Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma Grubu
$ DOLAR → Alış: 12,93 / Satış: 12,98
€ EURO → Alış: 14,67 / Satış: 14,73

Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile

Yılın En Uzun Gecesi – Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile
  • 23.12.2019

21 Aralık gecesi, yani ‘Yılın En Uzun Gecesi’ olan Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile’dir ve Şab-i Yalda olarak da bilinir.

Çil, Kürdçe ‘kırk’ demektir. Yani kırk gün sürecek ‘Zemheri’nin başlangıcı. Yelda ise ’tekrardan doğuş, güneşin tekrardan ortaya çıkması demektir.

 

 

 

 

Baran Zeydanlıoğlu

 

Tüm İrani halkları gibi, Kürdler tarafından da binlerce yıldır kutlanan bir gelenek olan Şeva Çile Bitlis’te de bilinir ve kutlanırmış. Tatlılar yapılır şerbetler hazırlanırmış. Bolluk ve bereket getirsin diye narlar kırılır ve tanelenip dağıtılırmış aile fertleri, konu komşuya. Eylül ayında soğuk mahzenlerde stoklanan karpuz ve diğer meyveler Aralık ayında çıkartılır ve kuruyemişler ile birlikte Şevê Yelda’da yani Şeva Çile’de sevinçle yenilirmiş. Bu geceyi kutlamaların iki ana öğesi olan karpuz ve nar, tüm kaynaklarda geçer. Karpuzun bağışıklık siztemi için olmazsa olmaz bir meyve olması, narın ise bolluk, bereket, çokluk ve ışığı/aydınlığı sembolize ettiği inancı binlerce yıllık bir gelenektir İrani halklar arasında. Farslardan Kürdlere, Afganlardan Taciklere, Azeriler, Ermeniler, Beluclardan Paştulara hepsinde vardır bu gelenek.

 

 

Güneşin batmasıyla tüm aile bireyleri, akrabalar ve komşular 21 Aralık akşamı bir araya gelerek, aylar öncesinden stoklanmış yiyecek ve meyvelerin yenilmesi eşliğinde, masallar anlatır, sohbet eder eğlenceler düzenler ve ta ertesi günü güneşin doğmasına kadar da bu etkinlikler devam edermiş. 21 Aralık akşamı güneşin batmasıyla meydanlarda ve tepelerde yakılan ateşler, ertesi gün güneşinin ilk ışıklarının yayılmasıyla söndürülürmüş.Ertesi günü yani 22 Aralık, yeni bir dönem olarak kabul edilir, doğaya, toprağa, güneşe ve suya olan itimat ve saygıdan ötürü, tabiatın cömertliği ve sunduğu zenginlikler için dualar edilirmiş. Yeni dönemde mahsülün, doğacak canlıların selameti için temennilerde bulunulur, sulhun, adaletin, kardeşliğin ve bolluğun devamlılığı için temenniler dile getirilirmiş.

 

Pagan inancı ve kültürlerinde de var olan bu gelenek, 3500 yıl önceki Zerdüşt inancının kutsal kitabı Avesta’da da geçer.

 

Günümüz İran halkları arasında çok daha teferruatlı ve renkli kutlamalar çerçevesinde kutlanır Şevê Yelda, nam-ı diğer Şeva Çile . İnsanlar birbirlerine  sağlık huzur, esenlik ve mutluluk dolu cümleler kurar ve geleceğin selamet getirmesini dilerler.

 

’Ömrünüz Şevê Yelda kadar uzun, hayatınız karpuz kadar tatlı ve bahtınız da, nar gibi bolluk ve bereket dolu olsun’.

 

Baran Zeydanlıoğlu, 23 Aralık 2019

 

Etiketler: / / /

Gravürlere Yansıyan Kürdler
Toplumların kültürel hafızasını ayakta tutan birçok faktör vardır. Güzel sanatlar, gastronomi, folklor, müzik, dans, edebiyat, sözlü anlatım, ritüeller ve mimari...
Bir Çarpıtmanın Anatomisi: Ehmedê Xasî Örneği
Ehmedê Xasî’nin 1899 yılında Osmanlı döneminin Eğitim Bakanlığı olan Maarif-i Umûmiye Nezareti tarafından Diyarbekir’de basılmış Mewlidê Kirdî adlı eseri Zazakî Kürdçesiyle yazılmış...
Katran-ı Tebrizi; Kürt Rewadi ve Şeddadi Devletlerinin Saray Şairi
Katran-ı Tebrizi, 11. yüzyılın tanınmış bir şairidir. Rewadi devletinin başkenti Tebriz’e yakın Şadiabad köyünde doğdu. Bütün yaşamını iki Kürt devletinde; Şeddadilerle Rewadilerde geçirdi. Bu...
Selçukluların Malazgirt’e ilk saldırısı ve Bitlis’ten getirtilen mancınık
Malazgirt denince akla hep Selçuklular, 1071 tarihi ve Alparslan gelir. Ancak Alparslan’ın amcası Tuğrul Bey (Sultan Tuğrul) liderliğinde, Müslümanların Malazgirt’e...
Dersim makalesinde Kürd kelimesini ‘adi’ diye çevirdiler
Prof. Dr. İbrahim Yılmazçelik ve Doç. Dr. Sevim Erdem’in birlikte yazdıkları makalede yaptıkları bir alıntıda Kürd kelimesini ‘adi’ olarak çevirdikleri...
Bitlis’in önünde bağlar türküsü ve Bitlis’in asimilasyonu
Yirminci yüzyılın başlarına kadar vilayet sınırları içerisinde birçok değişik dilin* konuşulduğu kadim Bitlis’e ait şarkı, türkü, kilam, sitran, bar, horovel,...
Efsaneye göre Mardin şehrinin ismi Kürdçeden geliyormuş
Tarihi binlerce yıl öncesine dayanan ve zengin şehir kültürüne sahip şehirler vardır. Bunlar arasında Mardin şehrinin adı ilk sıralarda zikredilir....
İtalya’da yazılan 1829 tarihli Bitlis Sultanı ve Köle Kız adlı eser
Özellikle 1600 – 1800 yılları arasında, Şark’a ait masallardan ve o diyarda vuku bulmuş hadiselerden esinlenerek yarı kurgu – yarı...
‘’İlk Gece Hakkı’’ Dolayımında Tarih Yazımı, Yöntem ve Kaynakların Kullanımı: Taner Akçam’a Cevap
  Bilindiği üzere tarih yazımının kendine has bir metodolojisi vardır. Tarihin ideolojik/sübjektif, özcü, kısmi ve çarpık bir vaziyet almaması için...
Taner Akçam’ın İddiaları ve Tarihi Gerçekler
Tarihi olay ve olgular bir değerlendirmeye tabi tutulacaksa, bu değerlendirmenin ilk şartı, olay veya olguların yaşandığı dönemin koşulları ve özelliklerinin...
Taner Akçam’ın Suçlamalarına Cevabımızdır
Bilindiği üzere Prof. Taner Akçam’ın 20 Nisan 2021 tarihinde Gazete Duvar’a verdiği röportajda sarf ettiği  “19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin...
Ermeni Sorunu ve Kürdler
Tarih çalışmalarında birincil kaynaklar büyük bir önem taşır. Bu kaynakların başlıcaları; gazeteler, filmler, fotoğraflar, el yazmaları, nüfus sayımları, tapu kayıtları,...
Tarih Kayıt Cetveliyse Sosyoloji Bunun Toplum Vicdanındaki Karşılığıdır
Tarih bilimi toplumlarla ilgili verileri ortaya koyarken belgesel nitelikteki kırıntıları bir araya getirerek toplumlar hakkında genellemeler yapmaktadır. Sosyoloji bilimi ise...
‘Kuyruklu Kürt’ aşağılaması tutmadı, ‘ilk gece hakkı’ genellemesi deneyelim
‘Öküz düşünce bıçak çeken çok olurmuş’ diye bir söz vardır. Zayıf, savunmasız ve güçsüz duruma düşüldüğü taktirde, o anki durumunuzdan...
Tarihçi Taner Akçam’a Tepki
  Tarihçi Taner Akçam’ın ”19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi.” ifadelerine...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ