen ne kadar mukaddes, ne kadar latifsin!

Lale bahçelerinden, şehitlerin kanından,sünbül ve reyhanların yiğitlerin yüz hoşluğundan oluşmuştur.Xelîl Xeyalî: “Ah, bu zalimler önce biz Kürtleri okuyup yazmaktan, sonra ticaret ve ziraatten mahrum bıraktılar; sonra da hakkımızda istediklerini yaptılar, aksini, tersini söylediler…

Allah’ı ve Peygamberi hatırlarına getirmediler. İttihad Cemiyetinin (ittihad-ı tekrakkiyi kast ediyor) himmeti, askerlerimizin yardımıyla Anayasa ilan edildi. Zulüm ve istibdad belası üzerimizden kaldırıldı. Muhterem miletvekillerimiz toplandılar, Mecliste vatan’ın “Kürdistan’ın” durumlarını konuşacaklardı. Allah onlara muvaffakıyet versin, hainlerin gözünü kör etsin.”

Etiketler: / /

Bitlis’in konuşma ve yazı dilindeki X, Q, Ê, W harflerinin kullanılması
Dillerin, lehçelerin ve şivelerin kendilerine özgü vurguları ve kullanım şekilleri vardır. Kâh yazılı kâh sözlü olarak, belirli bir yapıya sahiptir...
“Kürd’e fırsat verme Yârâb” sözde şiir uydurmadır – Murat Bardakçı
“Kürd’e fırsat verme Yârâb, dehre sultân olmasın” mısrası ile başlayan şiiri güya Yavuz Sultan Selim yazmış, Berbat bir şiir bozuntusunun...
Prof. Dr. Ludwig Paul: Zazalar Kürd, Zazakî Kürdî Bir Dildir
Ludwig Paul, Zazaların Kürd olduğunu ve Zazakînin Kürdî bir “dil” olduğunu, her dil bir millettir teorisinin doğru olmadığını, bir milletin...
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’ya dair – Roşan Lezgin yazdı
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’nun Türkçü şiirlerinden öteden beri sözedilirdi ama bu şiirlerin nerede yayınlandıkları konusunda kaynak gösterilmezdi.      ...
Yaşar Kemal 1951 Haziran’ında Kurtalan’dan Bitlis’e geçerken
1951 yılının Haziran ayında bir röportaj muhabiri olarak gelir Yaşar Kemal ve diğer gazeteci arkadaşları Bitlis’e. Daha doğrusu trenle Kurtalan’a...
En Fazla Ermeni Kurtaran Kürt; Müküslü Muhtıla Bey
En fazla Ermeni’yi ölümden, gazap ve katliamdan kurtaran Kürt bana göre Van’ın Müküs (Bahçesaray) kazasından olan Beylerin Beyi Muhtıla Bey’dir. 19....
Mark Sykes’ın 1900’lerin Başında Bitlis’i Ziyareti Ve Kürd Aşiretleri Listesi
1879 doğumlu İngiliz siyasetçi, ajan, diplomat, asker, yazar ve bir gezgin olan Mark Sykes özellikle Osmanlı – Kürd ve Arap...
”Zazaki” ile ”Zaza Dili” Ayrı Şeylerdir
  Resmi dilde oluşturulan tanım ve kavramlar, bir süre sonra halk tarafından benimsenip içselleştiriliyor. Örneğin, hatırlıyorum, “Anadol” dediğimizde, sadece şimdiki...
Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir....
Cumhuriyet Dönemi Asimilasyon Politikaları: Siirt, Muş, Bitlis ve Van
  ”Asimilasyon olgusu, son iki asrın en büyük cinayetidir! Bu asimile olmuş taklitçiler ise ne kadar gülünç cinayetlere sebep olmuşlardır,...
Kurdolog Bazil Nikitin’den Times’e ”Dersim Harekatı” Eleştirisi
Bugünkü ‘’Cumhuryet’’ gazetesi, uzak şarkın vaziyeti hakkında bir makale neşrederek uzak şarkın o kadar uzakta olmadığını ve diğer Asya memleketlerinin...
Mîrza Seîd – Kurdê Yekem Li Swêdê (1893)
Ev lêkolîna jêrîn ji du beşan pêk tê. Di beşa yekem de jîyana Mîrza Seîd bi tevayî û di beşa...
Fransızca Çizgi Anlatımda Bitlis ve Kürdler  
Bitlis’in tarihteki konumu ve önemi üzerine yüzlerce makale, anlatım ve arşive denk gelmişimdir. Hepsinde de özellikle iki önemli siyaset adamının...
Bir Askerin Günlüğü ‘Dersim Soykırımı’
Çalışmalarını Almanya’da sürdüren tarihçi Zeynep Türkyılmaz Dersim’de 1938’te devlet eliyle yaşatılan vahşete dair önemli bir belgeyi paylaşıyor. Harekata katılan bir...
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ – El-Hediyyetü’l-Ḥamîdiyye fi’l-luġati’l-Kürdiyye
YÛSUF ZİYÂ el-HÂLİDÎ, ilk meclisin her iki devre çalışmalarına aktif biçimde katıldı ve Kānûn-ı Esâsî taraftarı ve istibdat karşıtı yönelimiyle...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ