Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 5,44 / Satış: 5,46
€ EURO → Alış: 6,22 / Satış: 6,25

1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile

1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
  • 25.12.2018

Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi sırasında gezip gördüğü yerleşim yerleri ve ahalisine dair detaylı anlatımları içeren, ‘Storia della regione del Kurdistan e delle sette di religione ivi esistenti ’(Kürdistan bölgesi ve orada yaşayan tarikatların tarihi) adlı kitabının, Bitlis kısmını içermektedir. Kitap ilk kez İtalyanca olarak 1818 yılında Napoli’de basılmıştır.

 

 

 

 

Rahip Campenile’nin içinde dört adet gravür kullandığı 250 sayfadan oluşan bu kitabı, aynı zamanda ilk Kürdoloji çalışmalarından biri olarak da kabul edilir.

 

 

 

 

Bitlis Kürd beyliği de dahil olmak üzere, diğer Kürd Beylikleri’ne de değinen Campanile, o döneme dair siyasi, sosyolojik, coğrafik, dilsel, dinsel ve ekonomik bir çok konu hakkında teferruatlı bilgi aktarmaktadır. Kitabın Bitlis bölümünü kapsayan 5-7. sayfalardaki anlatım, İtalyanca orijinal eserden aslına sadık kalınarak, önce İtalyanca’dan İsveççe’ye, ardından da İsveççe’den Türkçe’ye çevrilmiştir. 

 

 

Derleyen: Baran Zeydanlıoğlu

Çeviri:       Baran Zeydanlıoğlu, B. Jawad

 

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

Kürdistan’daki prenslikler (mirlikler/beylikler) ve onların etki alanları

Kürdistan yedi bölgeye veya Müslüman prensliklere ayrılır; yani Bitlis, Agari (Hakkari) ki Şambo olarak da bilinir, Botan, Badinan, Soran, Baba, Karaciolan ve bu prensliklerin hepsi de sultandan bağımsızdır.

 

 

 

BİRİNCİ MAKALE

Bitlis Prensliği 

Bu prenslik, ismi Bitlis olan başkenti kadar kayda değer değildir, ki Bitlis tüm bölgeye ismini de vermiştir. Bazıları her ne kadar Bitlis için Kürdistan’ın başkenti adlandırmasından memnuniyet duysalar da, şehrin vasat güzelliği ve ticaretinden dolayı kabul görebilir. Ancak tüm Kürdistan’ın buranın Bey’ine bağlı olduğu yanlış olur, zira yedi prenslik de birbirinden bağımsızdır. 

Bitlis çok güzel ve bir o kadar da güçlü bir şehir ve hemen hemen Şark’taki tüm milletlerle ticaret yapmakta. Ticaretin ana dalı köle pazarlamasıdır, ki Gürcistan’dan kaçırılan çocuk ve genç kızlar buraya getirilirler. Bir handa teşhir ve satış için toplanan hem erkek hem de kadın köleleri, satın almak isteyenler çıplak halde inceleme hakkına sahiptirler. Alıcılar Türkler ve Hristiyanlar.

Hristiyanlar çoğunlukta olup hepsi Ermenilerden oluşurken, bunlardan bazıları da Katolik Ermenilerdir. Şehir, ticaret açısından büyük zenginliğe sahip. 

 

Buralarını Bendemahi nehri sulamakta. Şehrin havası nemli ve yollar iyi değil. Yaygın ve hakim olan dil Kürdçe’dir. Ancak Türkçe ve Farsça da konuşuluyor. Buranın Bey’i, veyahut valisi, mütesellim unvanını taşıyor.

Zaman zaman Diyarbekir paşası ve zaman zaman da Fars Şahından aldığı bu yetki ile kibirli bir yapıya bürünen Bey, dönemin şartlarına uygun olarak, komşularından hangisini kendine yakın görürse onun koruması altında yer alıyor. Şehrin sakinleri sert ve gururlar. Nüfusu ise, Şark’ın değişik yerlerinden buraya gelerek iş kurmuş farklı tüccarların da ikamet ettiği, yaklaşık elli bin kişiden oluşmaktadır. //

Kaynak: ‘Storia della regione del Kurdistan e delle sette di religione ivi esistenti ’, P.M. Giuseppe Campanile, Napoli, 1818.

 

Derleyen: Baran Zeydanlıoğlu

Çeviri:       Baran Zeydanlıoğlu, B. Jawad

 

 

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayımlanamaz.

Etiketler: / / / / /

Bitlisli Said-i Kurdi ve Venezüellalı Rafael de Nogales
Çeşitli yayın organları ve platformlarda paylaşılan bir görsel için ‘Saidi Nursi’nin cephede çekilmiş fotoğrafı’ veya ‘Bediüzamman’ın Ruslara karşı savaşırken fotoğrafı’...
1882’deki Büyük Bitlis Yangını
Bitlis şehir merkezinde vuku bulmuş bir çok doğal felaket, sosyolojik ve siyasi hadiselere dair anlatımlar hep var olmuşlardır. Kıtlık, muhacirlik,...
1913 – Bir Bitlisli Kürd Bebek
Bu çeviri, rahibe Mary D. Uline’in Bitlis’ten Amerika’ya göndermiş olduğu bir mektubun içeriğine aittir. Bitlis Amerikan – Ermeni İlahiyat Kız...
1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi...
Dersimli Kürd kızı Emê  ve  Harput Misyoner Okulu
Bu çeviri, Harput Amerikan İlahiyat Okulu’nda 1857 – 1893 yılları arasında idarecilik yapmış, Amerikalı misyoner çift Bay ve Bayan Crosby...
Gürcistan’ın Kürt Asıllı Prensesi, Eyyubilerin Ahlat Melikesi Tamta’nın Maceraları
  Kürt asıllı bir Ermeni-Gürcü prensesi olan Tamta (1195?-1254) 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın ilk yarısında yaşamış, ömrünün son...
Bitlis Kürd Hanı’nın 1655’deki dillere destan kütüphanesi ve akıbeti
‘Ey vilayet halkı, kaçan hanın bu Van kuluna 200 kese borcu vardır ve 40 bin koyun Malazgird Beyi Mehmed beye...
Della Valle’nin 1617’deki mektubunda Bitlis Beyi ve Kürdler
  Bitlis tarihi içerikli yazılarda, yabancı batılı seyyahların bu şehre dair izlenim ve anlatımlarına hep değinilir. Yazdığı eserlerde Bitlis’e değinen...
Kürt-Osmanlı İttifakı Bağlamında; İdris-i Bitlisi
  İdris-i Bitlisî, 1452 (bazı kaynaklar da 1457) yılında Rojkan Kürt (Bitlis Hükümdarlığının) idari merkezi olan Bitlis şehrinde Hüsameddin Bitlisi’nin...
AHLAT’I YÖNETEN ”SÖKMENOĞULLARI” KÜRT MÜYDÜ?
  Daha Türkler gelmeden önce Azerbaycan’da, Kürdistan’da, Ermenistan ve Gürcistan’ın doğu ve güney bölümlerinde Rewadi, Merwani ve Şeddadi Kürt devletleri...
Osmanlı Söylemi ve Bir Hegemonyayı Aklama – Kürdistan Sorunu
‘Tarihi, işlemediği biçimde yargılamak hakkına sahip değiliz ve böyle bir tavır bizi fazla bir yere ulaştırmaz. Ancak “olguların” oluş biçimleri...
Lord Kinross’un 1951 Bitlis ziyareti – Ahlat, Tatvan ve Deli Mito
‘Lord Kinross – Kutsal Anadolu Toprakları’ adı ile 2003 yılında Türkçe’ye çevirilmiş bir kitabı okurken, hem dili hem de tanımlamaları...
Silêmanê Kurd li Swêdê – Rohat Alakom
            Xebata lêkolerê kurd Rohat Alakom di derbarê yekem penaberê kurd ku di sala 1929an...
İsmet İnönü’ye Gönderilen Dersim-Ovacık Kürt Raporu
  Jön Türklerle başlayan ‘tek tipleştirme’ politikası Cumhuriyetin ilanıyla beraber ‘Kemalizm’ kimliği altında bütün Kürt coğrafyasını etkisi altına aldı.  ...
Sultan II.Abdulhamid’e Yönelik Suikast’e Karışan Bitlisli Ermeniler
  Sultan II.Abdulhamid’e karşı 21 Temmuz 1905 günü ‘Ermeni Devrimci Federasyonu’ tarafından Hamidiye Camii önünde bombalı suikast düzenlendi.    ...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ