Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 8,52 / Satış: 8,55
€ EURO → Alış: 10,09 / Satış: 10,13

Bitlisli Kürd Zaro Ağa da 1931 yılında Liverpool’da futbol oynadı

Bitlisli Kürd Zaro Ağa da 1931 yılında Liverpool’da futbol oynadı
  • 09.05.2019

İngiliz futbol takımı Liverpool’un Barselona futbol takımını dün akşam Liverpool Anfield stadyumunda 4-0 yenmesi ile biten o tarihi maç, dünyanın her yerindeki futbolseverler gibi Bitlisliler tarafından da büyük bir ilgi ile izlendi. Ancak Bitlisliler arasında acaba kaç kişi hemşehrileri ve 160 yaşına kadar yaşamış olmasıyla tarihe geçen dünyaca ünlü Mutkili Zaro Ağa’nın da 1931 yılında Liverpool’da top oynadığını biliyor(du)?

Nasıl mı? Önce Zaro Ağa’dan biraz bahsedelim.

 

 

Baran Zeydanlıoğlu

 

Bitlisli Şemsi Ağa’nın oğlu olan Zaro, 1774 -1777 yılları arasında Bitlis’in Mutki ilçesi/Meydan Köyü’nde bir Zaza Kürdü ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. 18 yaşında, yani 1790’larda İstanbul’a gelen Zaro, orada hamal olarak çalışmaya başlar. Yaşamı boyunca 11 kez evlilik yapar ve bu evliliklerinden de 36 çocuğu olur. Ancak Zaro hayattayken bir tanesi hariç tüm çocukları ölür. Zaro Ağa öldüğünde en son doğan kızı 60 yaşlarındaymış.

 

1798’de Osmanlı Ordusu’nda asker olan Zaro, Akka kalesinde Napolyon’un ordularına karşı savaşır. 1800’lü yılların başlarında inşa olunan Selimiye Kışlası’nın inşaatında da çalışan Zaro, 1828’teki Rus – Osmanlı savaşına da katılır.

Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra hamallık işine geri dönen Zaro Ağa, kısa sürede kâhya olup Kürd hamallara 20 yıl süreyle ağabeylik edip iskelelerden pay alır. Bu zaman sarfında da hamallar camiasında kendisine ölene dek büyük bir saygı ve hürmet gösterilmiştir. İstanbul Belediyesi’nde de bir dönem serhademe ünvanı ile çalışmışlığı da olur Zaro’nun.

 

1920’lerde İstanbul’daki Sanayi-i Nefise mektebinde talebelere modellik yaparken, dönemin idarecileri, Zaro’nun yaşını kullanarak gelir elde edebileceklerinin farkına varırlar ve Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti tarafından bir reklâm kampanyası organize ederler. Kampanya o dönemin en önemli ticari mallarından biri olan fındıkla başlar. Zaro Ağa’nın yaşı ve yediği yemeklere atıfta bulunarak düşünülen tanıtım çalışmaları, Macaristan’da dört dile çevrilerek tüm dünyaya dağıtılan kartpostallarla ivme kazanır.

 

Zaro Ağa’nın dünyanın en yaşlı insanı olarak kabul edilmesi, bazı işadamlarının girişimleri sonucu Zaro’nun dünyanın değişik bölgelerini gezme ve görmesine imkan yaratır. Bu işadamları, 1925’lerde Zaro Ağa’ya bolluk ve bereket vaat ederak onu Avrupa ve Amerika’ya götürürler.

Avrupa turnelerinden birisinde organizatörler Zaro’yu İngiltere’deki sirklere çıkartır. İngiltere’de ünü yayılan Zaro çeşitli açılışlar, sergiler ve etkinliklerde boy gösterir. İşte bu etkinliklerden biri de 9 Ağustos 1931 tarihinde İngiltere’nin Liverpool şehrindeki Goodison Park Stadyumu’nda gerçekleşen bir futbol müsabakasıdır.

‘156 – halen güçlü. Dünya’nın en yaşlı insanı Zaro Ağa, biraz top oynamak için henüz daha yaşlı değil. Kendisini Everton’un renkleri içinde ve Dixie Dean (Blues Skipper) ile görüyorsunuz’ – 9 Ağustos 1931

 

O tarihte 156 yaşında olduğu gazetelerde çıkan Kürd Zaro Ağa, İngiltere ve Liverpool’un ünlü futbol takımı Everton ile birlikte sahaya çıkar. Liverpool futbol takımının günümüzdeki sahası olan Anfield’e sadece 800 metre uzaklıkta olan Everton’un sahası Goodison Park, meraklı seyirciler ile tıktık tıklım doludur. Çünkü dönemin dünyaca ünlü futbolcusu ve gol kralı Dixie Dean Everton’un kaptanıdır ve Zaro Ağa ile birlikte maç öncesi ısınma yapacaklardır. Üzerinde Everton’un formasını taşıyan Zaro Ağa, trübünlerdeki onbinlerce taraftarın tezahürat ve alkışları ile etkinliğe katılır ve ulusal basın tarafından da bu tarihi an dünya haber ajanslarına geçilir.

İngiltere, İskoçya, Fransa, İtalya ve Yunanistan turneleri de gerçekleştiren Zaro Ağa İstanbul’a geri döner ve bir kaç sene sonra30 Haziran 1934 yılında da hayata veda eder.

Zaro Ağa’nın mezarı İstanbul Eyüp Sultan Camii kabristanında bulunmaktadır. Mezartaşının üstünde “Bitlisli Şemsi Ağa Oğlu 160 yaşında ölen Zaro Ağa’nın Ruhuna Fatiha – 1934” diye yazar.

 

 

Baran Zeydanlıoğlu, 8 Mayıs 2019

Kaynaklar

Rohat Alakom, Dünyanın En Yaşlı Adamı: Zaro Ağa (1774-1934), Avesta Yayınları, 2009.

Rohat Alakom, Eski İstanbul Kürtleri (1453-1925), Avesta Yayınları, 1998,

Mevlüt Çelebi, Dünyanın En Uzun Yaşayan Adamı: Zaro Ağa (1777-1934), Libra, 2010

Liverpool Courier Newspaper, August 1931

 

Bitlisname.com kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.

Etiketler: / /

İtalya’da yazılan 1829 tarihli Bitlis Sultanı ve Köle Kız adlı eser
Özellikle 1600 – 1800 yılları arasında, Şark’a ait masallardan ve o diyarda vuku bulmuş hadiselerden esinlenerek yarı kurgu – yarı...
‘’İlk Gece Hakkı’’ Dolayımında Tarih Yazımı, Yöntem ve Kaynakların Kullanımı: Taner Akçam’a Cevap
  Bilindiği üzere tarih yazımının kendine has bir metodolojisi vardır. Tarihin ideolojik/sübjektif, özcü, kısmi ve çarpık bir vaziyet almaması için...
Taner Akçam’ın İddiaları ve Tarihi Gerçekler
Tarihi olay ve olgular bir değerlendirmeye tabi tutulacaksa, bu değerlendirmenin ilk şartı, olay veya olguların yaşandığı dönemin koşulları ve özelliklerinin...
Taner Akçam’ın Suçlamalarına Cevabımızdır
Bilindiği üzere Prof. Taner Akçam’ın 20 Nisan 2021 tarihinde Gazete Duvar’a verdiği röportajda sarf ettiği  “19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin...
Ermeni Sorunu ve Kürdler
Tarih çalışmalarında birincil kaynaklar büyük bir önem taşır. Bu kaynakların başlıcaları; gazeteler, filmler, fotoğraflar, el yazmaları, nüfus sayımları, tapu kayıtları,...
Tarih Kayıt Cetveliyse Sosyoloji Bunun Toplum Vicdanındaki Karşılığıdır
Tarih bilimi toplumlarla ilgili verileri ortaya koyarken belgesel nitelikteki kırıntıları bir araya getirerek toplumlar hakkında genellemeler yapmaktadır. Sosyoloji bilimi ise...
‘Kuyruklu Kürt’ aşağılaması tutmadı, ‘ilk gece hakkı’ genellemesi deneyelim
‘Öküz düşünce bıçak çeken çok olurmuş’ diye bir söz vardır. Zayıf, savunmasız ve güçsüz duruma düşüldüğü taktirde, o anki durumunuzdan...
Tarihçi Taner Akçam’a Tepki
  Tarihçi Taner Akçam’ın ”19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi.” ifadelerine...
Kürtler Savaşçı ve Özgürlüklerini Seven Bir Milettir
Babil harabeleri, muazzam boyutları ile yolcuyu etkiliyor; binalar, duvarlar veya kapılar olduğu için değil, ama bir zamanlar bir binanın bulunduğu...
Endülüs’ün Emevi Abdurrahman’ı bilinirken, Bitlis Beyliği’nin Kürd Abdal Han’ı hiç bilinmez
İsimlerini çeşitli nedenlerden dolayı tarihe yazdırmış ünlü hükümdarlar vardır. Kimi cesareti, kurnazlığı, ele geçirdiği topraklar ve savaşçılığı ile, kimi de...
Bitlis’te ateşler eşliğinde Xetire, Têrintêz ve Ayd-i Kurdî kutlanırdı
Kürdlerin çok zengin, köklü ve bir okadar da kadim sözlü anlatım geleneği vardır. Kah dengbej geleneği ile kah çîvanoklar anlatımları...
Kürt Tarihinde Newroz’un Yeri
Newroz Bayramı Kürt Ulusal Bayramları içerisinde önemli bir yere sahiptir. Newroz Bayramı üzerine bir çok kutlama ritüeli bulunmaktadır. Kürtler dışında...
Gökmeydan değil, Gog Meydan. Nam-ı diğer Çevgan Meydanı
Bitlis’in ünlü meydanları denilince, akıllara hemen Avel Meydan ve Gökmeydan gelir. Bazı yerlerde Gök Meydan şeklinde yazılsa da genellikle bitişik...
‘Mewlidê Kirdî’ adı üzerine
İnternet ortamında menşei belli olmayan birçok saçma dezenformasyon her gün dolaşıma giriyor. Elbette dikkate alınmamalı, ama kimi temel noktalarda cevap...
Ekim 1881- Kürd kumandanın top güllesi ile infazı
‘İnfazın gerçekleşeceği günden bir gün öncesi, ağzı havaya doğru kaldırılmış o büyük kalibreli demirden yapılma top meydana kurulmuştu. Şafağın sökmesiyle...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ