Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,46 / Satış: 5,48
€ EURO → Alış: 6,20 / Satış: 6,22

1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile

1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
  • 25.12.2018

Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi sırasında gezip gördüğü yerleşim yerleri ve ahalisine dair detaylı anlatımları içeren, ‘Storia della regione del Kurdistan e delle sette di religione ivi esistenti ’(Kürdistan bölgesi ve orada yaşayan tarikatların tarihi) adlı kitabının, Bitlis kısmını içermektedir. Kitap ilk kez İtalyanca olarak 1818 yılında Napoli’de basılmıştır.

 

 

 

 

Rahip Campenile’nin içinde dört adet gravür kullandığı 250 sayfadan oluşan bu kitabı, aynı zamanda ilk Kürdoloji çalışmalarından biri olarak da kabul edilir.

 

 

 

 

Bitlis Kürd beyliği de dahil olmak üzere, diğer Kürd Beylikleri’ne de değinen Campanile, o döneme dair siyasi, sosyolojik, coğrafik, dilsel, dinsel ve ekonomik bir çok konu hakkında teferruatlı bilgi aktarmaktadır. Kitabın Bitlis bölümünü kapsayan 5-7. sayfalardaki anlatım, İtalyanca orijinal eserden aslına sadık kalınarak, önce İtalyanca’dan İsveççe’ye, ardından da İsveççe’den Türkçe’ye çevrilmiştir. 

 

 

Derleyen: Baran Zeydanlıoğlu

Çeviri:       Baran Zeydanlıoğlu, B. Jawad

 

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

Kürdistan’daki prenslikler (mirlikler/beylikler) ve onların etki alanları

Kürdistan yedi bölgeye veya Müslüman prensliklere ayrılır; yani Bitlis, Agari (Hakkari) ki Şambo olarak da bilinir, Botan, Badinan, Soran, Baba, Karaciolan ve bu prensliklerin hepsi de sultandan bağımsızdır.

 

 

 

BİRİNCİ MAKALE

Bitlis Prensliği 

Bu prenslik, ismi Bitlis olan başkenti kadar kayda değer değildir, ki Bitlis tüm bölgeye ismini de vermiştir. Bazıları her ne kadar Bitlis için Kürdistan’ın başkenti adlandırmasından memnuniyet duysalar da, şehrin vasat güzelliği ve ticaretinden dolayı kabul görebilir. Ancak tüm Kürdistan’ın buranın Bey’ine bağlı olduğu yanlış olur, zira yedi prenslik de birbirinden bağımsızdır. 

Bitlis çok güzel ve bir o kadar da güçlü bir şehir ve hemen hemen Şark’taki tüm milletlerle ticaret yapmakta. Ticaretin ana dalı köle pazarlamasıdır, ki Gürcistan’dan kaçırılan çocuk ve genç kızlar buraya getirilirler. Bir handa teşhir ve satış için toplanan hem erkek hem de kadın köleleri, satın almak isteyenler çıplak halde inceleme hakkına sahiptirler. Alıcılar Türkler ve Hristiyanlar.

Hristiyanlar çoğunlukta olup hepsi Ermenilerden oluşurken, bunlardan bazıları da Katolik Ermenilerdir. Şehir, ticaret açısından büyük zenginliğe sahip. 

 

Buralarını Bendemahi nehri sulamakta. Şehrin havası nemli ve yollar iyi değil. Yaygın ve hakim olan dil Kürdçe’dir. Ancak Türkçe ve Farsça da konuşuluyor. Buranın Bey’i, veyahut valisi, mütesellim unvanını taşıyor.

Zaman zaman Diyarbekir paşası ve zaman zaman da Fars Şahından aldığı bu yetki ile kibirli bir yapıya bürünen Bey, dönemin şartlarına uygun olarak, komşularından hangisini kendine yakın görürse onun koruması altında yer alıyor. Şehrin sakinleri sert ve gururlar. Nüfusu ise, Şark’ın değişik yerlerinden buraya gelerek iş kurmuş farklı tüccarların da ikamet ettiği, yaklaşık elli bin kişiden oluşmaktadır. //

Kaynak: ‘Storia della regione del Kurdistan e delle sette di religione ivi esistenti ’, P.M. Giuseppe Campanile, Napoli, 1818.

 

Derleyen: Baran Zeydanlıoğlu

Çeviri:       Baran Zeydanlıoğlu, B. Jawad

 

 

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayımlanamaz.

Etiketler: / / / / /

1510’ların Bitlis’ini, Van Gölü çevresini ve Van’ı anlatan İtalyan tüccar
İtalyan bir tüccarın 16. yüzyılda kaleme aldığı anlatımından, kendisinin 1507 yılında Şah İsmail’in ordusu ile birlikte Erzincan’a geldiğini öğreniyoruz. Kırk...
Bitlis’in tarihi mahalleleri ve yerli aileleri
’Bu şehrin büyüleyiciliğini dün akşam vadiden geçerken hissetmiştim, ancak bu sabah gördüklerimden sonra, buranın yapısı ve konumlandırılması itibari ile Batı...
Şerefxanê Bedlîsî – Yaşamı ve Eserleri
Şerefxanê Bedlîsî, 25 Şubat 1543 yılında Mir Şemseddin’in oğlu olarak İran’ın Kerehrud şehrinde dünyaya geldi. Çocukluk yılları Safevi devletinde geçti....
Selahaddin Eyyubi’nin kendi kaleminden Kürdler ve hayatı
İskenderiye Kütüphanesinde bulunan Selahattin Eyyubi’nin el yazması günlüğü, Fransız kadın yazar Genevieve Chauvel tarafından romanlaştırılmış. Mısır, Suriye, Yemen ve Filistin...
Bitlis’te konuşulan dillerin tarihçesi, inkar ve asimilasyon
Bir çok kavim ve medeniyete ev sahipliği yapmış olan Bitlis, hem mimari hem de kültürel olarak muazzam bir geçmişe sahiptir....
Antik Çağ’da Kürdler
Kürtler, Ortadoğu’nun en eski halklarından olup Toros dağlarından Zagros dağlarına kadar uzanan coğrafyada yaşayan ve Hint-avrupa dil grubuna ait bir...
Seyyahların gözüyle  Bitlis ahalisi ve giyim kuşamları, 1600 -1900
‘Bitlis çarşısının üzeri örgülü hasır halılar ve kuru dallarla örtülmüş dar sokaklardan oluşmakta. Tezgahlar çok zengin meyve ve sebze çeşitleri...
Bitlis’in Deliklitaş’ı
’Bu Delikli Taş aynı zamanda bir pınardır’ diye yazmıştır Şerefxanê Bedlîs-î Farsça olarak Bitlis’te kaleme aldığı ve 1597 yılında tamamladığı...
Şerefxanê Bedlîsî ve Osmanlı Padişahı III.Murad minyatürü
Bitlis’in Kürt Hükümdarı Şerefxanê Bedlîsî (sağda ayakta) ve Osmanlı Padişahı III.Murad’ı gösteren minyatür.   ‪Şerefxanê Bedlîsî’nin babası Mir Şemseddin, Osmanlı’yla...
Bitlis Hizanlı Law Reşid ve Kemal Fevzi
Minarelerden yükselen ezan sesi, Bitlis Çarşısı’nda tatlı bir telaşın başlamasına neden olmuştu. Orucun son günüydü. Son iftar açılmış, son şerbetler...
Zorqlu Kürd? Zorq neresi ola?
1850 sonrası Bitlis ve civarından geçmiş bazı seyyahların anlatımları ile birlikte yayımlanmış bir gravürün altında Fransızca olarak ’guerrier Kurde de...
Bitlisli Said-i Kurdi ve Venezüellalı Rafael de Nogales
Çeşitli yayın organları ve platformlarda paylaşılan bir görsel için ‘Saidi Nursi’nin cephede çekilmiş fotoğrafı’ veya ‘Bediüzamman’ın Ruslara karşı savaşırken fotoğrafı’...
1882’deki Büyük Bitlis Yangını
Bitlis şehir merkezinde vuku bulmuş bir çok doğal felaket, sosyolojik ve siyasi hadiselere dair anlatımlar hep var olmuşlardır. Kıtlık, muhacirlik,...
1913 – Bir Bitlisli Kürd Bebek
Bu çeviri, rahibe Mary D. Uline’in Bitlis’ten Amerika’ya göndermiş olduğu bir mektubun içeriğine aittir. Bitlis Amerikan – Ermeni İlahiyat Kız...
1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ