Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 8,54 / Satış: 8,57
€ EURO → Alış: 10,09 / Satış: 10,13

1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile

1810’ların Bitlis’i ve Rahip Giuseppe Campanile
  • 25.12.2018

Bu çeviri, 1802 yılında Vatikan tarafından Musul’a gönderilen İtalyan rahip Giuseppe Campanile’nin (1762 – 1835), Kürdistan coğrafyasındaki onüç yıllık görevi sırasında gezip gördüğü yerleşim yerleri ve ahalisine dair detaylı anlatımları içeren, ‘Storia della regione del Kurdistan e delle sette di religione ivi esistenti ’(Kürdistan bölgesi ve orada yaşayan tarikatların tarihi) adlı kitabının, Bitlis kısmını içermektedir. Kitap ilk kez İtalyanca olarak 1818 yılında Napoli’de basılmıştır.

 

 

 

 

Rahip Campenile’nin içinde dört adet gravür kullandığı 250 sayfadan oluşan bu kitabı, aynı zamanda ilk Kürdoloji çalışmalarından biri olarak da kabul edilir.

 

 

 

 

Bitlis Kürd beyliği de dahil olmak üzere, diğer Kürd Beylikleri’ne de değinen Campanile, o döneme dair siyasi, sosyolojik, coğrafik, dilsel, dinsel ve ekonomik bir çok konu hakkında teferruatlı bilgi aktarmaktadır. Kitabın Bitlis bölümünü kapsayan 5-7. sayfalardaki anlatım, İtalyanca orijinal eserden aslına sadık kalınarak, önce İtalyanca’dan İsveççe’ye, ardından da İsveççe’den Türkçe’ye çevrilmiştir. 

 

 

Derleyen: Baran Zeydanlıoğlu

Çeviri:       Baran Zeydanlıoğlu, B. Jawad

 

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

Kürdistan’daki prenslikler (mirlikler/beylikler) ve onların etki alanları

Kürdistan yedi bölgeye veya Müslüman prensliklere ayrılır; yani Bitlis, Agari (Hakkari) ki Şambo olarak da bilinir, Botan, Badinan, Soran, Baba, Karaciolan ve bu prensliklerin hepsi de sultandan bağımsızdır.

 

 

 

BİRİNCİ MAKALE

Bitlis Prensliği 

Bu prenslik, ismi Bitlis olan başkenti kadar kayda değer değildir, ki Bitlis tüm bölgeye ismini de vermiştir. Bazıları her ne kadar Bitlis için Kürdistan’ın başkenti adlandırmasından memnuniyet duysalar da, şehrin vasat güzelliği ve ticaretinden dolayı kabul görebilir. Ancak tüm Kürdistan’ın buranın Bey’ine bağlı olduğu yanlış olur, zira yedi prenslik de birbirinden bağımsızdır. 

Bitlis çok güzel ve bir o kadar da güçlü bir şehir ve hemen hemen Şark’taki tüm milletlerle ticaret yapmakta. Ticaretin ana dalı köle pazarlamasıdır, ki Gürcistan’dan kaçırılan çocuk ve genç kızlar buraya getirilirler. Bir handa teşhir ve satış için toplanan hem erkek hem de kadın köleleri, satın almak isteyenler çıplak halde inceleme hakkına sahiptirler. Alıcılar Türkler ve Hristiyanlar.

Hristiyanlar çoğunlukta olup hepsi Ermenilerden oluşurken, bunlardan bazıları da Katolik Ermenilerdir. Şehir, ticaret açısından büyük zenginliğe sahip. 

 

Buralarını Bendemahi nehri sulamakta. Şehrin havası nemli ve yollar iyi değil. Yaygın ve hakim olan dil Kürdçe’dir. Ancak Türkçe ve Farsça da konuşuluyor. Buranın Bey’i, veyahut valisi, mütesellim unvanını taşıyor.

Zaman zaman Diyarbekir paşası ve zaman zaman da Fars Şahından aldığı bu yetki ile kibirli bir yapıya bürünen Bey, dönemin şartlarına uygun olarak, komşularından hangisini kendine yakın görürse onun koruması altında yer alıyor. Şehrin sakinleri sert ve gururlular. Nüfusu ise, Şark’ın değişik yerlerinden buraya gelerek iş kurmuş farklı tüccarların da ikamet ettiği, yaklaşık elli bin kişiden oluşmaktadır. //

Kaynak: ‘Storia della regione del Kurdistan e delle sette di religione ivi esistenti ’, P.M. Giuseppe Campanile, Napoli, 1818.

 

Derleyen: Baran Zeydanlıoğlu

Çeviri:       Baran Zeydanlıoğlu, B. Jawad

 

 

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayımlanamaz.

Etiketler: / / / / / /

‘’İlk Gece Hakkı’’ Dolayımında Tarih Yazımı, Yöntem ve Kaynakların Kullanımı: Taner Akçam’a Cevap
  Bilindiği üzere tarih yazımının kendine has bir metodolojisi vardır. Tarihin ideolojik/sübjektif, özcü, kısmi ve çarpık bir vaziyet almaması için...
Taner Akçam’ın İddiaları ve Tarihi Gerçekler
Tarihi olay ve olgular bir değerlendirmeye tabi tutulacaksa, bu değerlendirmenin ilk şartı, olay veya olguların yaşandığı dönemin koşulları ve özelliklerinin...
Taner Akçam’ın Suçlamalarına Cevabımızdır
Bilindiği üzere Prof. Taner Akçam’ın 20 Nisan 2021 tarihinde Gazete Duvar’a verdiği röportajda sarf ettiği  “19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin...
Ermeni Sorunu ve Kürdler
Tarih çalışmalarında birincil kaynaklar büyük bir önem taşır. Bu kaynakların başlıcaları; gazeteler, filmler, fotoğraflar, el yazmaları, nüfus sayımları, tapu kayıtları,...
Tarih Kayıt Cetveliyse Sosyoloji Bunun Toplum Vicdanındaki Karşılığıdır
Tarih bilimi toplumlarla ilgili verileri ortaya koyarken belgesel nitelikteki kırıntıları bir araya getirerek toplumlar hakkında genellemeler yapmaktadır. Sosyoloji bilimi ise...
‘Kuyruklu Kürt’ aşağılaması tutmadı, ‘ilk gece hakkı’ genellemesi deneyelim
‘Öküz düşünce bıçak çeken çok olurmuş’ diye bir söz vardır. Zayıf, savunmasız ve güçsüz duruma düşüldüğü taktirde, o anki durumunuzdan...
Tarihçi Taner Akçam’a Tepki
  Tarihçi Taner Akçam’ın ”19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi.” ifadelerine...
Kürtler Savaşçı ve Özgürlüklerini Seven Bir Milettir
Babil harabeleri, muazzam boyutları ile yolcuyu etkiliyor; binalar, duvarlar veya kapılar olduğu için değil, ama bir zamanlar bir binanın bulunduğu...
Endülüs’ün Emevi Abdurrahman’ı bilinirken, Bitlis Beyliği’nin Kürd Abdal Han’ı hiç bilinmez
İsimlerini çeşitli nedenlerden dolayı tarihe yazdırmış ünlü hükümdarlar vardır. Kimi cesareti, kurnazlığı, ele geçirdiği topraklar ve savaşçılığı ile, kimi de...
Bitlis’te ateşler eşliğinde Xetire, Têrintêz ve Ayd-i Kurdî kutlanırdı
Kürdlerin çok zengin, köklü ve bir okadar da kadim sözlü anlatım geleneği vardır. Kah dengbej geleneği ile kah çîvanoklar anlatımları...
Kürt Tarihinde Newroz’un Yeri
Newroz Bayramı Kürt Ulusal Bayramları içerisinde önemli bir yere sahiptir. Newroz Bayramı üzerine bir çok kutlama ritüeli bulunmaktadır. Kürtler dışında...
Gökmeydan değil, Gog Meydan. Nam-ı diğer Çevgan Meydanı
Bitlis’in ünlü meydanları denilince, akıllara hemen Avel Meydan ve Gökmeydan gelir. Bazı yerlerde Gök Meydan şeklinde yazılsa da genellikle bitişik...
‘Mewlidê Kirdî’ adı üzerine
İnternet ortamında menşei belli olmayan birçok saçma dezenformasyon her gün dolaşıma giriyor. Elbette dikkate alınmamalı, ama kimi temel noktalarda cevap...
Ekim 1881- Kürd kumandanın top güllesi ile infazı
‘İnfazın gerçekleşeceği günden bir gün öncesi, ağzı havaya doğru kaldırılmış o büyük kalibreli demirden yapılma top meydana kurulmuştu. Şafağın sökmesiyle...
Manuscute neresidir? Bitlis’ten üç, Diyarbekir’den beş günlük mesafededir
1600 yılının temmuz ayında, beraberindeki altı yüz kişilik bir kervan eşliğinde Halep üzeri Diyarbekir ve Bitlis yaparak yolculuğuna devam eden...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ