Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,85 / Satış: 6,88
€ EURO → Alış: 7,73 / Satış: 7,76

Bitlisli Kürd Zaro Ağa da 1931 yılında Liverpool’da futbol oynadı

Bitlisli Kürd Zaro Ağa da 1931 yılında Liverpool’da futbol oynadı
  • 09.05.2019

İngiliz futbol takımı Liverpool’un Barselona futbol takımını dün akşam Liverpool Anfield stadyumunda 4-0 yenmesi ile biten o tarihi maç, dünyanın her yerindeki futbolseverler gibi Bitlisliler tarafından da büyük bir ilgi ile izlendi. Ancak Bitlisliler arasında acaba kaç kişi hemşehrileri ve 160 yaşına kadar yaşamış olmasıyla tarihe geçen dünyaca ünlü Mutkili Zaro Ağa’nın da 1931 yılında Liverpool’da top oynadığını biliyor(du)?

Nasıl mı? Önce Zaro Ağa’dan biraz bahsedelim.

 

 

Baran Zeydanlıoğlu

 

Bitlisli Şemsi Ağa’nın oğlu olan Zaro, 1774 -1777 yılları arasında Bitlis’in Mutki ilçesi/Meydan Köyü’nde bir Zaza Kürdü ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. 18 yaşında, yani 1790’larda İstanbul’a gelen Zaro, orada hamal olarak çalışmaya başlar. Yaşamı boyunca 11 kez evlilik yapar ve bu evliliklerinden de 36 çocuğu olur. Ancak Zaro hayattayken bir tanesi hariç tüm çocukları ölür. Zaro Ağa öldüğünde en son doğan kızı 60 yaşlarındaymış.

 

1798’de Osmanlı Ordusu’nda asker olan Zaro, Akka kalesinde Napolyon’un ordularına karşı savaşır. 1800’lü yılların başlarında inşa olunan Selimiye Kışlası’nın inşaatında da çalışan Zaro, 1828’teki Rus – Osmanlı savaşına da katılır.

Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra hamallık işine geri dönen Zaro Ağa, kısa sürede kâhya olup Kürd hamallara 20 yıl süreyle ağabeylik edip iskelelerden pay alır. Bu zaman sarfında da hamallar camiasında kendisine ölene dek büyük bir saygı ve hürmet gösterilmiştir. İstanbul Belediyesi’nde de bir dönem serhademe ünvanı ile çalışmışlığı da olur Zaro’nun.

 

1920’lerde İstanbul’daki Sanayi-i Nefise mektebinde talebelere modellik yaparken, dönemin idarecileri, Zaro’nun yaşını kullanarak gelir elde edebileceklerinin farkına varırlar ve Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti tarafından bir reklâm kampanyası organize ederler. Kampanya o dönemin en önemli ticari mallarından biri olan fındıkla başlar. Zaro Ağa’nın yaşı ve yediği yemeklere atıfta bulunarak düşünülen tanıtım çalışmaları, Macaristan’da dört dile çevrilerek tüm dünyaya dağıtılan kartpostallarla ivme kazanır.

 

Zaro Ağa’nın dünyanın en yaşlı insanı olarak kabul edilmesi, bazı işadamlarının girişimleri sonucu Zaro’nun dünyanın değişik bölgelerini gezme ve görmesine imkan yaratır. Bu işadamları, 1925’lerde Zaro Ağa’ya bolluk ve bereket vaat ederak onu Avrupa ve Amerika’ya götürürler.

Avrupa turnelerinden birisinde organizatörler Zaro’yu İngiltere’deki sirklere çıkartır. İngiltere’de ünü yayılan Zaro çeşitli açılışlar, sergiler ve etkinliklerde boy gösterir. İşte bu etkinliklerden biri de 9 Ağustos 1931 tarihinde İngiltere’nin Liverpool şehrindeki Goodison Park Stadyumu’nda gerçekleşen bir futbol müsabakasıdır.

‘156 – halen güçlü. Dünya’nın en yaşlı insanı Zaro Ağa, biraz top oynamak için henüz daha yaşlı değil. Kendisini Everton’un renkleri içinde ve Dixie Dean (Blues Skipper) ile görüyorsunuz’ – 9 Ağustos 1931

 

O tarihte 156 yaşında olduğu gazetelerde çıkan Kürd Zaro Ağa, İngiltere ve Liverpool’un ünlü futbol takımı Everton ile birlikte sahaya çıkar. Liverpool futbol takımının günümüzdeki sahası olan Anfield’e sadece 800 metre uzaklıkta olan Everton’un sahası Goodison Park, meraklı seyirciler ile tıktık tıklım doludur. Çünkü dönemin dünyaca ünlü futbolcusu ve gol kralı Dixie Dean Everton’un kaptanıdır ve Zaro Ağa ile birlikte maç öncesi ısınma yapacaklardır. Üzerinde Everton’un formasını taşıyan Zaro Ağa, trübünlerdeki onbinlerce taraftarın tezahürat ve alkışları ile etkinliğe katılır ve ulusal basın tarafından da bu tarihi an dünya haber ajanslarına geçilir.

İngiltere, İskoçya, Fransa, İtalya ve Yunanistan turneleri de gerçekleştiren Zaro Ağa İstanbul’a geri döner ve bir kaç sene sonra30 Haziran 1934 yılında da hayata veda eder.

Zaro Ağa’nın mezarı İstanbul Eyüp Sultan Camii kabristanında bulunmaktadır. Mezartaşının üstünde “Bitlisli Şemsi Ağa Oğlu 160 yaşında ölen Zaro Ağa’nın Ruhuna Fatiha – 1934” diye yazar.

 

 

Baran Zeydanlıoğlu, 8 Mayıs 2019

Kaynaklar

Rohat Alakom, Dünyanın En Yaşlı Adamı: Zaro Ağa (1774-1934), Avesta Yayınları, 2009.

Rohat Alakom, Eski İstanbul Kürtleri (1453-1925), Avesta Yayınları, 1998,

Mevlüt Çelebi, Dünyanın En Uzun Yaşayan Adamı: Zaro Ağa (1777-1934), Libra, 2010

Liverpool Courier Newspaper, August 1931

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.

Etiketler: / /

1961 yılının Tatvan’ı ve Van Gölü
Bitlis ve ilçelerine dair arşiv taraması sırasında karşılaştığım ‘Tatvan’ adlı bir geminin izini sürmeye başladım. Daha önceleri 1950’li yılların arşivlerinde...
Bitlis ve ilçelerinin tarihini anlatıyorlar gözleri kapalı, vicdanları esir bir halde
Memleketim olan Bitlis ve ilçelerinin tarihine dair arşiv çalışmalarına başlamam on beş seneden fazla olmuştur. Aslında doğup büyüdüğüm Tatvan’a ve...
Bitlis Rojkili Huma Hatun ve Kürdlere ‘Abbasi’ Denilmesi
1655 yılında Bitlis, Van, Diyarbekir ve Mardin mıntıkaları da dahil olmak üzere, çok geniş bir coğrafyayı gezen Osmanlı’nın ünlü seyyahı...
Kadim Bir Kürd Aşireti: Zeydan
Zeydan isminin kökeninin, Kürdçedeki zeyî-dan yani arıcılıkdaki ‘oğul vermek, çoğalmak’ fiili gibi bir kökenden geldiği söylenir. Zeydan (Zeîdan, Zeydanlı, Zeydî...
Bitlis’in konuşma ve yazı dilindeki X, Q, Ê, W harflerinin kullanılması
Dillerin, lehçelerin ve şivelerin kendilerine özgü vurguları ve kullanım şekilleri vardır. Kâh yazılı kâh sözlü olarak, belirli bir yapıya sahiptir...
“Kürd’e fırsat verme Yârâb” sözde şiir uydurmadır – Murat Bardakçı
“Kürd’e fırsat verme Yârâb, dehre sultân olmasın” mısrası ile başlayan şiiri güya Yavuz Sultan Selim yazmış, Berbat bir şiir bozuntusunun...
Prof. Dr. Ludwig Paul: Zazalar Kürd, Zazakî Kürdî Bir Dildir
Ludwig Paul, Zazaların Kürd olduğunu ve Zazakînin Kürdî bir “dil” olduğunu, her dil bir millettir teorisinin doğru olmadığını, bir milletin...
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’ya dair – Roşan Lezgin yazdı
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’nun Türkçü şiirlerinden öteden beri sözedilirdi ama bu şiirlerin nerede yayınlandıkları konusunda kaynak gösterilmezdi.      ...
Yaşar Kemal 1951 Haziran’ında Kurtalan’dan Bitlis’e geçerken
1951 yılının Haziran ayında bir röportaj muhabiri olarak gelir Yaşar Kemal ve diğer gazeteci arkadaşları Bitlis’e. Daha doğrusu trenle Kurtalan’a...
En Fazla Ermeni Kurtaran Kürt; Müküslü Muhtıla Bey
En fazla Ermeni’yi ölümden, gazap ve katliamdan kurtaran Kürt bana göre Van’ın Müküs (Bahçesaray) kazasından olan Beylerin Beyi Muhtıla Bey’dir. 19....
Mark Sykes’ın 1900’lerin Başında Bitlis’i Ziyareti Ve Kürd Aşiretleri Listesi
1879 doğumlu İngiliz siyasetçi, ajan, diplomat, asker, yazar ve bir gezgin olan Mark Sykes özellikle Osmanlı – Kürd ve Arap...
”Zazaki” ile ”Zaza Dili” Ayrı Şeylerdir
  Resmi dilde oluşturulan tanım ve kavramlar, bir süre sonra halk tarafından benimsenip içselleştiriliyor. Örneğin, hatırlıyorum, “Anadol” dediğimizde, sadece şimdiki...
Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir....
Cumhuriyet Dönemi Asimilasyon Politikaları: Siirt, Muş, Bitlis ve Van
  ”Asimilasyon olgusu, son iki asrın en büyük cinayetidir! Bu asimile olmuş taklitçiler ise ne kadar gülünç cinayetlere sebep olmuşlardır,...
Kurdolog Bazil Nikitin’den Times’e ”Dersim Harekatı” Eleştirisi
Bugünkü ‘’Cumhuryet’’ gazetesi, uzak şarkın vaziyeti hakkında bir makale neşrederek uzak şarkın o kadar uzakta olmadığını ve diğer Asya memleketlerinin...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ