Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 7,87 / Satış: 7,90
€ EURO → Alış: 9,28 / Satış: 9,32

Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile

Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
  • 23.12.2019

21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir Şab-i Yalda olarak da bilinir.

Çil, Kürdçe ‘kırk’ demektir. Yani kırk gün sürecek ‘Zemheri’nin başlangıcı. Yelda ise ’tekrardan doğuş, güneşin tekrardan ortaya çıkması demektir.

 

 

 

 

Baran Zeydanlıoğlu

 

Tüm İrani halkları gibi, Kürdler tarafından da binlerce yıldır kutlanan bir gelenek olan Şeva Çile Bitlis’te de bilinir ve kutlanırmış. Tatlılar yapılır şerbetler hazırlanırmış. Bolluk ve bereket getirsin diye narlar kırılır ve tanelenip dağıtılırmış aile fertleri, konu komşuya. Eylül ayında soğuk mahsenlerde stoklanan karpuz ve diğer meyveler Aralık ayında çıkartılır ve kuruyemişler ile birlikte Şevê Yelda’da yani Şeva Çile’de sevinçle yenilirmiş. Karpuz ve narın bu geceyi kutlamaların iki ana öüeği tüm kaynaklarda geçer. Karpuzun bağışıklık siztemi için olmazsa olmaz bir meyve olması, narın ise bolluk, bereket, çokluk ve ışığı/aydınlığı sembolize ettiği inancı binlerce yıllık bir gelenektir İrani halklar arasında. Farslardan Kürdlere, Afganlardan Taciklere, Azeriler, Ermeniler, Beluclardan Paştulara hepsinde vardır bu gelenek.

 

 

Güneşin batmasıyla tüm aile bireyleri, akrabalar ve komşular 21 Aralık akşamı bir araya gelerek, aylar öncesinden stoklanmış yiyecek ve meyvelerin yenilmesi eşliğinde, masallar anlatır, sohbet eder eğlenceler düzenler ve ta ertesi günü güneşin doğmasına kadar da bu etkinlikler devam edermiş. 21 Aralık akşamı güneşin batmasıyla meydanlarda ve tepelerde yakılan ateşler, ertesi gün güneşinin ilk ışıklarının yayılmasıyla söndürülürmüş.Ertesi günü yani 22 Aralık, yeni bir dönem olarak kabul edilir, doğaya, toprağa, güneşe ve suya olan itimat ve saygıdan ötürü, tabiatın cömertliği ve sunduğu zenginlikler için dualar edilirmiş. Yeni dönemde mahsülün, doğacak canlıların selameti için temennilerde bulunulur, sulhun, adaletin, kardeşliğin ve bolluğun devamlılığı için temenniler dile getirilirmiş.

 

Pagan inancı ve kültürlerinde de var olan bu gelenek, 3500 yıl önceki Zerdüşt inancının kutsal kitabı Avesta’da da geçer.

 

Günümüz İran halkları arasında çok daha teferruatlı ve renkli kutlamalar çerçevesinde kutlanır Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile . İnsanlar birbirlerine  sağlık huzur, esenlik ve mutluluk dolu cümleler kurar ve geleceğin selamet getirmesini dilerler.

 

’Ömrünüz Şevê Yelda kadar uzun, hayatınız karpuz kadar tatlı ve bahtınız da, nar gibi bolluk ve bereket dolu olsun’.

 

Baran Zeydanlıoğlu, 23 Aralık 2019

 

Etiketler: / / /

İsveç kralı Demirbaş Şarl’ın (1709) Osmanlı’ya borçları  ve alacaklıların İsveç macerası
Osmanlı tarihinde Kral Demirbaş Şarl’ın askerleriyle birlikte İstanbul’daki Sultan’a sığındığı ve yıllarca padişahın misafiri olduğu anlatılır. Peki kimdi bu kral?...
Kurdîyê Bidlîsî Kimdi?
  1918-1919 yılarında Kürt basınında yazılarına rastladığımız Kurdîyê Bidlîsî kimdi?                 M.MALMÎSANIJ  ...
Geleneksel Kürt Mezar Taşları – Filîtê Quto Örneği
Hançer, Kürtler arasında sıklıkla kullanılan ve taşınan bıçak çeşididir. Kürt erkekleri 1900’lerin başlarına kadar hançerleri günlük hayatında taşımış ve kullanmıştır....
160 yıl yaşamış Bitlisli Zaro Ağa ile Londra’da yapılmış bir röportaj ve bilinmeyenler
Hemşerim olan Mutkili Kürd Zaro Ağa hakkında yazılmış onlarca yerli ve yabancı arşive rastlamış ve bunların çoğunu da incelemişimdir. Birbirinden...
İsmail Beşikçi: Kürdler, Şehir, Şehirlileşme
  26-27 Mart 2016 tarihlerinde düzenlenen II. Uluslararası Bitlis Sempozyumu, Kürtler, Şehir, Şehirlileşme konusunu irdeliyor. Sempozyuma sunulan bildiriler kitaplaştırılmış.      ...
Kürt Kadınları Neşeli ve Güzeller Parlak Kıyafetler Giyerler
Bana doğru uzaktan bir kadın grubu geliyor. Şerefli renkleri ile onlar kürt kadınları. Kökleri kazmak ve yaprakları toplamakla meşguldürler. Benim...
1961 yılının Tatvan’ı ve Van Gölü
Bitlis ve ilçelerine dair arşiv taraması sırasında karşılaştığım ‘Tatvan’ adlı bir geminin izini sürmeye başladım. Daha önceleri 1950’li yılların arşivlerinde...
Bitlis ve ilçelerinin tarihini anlatıyorlar gözleri kapalı, vicdanları esir bir halde
Memleketim olan Bitlis ve ilçelerinin tarihine dair arşiv çalışmalarına başlamam on beş seneden fazla olmuştur. Aslında doğup büyüdüğüm Tatvan’a ve...
Bitlis Rojkili Huma Hatun ve Kürdlere ‘Abbasi’ Denilmesi
1655 yılında Bitlis, Van, Diyarbekir ve Mardin mıntıkaları da dahil olmak üzere, çok geniş bir coğrafyayı gezen Osmanlı’nın ünlü seyyahı...
Kadim Bir Kürd Aşireti: Zeydan
Zeydan isminin kökeninin, Kürdçedeki zeyî-dan yani arıcılıkdaki ‘oğul vermek, çoğalmak’ fiili gibi bir kökenden geldiği söylenir. Zeydan (Zeîdan, Zeydanlı, Zeydî...
Bitlis’in konuşma ve yazı dilindeki X, Q, Ê, W harflerinin kullanılması
Dillerin, lehçelerin ve şivelerin kendilerine özgü vurguları ve kullanım şekilleri vardır. Kâh yazılı kâh sözlü olarak, belirli bir yapıya sahiptir...
“Kürd’e fırsat verme Yârâb” sözde şiir uydurmadır – Murat Bardakçı
“Kürd’e fırsat verme Yârâb, dehre sultân olmasın” mısrası ile başlayan şiiri güya Yavuz Sultan Selim yazmış, Berbat bir şiir bozuntusunun...
Prof. Dr. Ludwig Paul: Zazalar Kürd, Zazakî Kürdî Bir Dildir
Ludwig Paul, Zazaların Kürd olduğunu ve Zazakînin Kürdî bir “dil” olduğunu, her dil bir millettir teorisinin doğru olmadığını, bir milletin...
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’ya dair – Roşan Lezgin yazdı
Zazacılığı başlatan Ebubekir Pamukçu’nun Türkçü şiirlerinden öteden beri sözedilirdi ama bu şiirlerin nerede yayınlandıkları konusunda kaynak gösterilmezdi.      ...
Yaşar Kemal 1951 Haziran’ında Kurtalan’dan Bitlis’e geçerken
1951 yılının Haziran ayında bir röportaj muhabiri olarak gelir Yaşar Kemal ve diğer gazeteci arkadaşları Bitlis’e. Daha doğrusu trenle Kurtalan’a...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ