Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 13,66 / Satış: 13,71
€ EURO → Alış: 15,40 / Satış: 15,46

Mutkili Xelîl Xeyalî’nin Fotoğrafları

Mutkili Xelîl Xeyalî’nin Fotoğrafları
  • 22.09.2018

 

Saîd-î Kurdî kendisi için ‘Milli Onurumuz’ demiştir. Jîn dergisinde yazılar yazan Xelîl Xeyalî 1900-1920 Kürd örgütlenmeleri arasında yer aldı.

 

 

 

 

 

 

Bitlis Mutkili Xelîl Xeyalî 1864-1946 yılları arasında yaşamıştır.

ilk Kürdçe alfabe ve dilbilgisi kitabını ve ilk Kürdçe düzyazıyı yazmıştır. Kürdçe’nin Kurmanci, Zazaki lehçeleriyle, Türkçe, Farsça, Arapça ve Fransızca’yı bilen bir Kürd aydını idi Xeyalî.

Fotoğrafları ilk defa Bitlisname sayfası tarafından paylaşılmakta.

Saîd-î Kurdî kendisi için ‘Milli Onurumuz’ demiştir. Jîn dergisinde yazılar yazan Xelîl Xeyalî 1900-1920 Kürd örgütlenmeleri arasında yer aldı. Kürd öğrencilerini okutturup dernekler açtırdı. Kürdçe’nin Kurmancî lehçesinde bir elifbâ kitabı da yazdı. Kürdçe üzerine çalışmalar yürüttü.

Xeyalî’inin Ankara’daki mezar yeri tespit edildikten sonra, Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu (Bitlisname) olarak bir kaç sene önce de ziyaret edilmişti.

 

Bitlisli Xeyalî’yi rahmet ve saygıyla anıyoruz.

 

 

Ey kardeşler! Adavet, düşmanlık ve husumeti kalbinizden çıkarınız, barışınız, “Müminler kardeştir” hükmünü nazar-ı dikkate alınız. Arkadaşlar, okullar açınız, çocuklarınızı ilim öğretmeye çalıştırınız; bilgisizlik ayıbını onlara layık görmeyiniz . “Beşikten mezara kadar ilmi arayınız” emrine sarılıp uymak bize farzdır. Ey ulema-yı navdar, ey nüfus ve iktidar sahibi Kürt liderleri, iyice biliniz ki milletimizin hayatı, Kurdistan’ın selameti sizin ittifakınız da, gayretinizde, hamiyetinizdedir.

Reddedilmesi gereken kötü adetleri bırakın. Kürt bireylerini barıştırınız, hayır ve şerri onlara anlatınız. Öncülük ediniz. Öncülüğünüz Kurdistan’ın yararına faidesine,milletin terakki ve yükselmesi konusunda olsun,nefsiniz yani kendiniz için olmasın.

Kıyameti hatırınıza getiriniz. Bu alem-i fanide namınızı iyilikle bırakınız. ”Allah sana iyilik ettiği gibi sende iyilik et” ayet-i kerimesini aklınızdan çıkarmayınız.

Xelîl Xeyalî: Kurdistan, sen ne kadar mukaddes, ne kadar latifsin!

Lale bahçelerinden, şehitlerin kanından,sünbül ve reyhanların yiğitlerin yüz hoşluğundan oluşmuştur.Xelîl Xeyalî: “Ah, bu zalimler önce biz Kürtleri okuyup yazmaktan, sonra ticaret ve ziraatten mahrum bıraktılar; sonra da hakkımızda istediklerini yaptılar, aksini, tersini söylediler…

Allah’ı ve Peygamberi hatırlarına getirmediler. İttihad Cemiyetinin (ittihad-ı tekrakkiyi kast ediyor) himmeti, askerlerimizin yardımıyla Anayasa ilan edildi. Zulüm ve istibdad belası üzerimizden kaldırıldı. Muhterem miletvekillerimiz toplandılar, Mecliste vatan’ın “Kürdistan’ın” durumlarını konuşacaklardı. Allah onlara muvaffakıyet versin, hainlerin gözünü kör etsin.”

Etiketler: / /

Gravürlere Yansıyan Kürdler
Toplumların kültürel hafızasını ayakta tutan birçok faktör vardır. Güzel sanatlar, gastronomi, folklor, müzik, dans, edebiyat, sözlü anlatım, ritüeller ve mimari...
Bir Çarpıtmanın Anatomisi: Ehmedê Xasî Örneği
Ehmedê Xasî’nin 1899 yılında Osmanlı döneminin Eğitim Bakanlığı olan Maarif-i Umûmiye Nezareti tarafından Diyarbekir’de basılmış Mewlidê Kirdî adlı eseri Zazakî Kürdçesiyle yazılmış...
Katran-ı Tebrizi; Kürt Rewadi ve Şeddadi Devletlerinin Saray Şairi
Katran-ı Tebrizi, 11. yüzyılın tanınmış bir şairidir. Rewadi devletinin başkenti Tebriz’e yakın Şadiabad köyünde doğdu. Bütün yaşamını iki Kürt devletinde; Şeddadilerle Rewadilerde geçirdi. Bu...
Selçukluların Malazgirt’e ilk saldırısı ve Bitlis’ten getirtilen mancınık
Malazgirt denince akla hep Selçuklular, 1071 tarihi ve Alparslan gelir. Ancak Alparslan’ın amcası Tuğrul Bey (Sultan Tuğrul) liderliğinde, Müslümanların Malazgirt’e...
Dersim makalesinde Kürd kelimesini ‘adi’ diye çevirdiler
Prof. Dr. İbrahim Yılmazçelik ve Doç. Dr. Sevim Erdem’in birlikte yazdıkları makalede yaptıkları bir alıntıda Kürd kelimesini ‘adi’ olarak çevirdikleri...
Bitlis’in önünde bağlar türküsü ve Bitlis’in asimilasyonu
Yirminci yüzyılın başlarına kadar vilayet sınırları içerisinde birçok değişik dilin* konuşulduğu kadim Bitlis’e ait şarkı, türkü, kilam, sitran, bar, horovel,...
Efsaneye göre Mardin şehrinin ismi Kürdçeden geliyormuş
Tarihi binlerce yıl öncesine dayanan ve zengin şehir kültürüne sahip şehirler vardır. Bunlar arasında Mardin şehrinin adı ilk sıralarda zikredilir....
İtalya’da yazılan 1829 tarihli Bitlis Sultanı ve Köle Kız adlı eser
Özellikle 1600 – 1800 yılları arasında, Şark’a ait masallardan ve o diyarda vuku bulmuş hadiselerden esinlenerek yarı kurgu – yarı...
‘’İlk Gece Hakkı’’ Dolayımında Tarih Yazımı, Yöntem ve Kaynakların Kullanımı: Taner Akçam’a Cevap
  Bilindiği üzere tarih yazımının kendine has bir metodolojisi vardır. Tarihin ideolojik/sübjektif, özcü, kısmi ve çarpık bir vaziyet almaması için...
Taner Akçam’ın İddiaları ve Tarihi Gerçekler
Tarihi olay ve olgular bir değerlendirmeye tabi tutulacaksa, bu değerlendirmenin ilk şartı, olay veya olguların yaşandığı dönemin koşulları ve özelliklerinin...
Taner Akçam’ın Suçlamalarına Cevabımızdır
Bilindiği üzere Prof. Taner Akçam’ın 20 Nisan 2021 tarihinde Gazete Duvar’a verdiği röportajda sarf ettiği  “19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin...
Ermeni Sorunu ve Kürdler
Tarih çalışmalarında birincil kaynaklar büyük bir önem taşır. Bu kaynakların başlıcaları; gazeteler, filmler, fotoğraflar, el yazmaları, nüfus sayımları, tapu kayıtları,...
Tarih Kayıt Cetveliyse Sosyoloji Bunun Toplum Vicdanındaki Karşılığıdır
Tarih bilimi toplumlarla ilgili verileri ortaya koyarken belgesel nitelikteki kırıntıları bir araya getirerek toplumlar hakkında genellemeler yapmaktadır. Sosyoloji bilimi ise...
‘Kuyruklu Kürt’ aşağılaması tutmadı, ‘ilk gece hakkı’ genellemesi deneyelim
‘Öküz düşünce bıçak çeken çok olurmuş’ diye bir söz vardır. Zayıf, savunmasız ve güçsüz duruma düşüldüğü taktirde, o anki durumunuzdan...
Tarihçi Taner Akçam’a Tepki
  Tarihçi Taner Akçam’ın ”19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi.” ifadelerine...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ