Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 6,85 / Satış: 6,88
€ EURO → Alış: 7,73 / Satış: 7,76

Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile

Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
  • 23.12.2019

21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir.

Çil, Kürdçe ‘kırk’ demektir. Yani kırk gün sürecek ‘Zemheri’nin başlangıcı. Yelda ise ’tekrardan doğuş, güneşin tekrardan ortaya çıkması demektir.

 

 

 

 

Baran Zeydanlıoğlu

 

Tüm İrani halkları gibi, Kürdler tarafından da binlerce yıldır kutlanan bir gelenek olan Şeva Çile Bitlis’te de bilinir ve kutlanırmış. Tatlılar yapılır şerbetler hazırlanırmış. Bolluk ve bereket getirsin diye narlar kırılır ve tanelenip dağıtılırmış aile fertleri, konu komşuya. Eylül ayında soğuk mahsenlerde stoklanan karpuz ve diğer meyveler Aralık ayında çıkartılır ve kuruyemişler ile birlikte Şevê Yelda’da yani Şeva Çile’de sevinçle yenilirmiş. Karpuz ve narın bu geceyi kutlamaların iki ana öüeği tüm kaynaklarda geçer. Karpuzun bağışıklık siztemi için olmazsa olmaz bir meyve olması, narın ise bolluk, bereket, çokluk ve ışığı/aydınlığı sembolize ettiği inancı binlerce yıllık bir gelenektir İrani halklar arasında. Farslardan Kürdlere, Afganlardan Taciklere, Azeriler, Ermeniler, Beluclardan Paştulara hepsinde vardır bu gelenek.

 

 

Güneşin batmasıyla tüm aile bireyleri, akrabalar ve komşular 21 Aralık akşamı bir araya gelerek, aylar öncesinden stoklanmış yiyecek ve meyvelerin yenilmesi eşliğinde, masallar anlatır, sohbet eder eğlenceler düzenler ve ta ertesi günü güneşin doğmasına kadar da bu etkinlikler devam edermiş. 21 Aralık akşamı güneşin batmasıyla meydanlarda ve tepelerde yakılan ateşler, ertesi gün güneşinin ilk ışıklarının yayılmasıyla söndürülürmüş.Ertesi günü yani 22 Aralık, yeni bir dönem olarak kabul edilir, doğaya, toprağa, güneşe ve suya olan itimat ve saygıdan ötürü, tabiatın cömertliği ve sunduğu zenginlikler için dualar edilirmiş. Yeni dönemde mahsülün, doğacak canlıların selameti için temennilerde bulunulur, sulhun, adaletin, kardeşliğin ve bolluğun devamlılığı için temenniler dile getirilirmiş.

 

Pagan inancı ve kültürlerinde de var olan bu gelenek, 3500 yıl önceki Zerdüşt inancının kutsal kitabı Avesta’da da geçer.

 

Günümüz İran halkları arasında çok daha teferruatlı ve renkli kutlamalar çerçevesinde kutlanır Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile . İnsanlar birbirlerine  sağlık huzur, esenlik ve mutluluk dolu cümleler kurar ve geleceğin selamet getirmesini dilerler.

 

’Ömrünüz Şevê Yelda kadar uzun, hayatınız karpuz kadar tatlı ve bahtınız da, nar gibi bolluk ve bereket dolu olsun’.

 

Baran Zeydanlıoğlu, 23 Aralık 2019

 

Etiketler: / / /

1961 yılının Tatvan’ı ve Van Gölü
Bitlis ve ilçelerine dair arşiv taraması sırasında karşılaştığım ‘Tatvan’ adlı bir geminin izini sürmeye başladım. Daha önceleri 1950’li yılların arşivlerinde...
Bitlis ve ilçelerinin tarihini anlatıyorlar gözleri kapalı, vicdanları esir bir halde
Memleketim olan Bitlis ve ilçelerinin tarihine dair arşiv çalışmalarına başlamam on beş seneden fazla olmuştur. Aslında doğup büyüdüğüm Tatvan’a ve...
Bitlis Rojkili Huma Hatun ve Kürdlere ‘Abbasi’ Denilmesi
1655 yılında Bitlis, Van, Diyarbekir ve Mardin mıntıkaları da dahil olmak üzere, çok geniş bir coğrafyayı gezen Osmanlı’nın ünlü seyyahı...
Kadim Bir Kürd Aşireti: Zeydan
Zeydan isminin kökeninin, Kürdçedeki zeyî-dan yani arıcılıkdaki ‘oğul vermek, çoğalmak’ fiili gibi bir kökenden geldiği söylenir. Zeydan (Zeîdan, Zeydanlı, Zeydî...
Bitlis’in konuşma ve yazı dilindeki X, Q, Ê, W harflerinin kullanılması
Dillerin, lehçelerin ve şivelerin kendilerine özgü vurguları ve kullanım şekilleri vardır. Kâh yazılı kâh sözlü olarak, belirli bir yapıya sahiptir...
“Kürd’e fırsat verme Yârâb” sözde şiir uydurmadır – Murat Bardakçı
“Kürd’e fırsat verme Yârâb, dehre sultân olmasın” mısrası ile başlayan şiiri güya Yavuz Sultan Selim yazmış, Berbat bir şiir bozuntusunun...
Prof. Dr. Ludwig Paul: Zazalar Kürd, Zazakî Kürdî Bir Dildir
Ludwig Paul, Zazaların Kürd olduğunu ve Zazakînin Kürdî bir “dil” olduğunu, her dil bir millettir teorisinin doğru olmadığını, bir milletin...
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’ya dair – Roşan Lezgin yazdı
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’nun Türkçü şiirlerinden öteden beri sözedilirdi ama bu şiirlerin nerede yayınlandıkları konusunda kaynak gösterilmezdi.      ...
Yaşar Kemal 1951 Haziran’ında Kurtalan’dan Bitlis’e geçerken
1951 yılının Haziran ayında bir röportaj muhabiri olarak gelir Yaşar Kemal ve diğer gazeteci arkadaşları Bitlis’e. Daha doğrusu trenle Kurtalan’a...
En Fazla Ermeni Kurtaran Kürt; Müküslü Muhtıla Bey
En fazla Ermeni’yi ölümden, gazap ve katliamdan kurtaran Kürt bana göre Van’ın Müküs (Bahçesaray) kazasından olan Beylerin Beyi Muhtıla Bey’dir. 19....
Mark Sykes’ın 1900’lerin Başında Bitlis’i Ziyareti Ve Kürd Aşiretleri Listesi
1879 doğumlu İngiliz siyasetçi, ajan, diplomat, asker, yazar ve bir gezgin olan Mark Sykes özellikle Osmanlı – Kürd ve Arap...
”Zazaki” ile ”Zaza Dili” Ayrı Şeylerdir
  Resmi dilde oluşturulan tanım ve kavramlar, bir süre sonra halk tarafından benimsenip içselleştiriliyor. Örneğin, hatırlıyorum, “Anadol” dediğimizde, sadece şimdiki...
Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir....
Cumhuriyet Dönemi Asimilasyon Politikaları: Siirt, Muş, Bitlis ve Van
  ”Asimilasyon olgusu, son iki asrın en büyük cinayetidir! Bu asimile olmuş taklitçiler ise ne kadar gülünç cinayetlere sebep olmuşlardır,...
Kurdolog Bazil Nikitin’den Times’e ”Dersim Harekatı” Eleştirisi
Bugünkü ‘’Cumhuryet’’ gazetesi, uzak şarkın vaziyeti hakkında bir makale neşrederek uzak şarkın o kadar uzakta olmadığını ve diğer Asya memleketlerinin...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ